Người thầy 30 năm làm hiệu trưởng, ân nhân của học sinh nghèo miền núi

Hơn 30 năm gắn bó với học trò nghèo vùng núi, thầy Trần Sủng đã như một người cha cho các em điểm tựa cả về tri thức và tình người.

Năm 1966, giữa lúc cuộc chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất của đế quốc Mỹ diễn ra ác liệt, thầy giáo trẻ Trần Sủng nhận nhiệm vụ rời thị xã lên huyện vùng cao Hàm Yên (Tuyên Quang) để dựng xây ngôi trường cấp 3 đầu tiên.

Suốt 30 năm gắn bó trên cương vị Hiệu trưởng, thầy không chỉ kiên trì bám lớp giữa bom đạn và thiếu thốn, mà còn nhường từng suất gạo, củ sắn cưu mang những học sinh nghèo. Cuộc đời cống hiến thầm lặng của thầy Trần Sủng là một câu chuyện chân thực về trách nhiệm, nghị lực và tình gắn kết thầy trò nơi vùng núi còn nhiều gian khó.

thay-tran-sung-6004.jpg
Thầy Trần Sủng, người thầy đặc biệt 30 năm làm Hiệu trưởng, gắn bó với các học trò nghèo miền núi. Ảnh: Mai Loan.

Những lớp học dựng lên giữa rừng

Thầy Trần Sủng sinh năm 1937. Năm 1961, sau khi tốt nghiệp khoa Vật lý, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, thầy nhận công tác giảng dạy 5 năm tại Trường Cấp 3 Tân Trào. Đến năm 1966, trước yêu cầu mở rộng mạng lưới giáo dục vùng cao, thầy được phân công lên Hàm Yên để đặt nền móng cho ngôi trường cấp 3 đầu tiên của địa phương.

Chặng đường lên Hàm Yên những năm chiến tranh phá hoại miền Bắc vô cùng vất vả. Đạn bom cày xới khiến nhiều tuyến đường, cầu cống bị hư hỏng. Để có mặt đúng hẹn, thầy phải xuống bến xe Bến Nứa ở Hà Nội xếp hàng từ chiều hôm trước chờ chuyến xe khách duy nhất vào sáng hôm sau.

Khi đến địa điểm sơ tán tại cây số 33 thuộc huyện Hàm Yên, trước mắt thầy giáo trẻ chỉ là cảnh núi rừng hoang sơ. Nơi đây hoàn toàn chưa có cơ sở vật chất, chưa có lớp cũng như chưa có trường. Lớp học cấp 3 đầu tiên được gom góp từ khoảng 28 học sinh học xong lớp 8, lớp 9 ở các vùng lân cận để thành lập nên lớp 9 đầu tiên của trường.

thay-tran-sung.jpg
Các thế hệ học trò đến thăm, tri ân người thầy đặc biệt của mình - "Người thầy giáo ấy". Ngồi cạnh thầy là người bạn đời, bà Đặng Thị Lộc, 86 tuổi. Nhờ có bà, thầy đã yên tâm công tác, hết lòng vì học trò. Ảnh: Mai Loan.

Để có chỗ học và ở, thầy Trần Sủng cùng học sinh tự tay làm tất cả mọi việc. Thầy trò vào rừng chặt vầu, chặt tre, đan nứa, phát quang cây dại để dựng lên những gian lán học và nhà ở tạm bằng tranh tre nép bên sườn núi.

Phía dưới các lớp học đều được đào hầm giao thông và hầm trú ẩn để học sinh nhanh chóng sơ tán mỗi khi có tiếng còi báo động máy bay địch. Bàn ghế học tập thời kỳ đó thiếu thốn gay gắt, nhà trường phải mượn lại của các trường cấp 1, cấp 2 xung quanh. Nhiều chiếc bàn quá ngắn, học sinh phải ghép ba đến bốn chiếc vương bầu gỗ lại mới đủ chỗ đặt cuốn sổ chép bài.

Trong những năm kháng chiến và giai đoạn bao cấp tiếp sau đó, đời sống tại Hàm Yên gặp rất nhiều khó khăn. Học sinh tìm về trường học không chỉ ở trong huyện mà còn từ Chiêm Hóa, Vĩnh Bạch, Thác Bà... Tất cả đều phải tự túc lương thực.

Do đường xa, có em phải đi bộ hơn trăm km mới đến được trường nên không thể vận chuyển gạo từ nhà đi nên phải mang tem phiếu lên Hàm Yên đổi lấy lương thực. Ngoài giờ học trên lớp, học sinh phải tranh thủ vào rừng cuốc đất trồng sắn, đan nứa làm thuê để có cái ăn duy trì việc học.

tran-sung.jpg
Gia đình thầy Trần Sủng. Ảnh: Mai Loan.

Bữa ăn hằng ngày của thầy và trò chủ yếu là sắn tươi, khoai củ, măng rừng và rau sắn muối chua. Giáo viên thời đó được hưởng tiêu chuẩn tem phiếu khoảng 10 kg gạo mỗi tháng, nhưng thực tế thường phải quy đổi sang ngô, khoai hoặc sắn do nguồn cung hạn chế. Chứng kiến nhiều học sinh bữa cơm chỉ có sắn luộc và rau dại, thầy Trần Sủng đã trích phần tiêu chuẩn tem phiếu gạo ít ỏi của mình để chia sẻ, giúp các em có thêm bữa ăn ấm bụng.

Học sinh vùng cao ngày ấy thuộc nhiều lứa tuổi khác nhau. Bên cạnh những thiếu niên 14-15 tuổi, có không ít anh chị đã 18, 19 hoặc ngoài 20 tuổi, thậm chí đã lập gia đình và có con nhỏ nhưng vẫn kiên trì cắp sách đến trường.

“Khát khao học tập để nâng cao trình độ của con em đồng bào các dân tộc Tày, Dao... là động lực lớn giữ chân tôi ở lại vùng đất này”, thầy Trần Sủng chia sẻ.

Người thầy đặc biệt hơn 30 năm làm hiệu trưởng

Trong suốt 37 năm công tác, thầy Trần Sủng có tới 30 năm giữ cương vị Hiệu trưởng Trường Cấp 3 Hàm Yên (1966–1996). Ba thập kỷ gắn bó với một ngôi trường miền núi, trong điều kiện còn muôn vàn thiếu thốn đã cho thấy uy tín, sự tín nhiệm của đồng nghiệp, học trò và tấm lòng tận tụy của thầy với sự nghiệp giáo dục nơi vùng cao.

Là Hiệu trưởng nhưng thầy Trần Sủng không rời bục giảng. Thầy trực tiếp dạy môn Vật lý cùng một số môn học khác, đồng thời chuyển vào sống trực tiếp tại khu ký túc xá cùng học sinh. Thầy ăn chung mâm cơm rau sắn, cùng học trò ra bãi cuốc đất trồng khoai, trồng sắn. Dù có những cơ hội chuyển công tác về các địa phương thuận lợi hơn, thầy vẫn chọn ở lại gắn bó với nhà trường cho đến khi hưu trí.

thay-tran-sung-3220.jpg
Thầy Trần Sủng và các thế hệ học trò. Cô giáo Bùi Yến (hàng sau) là vợ cố thầy giáo Đào Trường Giang, người học trò được thầy Sủng cưu mang. Ảnh: Mai Loan.

Không chỉ chăm lo cho học sinh, thầy Trần Sủng còn đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng thế hệ cán bộ quản lý kế cận. Nhận thấy cô Sáu, khi đó là thư ký hội đồng nhà trường là một người giàu năng lực, sống chân thành, làm việc thực chất và có bản lĩnh vững vàng, thầy đã tận tình chỉ bảo, dìu dắt và định hướng cho cô trở thành người nối nghiệp. Nhờ sự tin tưởng, cổ vũ của thầy và sự tín nhiệm của tập thể, cô Sáu sau đó đã vững vàng trong cương vị Hiệu trưởng và đưa nhà trường ngày càng phát triển.

Năm 1998, sau khi hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ và nghỉ hưu về lại quê nhà tại xã xã Thượng Nông, huyện Tam Nông tỉnh Phú Thọ, thầy Trần Sủng vẫn không ngừng trăn trở với sự nghiệp học hành của quê hương. Thầy dành nhiều tâm huyết gầy dựng phong trào khuyến học địa phương, trực tiếp khởi xướng và lưu giữ những "Sổ vàng truyền thống khuyến học" để ghi danh, khen thưởng những tấm gương học sinh giỏi vượt khó. Những cuốn sổ vàng ngả màu thời gian ấy vẫn được thầy nâng niu như những tài sản quý giá nhất của cuộc đời mình.

“Không có thầy, chúng tôi không thể nên người”

Những học trò được thầy cưu mang dưới mái trường Cấp 3 Hàm Yên năm nào giờ mái tóc đã điểm bạc ngồi vây quanh thầy xúc động nhớ lại ký ức xưa.

Chính từ mái trường tranh tre bên sườn núi ấy, dưới sự dạy dỗ và đùm bọc của thầy Trần Sủng, hàng ngàn học trò nghèo đã trưởng thành, tung cánh bay xa khắp mọi miền đất nước. Nhiều người trong số họ đã trở thành những cán bộ lãnh đạo cấp cao ở các cơ quan Trung ương, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh, các giáo sư, phó giáo sư, tiến sĩ, nhà khoa học, nhà quản lý uy tín.

Có những lớp học trò sau khi rời bục giảng đã xếp bút nghiên lên đường vào chiến trường miền Nam đánh giặc như ông Đào Khắc Hiệt, nguyên Chánh tòa Hình sự, Tòa án nhân dân tỉnh Phú Thọ, học sinh khóa 3 (nhập học năm 1967) đã từng trực tiếp chiến đấu tại chiến trường Quảng Trị khốc liệt trước khi trở về cống hiến cho ngành Tư pháp. Nhiều người khác đã anh dũng hy sinh, để lại máu xương nơi chiến trường vì độc lập tự do của Tổ quốc.

thay-sung-2085.jpg
Hoa tri ân Thầy. Ảnh: Mai Loan.

Tất cả họ, dù ở vị trí công tác nào hay đã đi qua bao nhiêu thăng trầm cuộc đời, khi ngoảnh lại đều chung một niềm trân kính sâu sắc: “Nếu không có tấm lòng bao la và sự hy sinh của thầy Trần Sủng, thế hệ chúng tôi khó có được ngày hôm nay”.

Ông Hiệt nhớ mãi câu nói của thầy Sủng, đã đi theo ông suốt cả cuộc đời: “Sắn vùi trong gạo mà khoai thơm trong lòng”. Đó không chỉ là sự động viên trong cảnh nghèo khó, mà còn là triết lý sống nhân văn, dạy học trò biết trọng tri thức và nuôi dưỡng tâm hồn ngay cả trong hoàn cảnh nghiệt ngã nhất.

thay-sung-3414.jpg
Ông Đào Khắc Hiệt đọc thơ tặng người thầy kính yêu. Ảnh: Mai Loan.

Nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam, ông Đào Khắc Hiệt đã sáng tác bài thơ “Người thầy giáo ấy” với những vần thơ dạt dào cảm xúc gửi tặng người thầy kính yêu của mình:

“Người thầy giáo ấy là ai

Mà bao thế hệ chẳng phai trong lòng

Cuộc đời gạn đục khơi trong

Hàm Yên thuở ấy ai đong tháng ngày

Không trường, không lớp, không thầy

Ai gieo con chữ có ngày hôm nay

Bản làng chung sức dựng xây

Hàm Yên đã có bóng cây mái trường

Chiến tranh tàn khốc đau thương

Lớp trường sơ tán con đường dài hơn

Thầy trò gắn bó keo sơn

Sáu mươi năm ấy đâu sờn lòng ta

Hàm Yên nay đã nở hoa

Mà người thầy ấy đâu xa mái trường

Trồng cây gieo hạt chỉ đường

Người thầy giáo ấy vẫn thường khát khao

Sống đời đạm bạc thanh cao

Để bao thế hệ soi vào làm gương”.

Ông Trần Văn Bàng, nguyên trợ lý tham mưu Bộ Tư lệnh thông tin, chuyên gia mặt trận 719 của Campuchia chia sẻ, con đường đi học là đi học chữ, còn Trường cấp 3 Hàm Yên là nơi gieo con chữ cho ông và các bạn trưởng thành.

thay-sung.jpg
Đường Nương Ngô - con đường "đậm chất" miền núi. Ảnh: Mai Loan.

“Chúng tôi rất cảm ơn mái trường, cảm ơn các thầy cô giáo, trong đó có thầy Trần Sủng. Điều chúng tôi mừng là thầy vẫn mạnh khỏe, gia đình hạnh phúc sau khi đã cống hiến gần trọn cuộc đời cho học sinh. Khi về hưu thầy lại tham gia công tác khuyến học, công tác mặt trận… để làng quê khang trang như bây giờ. Có thể nói, trên đường có điện, từng nhà có số, con đường có tên… có công lao lớn của thầy Trần Sủng”, ông bày tỏ.

Cô giáo Bùi Yến (cựu giáo viên Trường THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ) chia sẻ, thầy Sủng là ân nhân của chồng cô, cố nhà giáo Đào Trường Giang (trước khi mất, thầy cũng là giáo viên của Trường THPT chuyên Hùng Vương, Phú Thọ).

“Thời đi học, chồng tôi là con nhà nghèo. Nếu không có thầy Sủng cưu mang, chồng tôi đã không thể tiếp tục học, rồi trở thành một thầy giáo dạy Toán giỏi. Sau này, chồng tôi cũng hết lòng thương yêu học trò, chính là từ những ân tình mà năm xưa anh được trao từ người thầy của mình, thầy Trần Sủng”, cô Yến xúc động.

Theo các học trò, dù thầy Trần Sủng không có học hàm, học vị hay bất cứ danh hiệu nào, nhưng trong lòng các thế hệ học trò, thầy Sủng là một nhà giáo, nhà lãnh đạo tài năng, tâm huyết, hết lòng vì học trò, là người thầy tuyệt vời nhất.

Bài viết nằm trong loạt bài “Những nhà khoa học, những người thầy” nhằm tôn vinh những tên tuổi đã góp phần làm nên diện mạo và vị thế của khoa học, giáo dục Việt Nam, đồng thời lan tỏa những giá trị mà họ để lại cho các thế hệ hôm nay.

Mời quý độc giả xem video: Học trò cũ đọc thơ "Người thầy giáo ấy" tặng người thầy đặc biệt của mình - thầy Trần Sủng, 30 năm làm hiệu trưởng, cưu mang những học sinh nghèo ở vùng núi Tuyên Quang. Thực hiện: Mai Loan.

PGS.TS Ngô Quốc Anh: Giá trị lớn nhất của một ngôi trường là những người thầy

Theo PGS.TS. Ngô Quốc Anh, lịch sử một ngôi trường được viết nên không chỉ ở những thành tựu, mà quan trọng hơn là những người thầy mẫu mực, uyên bác, tận tâm.

Ngày 16/11, Trường ĐH Khoa học Tự nhiên (ĐH Quốc gia Hà Nội) đã long trọng tổ chức Lễ Kỷ niệm 70 năm truyền thống và đón nhận cờ thi đua của Chính phủ.

pr5-2453-1.jpg
Các thế hệ thầy trò và các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Lễ kỷ niệm. Ảnh: HUS.

[e-Magazine] 70 năm ĐH Tổng hợp Hà Nội: Những nhà khoa học, người thầy viết nên lịch sử

e-70-nam-dhth-hanoi-1.jpg

Trong ký ức nhiều thế hệ trí thức Việt Nam, Đại học Tổng hợp Hà Nội là biểu tượng của nền khoa học cơ bản nước nhà. Thành lập năm 1956, giữa buổi đầu xây dựng nền giáo dục đại học cách mạng, nhà trường vừa đặt nền móng đào tạo, nghiên cứu khoa học, vừa kiên cường vượt qua những năm tháng chiến tranh khốc liệt. Từ mái trường ấy, nhiều thế hệ nhà khoa học trưởng thành, không ít sinh viên gác bút nghiên, lên đường chiến đấu, góp phần viết nên những trang sử hào hùng của dân tộc.

Ký ức đặc biệt của người thầy 93 tuổi gần 70 năm gắn bó Khoa Toán – Tin Đại học Sư phạm Hà Nội

Là sinh viên khóa hai, rồi trở thành giảng viên, cán bộ quản lý Khoa Toán, thầy Lê San đã dành phần lớn cuộc đời gắn bó với mái trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Ngày 1/11, tại lễ kỷ niệm 75 năm thành lập Khoa Toán – Tin, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, sự xuất hiện của thầy giáo Lê San, sinh năm 1933, nguyên Bí thư Đảng ủy Khoa Toán (nay là khoa Toán - Tin), nguyên Phó chủ nhiệm Khoa Toán, cựu sinh viên khóa 2, khiến hội trường vỡ òa xúc động.

Thầy Lê San thuộc những thế hệ sinh viên đầu tiên được đào tạo tại Khoa, sau đó trở thành giảng viên, nhà quản lý, dành nhiều năm gắn bó với sự nghiệp đào tạo các thế hệ giáo viên toán học. Thầy là một trong những người chứng kiến và đồng hành qua những chặng đường đầu tiên xây dựng, phát triển Khoa, góp phần làm nên lịch sử 75 năm của một địa chỉ đào tạo giáo viên toán hàng đầu cả nước.

Đọc nhiều nhất

Tin mới