Trong căn bếp của nhiều gia đình, tỏi là loại gia vị gần như không thể thiếu. Chỉ một vài tép tỏi băm nhỏ cũng đủ làm món rau xào, thịt, cá, nước chấm hay các món hầm trở nên thơm và đậm vị hơn.

Tỏi có tên khoa học là Allium sativum, thuộc cùng họ với hành, hẹ và tỏi tây. Ngoài giá trị ẩm thực, loại củ này còn được nghiên cứu khá nhiều về những hợp chất thực vật có khả năng tác động đến sức khỏe.

Một tép tỏi chỉ chứa khoảng 4 calo nhưng vẫn cung cấp một lượng nhất định vitamin C, vitamin B6 và mangan. Tỏi cũng chứa các hợp chất có lưu huỳnh, trong đó allicin là một trong những chất được nghiên cứu nhiều nhất.

Allicin tạo nên mùi đặc trưng của tỏi

Khi còn nguyên củ, tỏi có mùi tương đối nhẹ. Nhưng khi được đập, thái hoặc băm, mùi cay nồng nhanh chóng xuất hiện.

Nguyên nhân liên quan đến quá trình hình thành allicin. Khi các tế bào tỏi bị phá vỡ, một enzyme có tên alliinase tác động lên hợp chất alliin và tạo thành allicin. Chính quá trình này góp phần tạo nên mùi đặc trưng của tỏi.

Allicin và các hợp chất lưu huỳnh khác được xem là yếu tố khiến tỏi trở thành đối tượng được quan tâm trong nghiên cứu dinh dưỡng.

Tổ chức Cleveland Clinic cho biết, allicin là hợp chất hữu cơ chứa lưu huỳnh góp phần tạo mùi nồng đặc trưng của tỏi và được xem là một trong những hợp chất liên quan đến các tác dụng sức khỏe tiềm năng của loại thực phẩm này.

Tuy nhiên, cần phân biệt giữa tiềm năng sinh học của một hợp chất và tác dụng điều trị bệnh ở con người. Ăn tỏi trong bữa ăn không đồng nghĩa với việc có thể thay thế thuốc hoặc phương pháp điều trị y khoa.

Tỏi giúp giảm nhu cầu sử dụng nhiều gia vị?

Một lợi ích thực tế của tỏi nằm ở khả năng tạo hương vị mạnh. Mùi thơm và vị cay đặc trưng giúp món ăn trở nên đậm đà mà không nhất thiết phải sử dụng quá nhiều nước sốt hoặc gia vị có hàm lượng natri cao.

Điều này đặc biệt hữu ích khi chế biến rau củ. Một đĩa rau xanh đơn giản có thể trở nên hấp dẫn hơn chỉ với tỏi băm, dầu ô liu, tiêu và một chút nước cốt chanh. Nhờ đó, người nội trợ có thể tạo vị ngon mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào các loại sốt đóng chai.

Sử dụng tỏi thế nào để món ăn ngon hơn?

Tỏi có thể được sử dụng theo nhiều cách. Tỏi sống có vị cay và mùi mạnh. Tỏi băm nhỏ có thể dùng trong nước chấm, salad hoặc nước sốt.

Tỏi xào cho mùi thơm rõ và phù hợp với rau xanh, thịt, tôm hoặc mì.

Tỏi nướng lại có hương vị hoàn toàn khác. Khi được nướng lâu, vị cay giảm xuống, phần thịt tỏi trở nên mềm, ngọt và dễ phết lên bánh mì hoặc trộn vào món ăn.

Đây là một ví dụ cho thấy cùng một nguyên liệu nhưng phương pháp chế biến khác nhau có thể tạo ra hương vị hoàn toàn khác.

Công thức gợi ý: Gà nướng tỏi, chanh và rau củ

Gà nướng tỏi, chanh và rau củ là món ăn tương đối dễ thực hiện, có protein từ thịt gà và bổ sung rau củ trong cùng một bữa.

Nguyên liệu cho 3-4 người gồm:

500-600g thịt gà, có thể dùng đùi hoặc ức.

1 củ tỏi.

1 quả chanh.

2 củ cà rốt.

1 quả ớt chuông.

300g khoai tây hoặc khoai lang.

1-2 thìa canh dầu ô liu.

Một ít hương thảo hoặc các loại rau thơm tùy thích.

Tiêu đen.

Một ít bột nêm

Cách làm:

Bước 1: Sơ chế nguyên liệu

Rửa sạch rau củ. Cà rốt thái miếng vừa ăn, ớt chuông cắt miếng lớn, khoai tây hoặc khoai lang cắt khối.

Tỏi không cần bóc toàn bộ vỏ. Có thể cắt nhẹ phần đầu củ để sau khi nướng dễ lấy phần tỏi mềm bên trong.

Bước 2: Ướp thịt gà

Cho thịt gà vào tô. Thêm nước cốt chanh, một ít dầu ô liu, tiêu đen và lượng bột nêm vừa phải. Có thể thêm một ít lá hương thảo.

Trộn đều và để khoảng 30 phút. Nếu có thời gian, có thể ướp lâu hơn trong ngăn mát tủ lạnh.

Bước 3: Chuẩn bị rau củ

Cho khoai tây, cà rốt và ớt chuông vào khay nướng. Thêm một ít dầu ô liu rồi trộn đều.

Đặt củ tỏi vào một góc khay nướng.

Bước 4: Nướng

Làm nóng lò khoảng 200°C. Cho rau củ và tỏi vào nướng trước khoảng 15-20 phút.

Sau đó đặt thịt gà vào khay, thêm chanh và rau thơm rồi tiếp tục nướng cho đến khi thịt chín hoàn toàn. Với thịt gà, nhiệt độ bên trong phần dày nhất nên đạt khoảng 74°C trở lên để bảo đảm an toàn thực phẩm.

Bước 5: Hoàn thiện

Khi tỏi đã mềm, bóp nhẹ để lấy phần tỏi nướng ra khỏi vỏ. Có thể nghiền tỏi rồi trộn với nước cốt chanh và một ít dầu ô liu để tạo thành nước sốt đơn giản. Rưới phần sốt này lên gà và rau củ trước khi ăn.

Trong món gà nướng tỏi, thịt gà cung cấp protein; cà rốt, ớt chuông và khoai cung cấp carbohydrate, chất xơ cùng nhiều vi chất; dầu ô liu bổ sung chất béo không bão hòa; còn tỏi và chanh tạo hương vị. Nhờ vậy, món ăn không chỉ phụ thuộc vào một loại thực phẩm duy nhất.