Bức ảnh 72 năm tuổi hé lộ bí ẩn về người phụ nữ quyền lực 5.000 năm trước

Một bức ảnh đen trắng chụp hiện vật đã thất lạc đang mang đến manh mối mới về Meretneith, người phụ nữ quyền lực và có thể từng trực tiếp cai trị Ai Cập.

Meretneith sống vào Vương triều thứ nhất, thời kỳ không lâu sau khi Ai Cập được thống nhất. Nhiều bằng chứng cho thấy bà từng có vị trí rất cao trong hoàng gia, nhưng bà nắm quyền đến đâu thì vẫn chưa rõ.

Khi khai quật tại Saqqara, nhà khảo cổ William B. Emery phát hiện 13 con dấu bằng bùn quanh miệng một hầm mộ. Trên đó có những serekh- khung biểu tượng mà người Ai Cập thời kỳ đầu dùng để ghi tên người cai trị.

Emery cho rằng hai serekh mang tên vua Djer, còn hai cái khác ghi tên Meretneith. Nếu ông đọc đúng, đây sẽ là một chi tiết rất đáng chú ý, bởi tên của Meretneith đã được viết theo cách vốn gắn với những người đứng đầu Ai Cập.

apbgwdid8ajlwbbs5mu5pn-1920-80jpg.jpg
Ảnh được xử lý lại giúp các ký hiệu trên con dấu hiện rõ hơn. Nhóm nghiên cứu cho rằng một số ký hiệu phù hợp với cách viết tên Meretneith. (Ảnh: Author provided)

Emery đưa nhận định này vào một bài báo năm 1954, kèm bức ảnh đen trắng của một trong những con dấu. Nhưng ảnh quá mờ. Những ký hiệu nhỏ trên bề mặt rất khó nhìn, khiến các học giả sau đó không thể xác nhận chắc chắn những gì ông đã thấy.

Muốn quay lại kiểm tra hiện vật cũng không còn dễ dàng. Cả 13 con dấu bằng bùn và tấm kính âm bản của bức ảnh đều đã thất lạc. Susan Kelly, nhà nghiên cứu Ai Cập học tại Đại học Macquarie, Australia và đồng nghiệp Crystal Miller đã dùng các kỹ thuật xử lý ảnh để kéo thêm chi tiết từ bản ảnh năm 1954. Ở serekh thứ hai và thứ ba, những nét vốn khó nhận ra bắt đầu hiện rõ hơn. Theo hai nhà nghiên cứu, các ký hiệu trong phần ghi tên phù hợp với dấu hiệu chính được dùng để viết tên Meretneith.

cwxdghzkijgz4gdgu7thvs-1600-80png.jpg
Bản “chà” kỹ thuật số mới của các ký hiệu được đặt cạnh những nét vẽ do William B. Emery thực hiện năm 1954. (Ảnh: Author provided)

Những gì hiện ra từ bức ảnh cũ khá ăn khớp với nhiều dấu vết khác về địa vị đặc biệt của Meretneith.

Tên bà từng được tìm thấy tại nhiều địa điểm khảo cổ, dù không phải lúc nào cũng nằm trong serekh. Một số văn khắc gọi bà là “mẹ của nhà vua”. Những văn bản khác cho thấy bà từng phụ trách các công việc quan trọng của triều đình, trong đó có ngân khố.

Meretneith có thể đã cùng nắm quyền với vua Djer, người được cho là có khả năng là cha bà. Về sau, bà dường như còn giữ vai trò nhiếp chính cho con trai là Den khi vị vua tương lai vẫn còn quá nhỏ.

Cách Meretneith được chôn cất cũng khác xa một thành viên hoàng gia bình thường. Những cuộc khai quật gần đây cho thấy ngôi mộ của bà có quy mô và cách xây dựng tương tự lăng mộ dành cho người cai trị. Bà còn được an táng giữa những vị vua của Ai Cập thời kỳ đầu. Tuy nhiên, bức ảnh 72 năm tuổi chưa đủ để biến giả thuyết này thành kết luận.

Eva-Maria Engel, nhà sử học tại Đại học Humboldt Berlin, đã xem những phiên bản ảnh mới nhưng không đồng tình với cách đọc của nhóm nghiên cứu. Theo bà, những ký hiệu trên con dấu chỉ ghi tên vua Djer, không phải Meretneith.

Engel vẫn cho rằng Meretneith là một phụ nữ có quyền lực lớn. Những bằng chứng khác cho thấy bà từng thay mặt con trai Den đảm nhận công việc khi ông chưa đủ tuổi cai trị. Tranh luận nằm ở chỗ liệu quyền lực ấy có đồng nghĩa với việc bà từng được công nhận như một người cai trị Ai Cập hay không.

Bản thảo thời Trung cổ hé lộ dấu vết virus tồn tại hơn 3.500 năm

DNA còn sót lại trên những trang sách bằng da động vật cho thấy virus gây bệnh đậu cừu đã lây lan trong các đàn gia súc từ hàng nghìn năm trước.

Khi phân tích DNA còn sót lại trên những trang giấy da, một nhóm nghiên cứu quốc tế phát hiện dấu vết của virus gây bệnh đậu cừu.

Đậu cừu là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan nhanh trong đàn. Bệnh đặc biệt nguy hiểm với cừu non, đồng thời có thể làm giảm sản lượng thịt, sữa và len.

Mảnh ghép hơn 3.000 năm tuổi của hiệp ước hòa bình đầu tiên trong lịch sử

Mảnh đất sét hơn 3.000 năm tuổi vừa được tìm thấy tại Thổ Nhĩ Kỳ chứa những điều khoản về người chạy trốn chiến tranh và cách họ được đối xử khi sang nước khác.

Hơn 3.000 năm trước, Ai Cập và đế chế Hittite đã đặt bút vào một thỏa thuận nhằm chấm dứt thời kỳ đối đầu kéo dài. Hiệp ước Kadesh ngày nay được xem là hiệp ước hòa bình lâu đời nhất còn được biết đến, nhưng văn bản gốc đã vỡ thành nhiều mảnh và không phải tất cả đều được tìm thấy cùng lúc.

Trong đợt khai quật mới tại Hattusha, kinh đô cổ của người Hittite nằm ở Thổ Nhĩ Kỳ ngày nay, các nhà khảo cổ đã tìm thấy thêm một mảnh đất sét thuộc văn bản này. Phát hiện được Bộ trưởng Văn hóa và Du lịch Thổ Nhĩ Kỳ Mehmet Nuri Ersoy công bố ngày 21/9, đúng vào Ngày Quốc tế Hòa bình.

Mặt nạ vàng 2.000 năm tuổi và cách người Java cổ ngăn linh hồn trở về

Chiếc mặt nạ vàng cổ đại ở Java thể hiện niềm tin và tín ngưỡng, hé lộ cách cư dân cổ đối mặt với cái chết và linh hồn người quá cố.

Khoảng 2.000 năm trước trên đảo Java, Indonesia, một người thợ đã dát vàng thành tấm mỏng có kích thước gần bằng khuôn mặt người. Trên đó, họ tạo hai mắt, mũi, miệng cùng những đường nhỏ mô phỏng lông mày, lông mi và răng.

Chiếc mặt nạ nhiều khả năng không dành cho người sống. Những lỗ nhỏ chạy quanh mép cho thấy nó có thể từng được cố định lên khuôn mặt người chết hoặc một hình tượng dùng trong tang lễ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới