Du lịch cộng đồng đang trở thành hướng phát triển kinh tế quan trọng tại nhiều địa phương của Lào Cai. Với lợi thế về cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa đa dạng và những giá trị tri thức bản địa đặc sắc, loại hình du lịch này không chỉ tạo ra các sản phẩm trải nghiệm hấp dẫn mà còn mở thêm cơ hội việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân.

Tuy nhiên, quá trình phát triển du lịch cộng đồng vẫn còn không ít khó khăn. Những vướng mắc về thủ tục đất đai, trật tự xây dựng, điều kiện phòng cháy, chữa cháy tại các cơ sở homestay; khả năng tiếp cận nguồn vốn; chất lượng nhân lực và năng lực ứng dụng công nghệ số chưa đồng đều đang ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động. Bên cạnh đó, việc liên kết giữa người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp lữ hành chưa thực sự chặt chẽ; công tác bảo tồn bản sắc văn hóa và bảo vệ môi trường tại một số điểm du lịch cũng đặt ra nhiều yêu cầu.

Tại hội thảo, các đại biểu được nghe hai chuyên đề: “Đánh giá thực trạng và tác động của chính sách hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng tại tỉnh Lào Cai” và “Chuyển đổi số, kết nối hạ tầng và xúc tiến thị trường du lịch cộng đồng Lào Cai” và các ý kiến tham luận. Các ý kiến tập trung phân tích hiệu quả thực thi chính sách, những bất cập từ thực tiễn cơ sở và yêu cầu đổi mới phương thức tổ chức hoạt động du lịch cộng đồng trong giai đoạn tới.

Trên cơ sở đó, hội thảo thống nhất đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược giai đoạn 2026 – 2030.

Trong đó, ưu tiên tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế và nguồn vốn được xác định là yêu cầu quan trọng. Các đại biểu đề xuất UBND tỉnh ban hành hướng dẫn liên ngành nhằm tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đất đai đa mục đích, trật tự xây dựng đối với homestay; xây dựng tiêu chí phòng cháy, chữa cháy phù hợp với đặc thù nhà ở và cơ sở kinh doanh du lịch của hộ gia đình miền núi. Đồng thời, tăng cường phối hợp giữa Ngân hàng Chính sách xã hội và chính quyền cấp xã trong chuyển vốn ủy thác, rà soát điều kiện vay vốn để người dân thuận lợi hơn khi đầu tư phát triển sản phẩm du lịch.

Chuyển đổi số và tăng cường liên kết để nâng cao sức cạnh tranh của điểm đến cũng là nhóm giải pháp được chú trọng. Theo đó, cần xây dựng hồ sơ số thống nhất cho các điểm du lịch cộng đồng; số hóa bản đồ du lịch, tuyến trải nghiệm và các giá trị di sản. Hỗ trợ hộ dân, hợp tác xã ứng dụng công nghệ trong quản lý lưu trú, đặt phòng, thanh toán không dùng tiền mặt; từng bước hình thành cổng thông tin du lịch cho các làng du lịch trọng điểm như Lâm Thượng, Nghĩa Đô.

Cùng với đó, cần tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp lữ hành, hợp tác xã và cộng đồng dân cư thông qua mô hình “Hợp đồng cụm bản”, trong đó công khai giá dịch vụ, thống nhất sức chứa và cơ chế chia sẻ lợi ích minh bạch. Việc phát triển các sản phẩm du lịch nông nghiệp sinh thái, trải nghiệm tri thức bản địa như khám phá vùng chè Shan tuyết Suối Giàng, tìm hiểu nghề đan nón... cần được chú trọng, vừa tạo nét riêng cho sản phẩm, vừa bảo đảm gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống.

Đối với nguồn nhân lực, các đại biểu đề xuất đổi mới phương thức đào tạo theo hướng chú trọng năng lực thực hành, thay vì chỉ tổ chức các lớp tập huấn theo đợt. Các khóa học ngắn hạn, hình thức “cầm tay chỉ việc”, “người dân dạy người dân” ngay tại thôn, bản sẽ giúp người làm du lịch nâng cao kỹ năng phục vụ, giao tiếp liên văn hóa và ngoại ngữ ứng dụng, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của du khách.

Một giải pháp xuyên suốt là phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong phát triển du lịch. Người dân, đặc biệt là phụ nữ, thanh niên và đồng bào dân tộc thiểu số cần được tạo điều kiện tham gia trực tiếp vào các hoạt động kinh doanh, quản lý và hưởng lợi từ du lịch. Cùng với đó, cần quan tâm đầu tư thiết bị thu gom rác thải, xử lý nước thải, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường, hướng tới xây dựng các điểm du lịch xanh, thân thiện.

Hội thảo là diễn đàn để các nhà khoa học, cơ quan quản lý, doanh nghiệp, hợp tác xã và cộng đồng cùng trao đổi, đề xuất những giải pháp xuất phát từ thực tiễn. Những kiến nghị tại hội thảo sẽ góp phần hoàn thiện chính sách hỗ trợ, nâng cao hiệu quả quản lý và khai thác tiềm năng du lịch cộng đồng, hướng tới phát triển bền vững, gắn tăng trưởng du lịch với bảo tồn bản sắc văn hóa và nâng cao đời sống người dân Lào Cai.