Người đàn ông đoạt 2 giải Nobel và cuốn sách tạo ra hiểu lầm về vitamin C

Linus Pauling, người từng đoạt 2 giải Nobel từ 50 năm trước đã phổ biến một nhận thức rằng liều lượng lớn vitamin C có thể ngăn ngừa cảm lạnh, nhưng không.

Tuệ Minh 02/09/2026 18:45

Linus Pauling là một nhà hóa học người Mỹ, người đã đoạt hai giải Nobel. Một giải vào năm 1954 cho ngành Hóa học, nhờ nghiên cứu về liên kết hóa học. Năm 1962 ông tiếp tục được trai giải Nobel Hòa bình, nhờ hoạt động phản đối thử nghiệm vũ khí hạt nhân.

Bạn từng được cho uống nhiều nước cam hoặc vitamin C lúc bị cảm chứ?

Ông không phải là chuyên gia dinh dưỡng hay bác sĩ chuyên về bệnh truyền nhiễm, nhưng vào năm 1970 ông đã xuất bản một cuốn sách về vitamin C và cảm lạnh. Cuốn sách này được cho là nguyên nhân chính dẫn đến doanh số bán vitamin C tăng vọt vào thời điểm đó, một xu hướng vẫn tiếp diễn cho đến ngày nay.

Người đàn ông đoạt 2 giải Nobel và cuốn sách tạo ra hiểu lầm về Vitamin C trong hơn nửa thế kỷ.

Trong cuốn sách này, Pauling nói rằng chúng ta nên sử dụng liều lượng vitamin C cao, khoảng 1.000–2.000mg mỗi ngày để có sức khỏe tốt, và thậm chí nhiều hơn nữa để phòng ngừa cảm lạnh.

Các khuyến nghị của ông được cho là xuất phát từ một thử nghiệm đối chứng giả dược ở trẻ em tham gia trại trượt tuyết ở dãy Alps của Thụy Sĩ. Sau đó, ông đã phân tích thêm 4 nghiên cứu khác được thực hiện sau khi ông đưa ra tuyên bố đó.

Tuy nhiên, cách diễn giải của ông về những nghiên cứu này đã bị chỉ trích rộng rãi. Có những phân tích toán học không chính xác, dựa vào 4 thử nghiệm chất lượng kém và quá chú trọng đến nghiên cứu ở trẻ em.

Vậy, liệu việc bổ sung vitamin C liều cao có hiệu quả không? Câu trả lời ngắn gọn là không hẳn. Nhiều nghiên cứu được thực hiện cho thấy, nếu có tác dụng nào đó giữa vitamin C và cảm lạnh, thì tác dụng đó rất nhỏ.

Một nghiên cứu, được công bố vào năm 2023 đã phân tích tổng hợp kết quả của 10 thử nghiệm đối chứng giả dược. Các thử nghiệm này xem xét tác dụng của vitamin C đối với mức độ nghiêm trọng và thời gian kéo dài của cảm lạnh.

2.736 người khỏe mạnh (người lớn, trẻ em và vận động viên) đã thường xuyên bổ sung ít nhất 1.000mg vitamin C mỗi ngày, không chỉ khi họ bị cảm lạnh.

Nhìn chung, các nhà nghiên cứu nhận thấy những người dùng vitamin C giảm 15% các triệu chứng cảm lạnh nặng so với những người không dùng. Vitamin C không ảnh hưởng đến thời gian kéo dài của các triệu chứng nhẹ. Uống vitamin C khi các triệu chứng bắt đầu xuất hiện cũng không có tác dụng.

Khuyến nghị của Pauling về lượng dùng cho sức khỏe tốt, khoảng 1.000–2.000mg mỗi ngày, nằm ở mức giới hạn trên của lượng được coi là an toàn hiện nay.

Tại Mỹ, giới hạn trên cho người lớn là 2.000mg mỗi ngày.

Trong khi ở một số nước, con số khuyến nghị là 45mg/ngày. Đây là lượng chất dinh dưỡng bạn có thể nhận được khi ăn nửa quả cam, 3-4 bông cải xanh luộc hoặc 1/3 ly nước cam.

Nếu bạn cảm thấy việc bổ sung vitamin C sẽ có lợi cho mình, hãy thảo luận điều này với bác sĩ. Bạn nên giới hạn liều lượng dưới 1.000mg mỗi ngày và lưu ý đến các tác dụng phụ.

Quá liều vitamin C dẫn đến điều gì?

Việc bổ sung vitamin C liều cao (trên 1.000mg mỗi ngày) liên tục có thể làm tăng nguy cơ gặp các tác dụng phụ như:

- Các tác dụng phụ về đường tiêu hóa, chẳng hạn như tiêu chảy, buồn nôn, đau bụng và đầy hơi.

- Tăng lượng oxalate bài tiết, có thể dẫn đến sỏi thận.
- Tăng cường hấp thu sắt, có thể dẫn đến tổn thương mô ở những người mắc bệnh nhiễm sắc tố sắt chưa được chẩn đoán.
- Tương tác với xạ trị, hóa trị và thuốc hạ cholesterol statin.

The Conversation/Evangeline

#Vitamin C #Cảm lạnh #Nghiên cứu y học #Dinh dưỡng #Tác dụng phụ