Thông thường khi uống vào, melatonin sẽ bổ sung lượng hormone tự nhiên trong cơ thể, báo hiệu cho các tế bào não biết đã đến lúc thư giãn và đi ngủ. Tuy nhiên, các nhà khoa học nhận thấy những phản ứng hóa học này trong não cũng đồng thời có tác dụng giảm đau. Trước đây, giả thuyết này chủ yếu mới chỉ được chứng minh trên động vật chứ chưa có nhiều bằng chứng rõ ràng trên cơ thể người.

Để tìm câu trả lời, một nhóm nghiên cứu tại Đại học Sydney (Úc) đã phân tích dữ liệu từ 23 thí nghiệm lâm sàng trước đây với tổng cộng hơn 2.000 bệnh nhân tham gia. Kết quả phân tích vừa được công bố trên tạp chí khoa học Pain cho thấy: Melatonin thực sự giúp giảm đáng kể các cơn đau cơ xương khớp mãn tính (như đau lưng, viêm khớp, đau xơ cơ). Thậm chí trong một vài trường hợp, hiệu quả của nó còn tương đương các thuốc giảm đau thông thường như paracetamol, thuốc kháng viêm hay thuốc giảm đau nhóm opioid.

Kangchao Wu, trưởng nhóm nghiên cứu cho biết, melatonin là thứ sẵn có, giá rẻ và cực kỳ an toàn. Điều tuyệt vời là nó có thể giúp kiểm soát những cơn đau mãn tính, từ đó mở ra cơ hội giúp người bệnh bớt phụ thuộc vào các loại thuốc giảm đau thông thường vốn nhiều tác dụng phụ và rủi ro hơn.

Mặc dù các thử nghiệm riêng lẻ trước đây chưa đủ để đưa ra kết luận, nhưng khi gộp chung dữ liệu lại, các nhà khoa học đã thấy một mối liên hệ rất rõ ràng. Cụ thể, melatonin giúp người bệnh bớt đau và ngủ ngon hơn hẳn so với những người chỉ dùng giả dược. Xét theo thang đo mức độ đau từ 0 đến 100, hoạt chất này giúp giảm trung bình khoảng 9 điểm. Tuy nhiên, tác dụng này chỉ thấy rõ ở những người bị đau cơ xương khớp mãn tính, còn những người bị đau sau khi phẫu thuật thì hầu như không thấy khác biệt rõ rệt.

Về mặt an toàn, melatonin được đánh giá là hoạt chất lành tính khi sử dụng trong thời gian ngắn hạn từ một đến hai tháng đối với người trưởng thành khỏe mạnh (trừ phụ nữ mang thai và cho con bú). Người dùng có thể gặp vài tác dụng phụ nhẹ như hơi nôn nao, đau đầu hay chóng mặt. Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng melatonin không nên thay thế hoàn toàn thuốc giảm đau, mà người bệnh nên tham khảo ý kiến bác sĩ để dùng nó như một liệu pháp hỗ trợ thêm vào quá trình điều trị hiện tại.

Hiện tại, các nhà khoa học giải thích tác dụng giảm đau này theo hai hướng. Thứ nhất, bản thân melatonin có tính kháng viêm và chống oxy hóa giúp bảo vệ tế bào khỏi bị tổn thương. Thứ hai, chính nhờ công dụng là giúp ngủ ngon, các cơ bắp của người bệnh có thời gian thư giãn hoàn toàn vào ban đêm, từ đó gián tiếp làm dịu đi những cơn đau nhức.

Tất nhiên, đau mãn tính là một vấn đề rất phức tạp và chịu ảnh hưởng nhiều bởi tâm lý, lối sống của mỗi người, nên melatonin có thể không phải là "liều thuốc tiên" hiệu nghiệm cho tất cả mọi người. Dù vậy, việc tìm ra một công dụng mới của một loại chất vừa quen thuộc, vừa rẻ tiền như melatonin vẫn là một tin vui lớn cho y học lâm sàng và hàng triệu người đang phải sống chung với các cơn đau mỗi ngày.