Đi ngang qua sân nhà ai đó, nhìn thấy một bông hoa lựu hé nở sau bức tường, hay ngửi thấy mùi hương thoang thoảng của hoa bưởi cuối tháng ba, chân như muốn đứng im, không thể nhúc nhích. Đó là sự quyến rũ của sân vườn được tô điểm bằng những cây cảnh tươi đẹp nhất.

Người xưa trồng cây không chỉ để ăn quả, mà là để trồng người, trồng phúc, trồng một nếp nhà. Những điều phức tạp mà họ truyền lại, khi được xem xét kỹ lưỡng, không chỉ đơn thuần là mê tín, mà là sự đúc kết của một đời người sống thuận với đất trời.

Nếu phải chọn, hãy chọn ba cây cảnh dân dã này. Chúng không kiêu kỳ, không đòi hỏi đất sang chậu quý, nhưng ở với người càng lâu càng sâu nghĩa.

1. Cây cảnh: Xoài – Tán của bậc quân tử và sự vượng phát

Trong vườn nhà Việt, không có cây nào cho cảm giác bao dung và sung túc như cây xoài. Nếu mít là sự vững chãi trầm mặc, thì xoài là sự phóng khoáng, hào sảng.

Cây xoài lớn nhanh, tán tròn xoe như một chiếc ô khổng lồ, lá xanh đậm, thuôn dài, quanh năm rì rào trong gió. Đến mùa hoa, cả cây bung ra hàng nghìn chùm hoa vàng nhạt li ti, nhìn xa như sương khói.

Hoa xoài không thơm nồng nàn, chỉ thoang thoảng mùi mật, nhưng đủ để gọi ong bướm về kín vườn, báo hiệu một mùa bội thu.

Vẻ đẹp của cây cảnh này là vẻ đẹp của sự đủ đầy hiển lộ. Khi xoài đậu quả, từng chùm quả xanh lúc lỉu treo lơ lửng, đung đưa. Đến lúc chín, quả chuyển vàng ươm, ửng hồng, da căng bóng.

Một cây xoài cát, xoài tượng lâu năm có thể cho vài tạ quả, đủ ăn, đủ biếu, đủ để làm quà cho cả xóm.

Ngồi dưới gốc xoài vào buổi trưa hè, bóng mát của nó đặc và sâu, mát hơn bất cứ mái tôn nào. Đó là thứ bóng mát của một cây đã sống đủ lâu để hiểu cách che chở cho người.

Ý nghĩa phong thuỷ của cây xoài

Người xưa coi trọng cây xoài trồng trong vườn nhà là có lý do sâu xa. Trong phong thủy dân gian, xoài được xếp vào nhóm cây vương giả, sinh tài và giữ lộc.

Tán xoài rộng, vươn cao, cành lá sum suê tượng trưng cho sự phát triển, mở mang, con đàn cháu đống. Quả xoài lúc nào cũng mọc thành chùm, sai trĩu, là hình ảnh của tài lộc sinh sôi, làm ăn không đứt đoạn.

Đặc biệt, cây cảnh có sức sống mãnh liệt, rễ cọc ăn sâu, chịu hạn tốt, sống được vài chục đến cả trăm năm, nên được xem là cây giữ dương khí cho mảnh đất, giữ cho ngôi nhà luôn có sinh khí.

Nhà có cây xoài cổ thụ trước sân, theo quan niệm cũ, là nhà có “ngọn”, con cháu dễ hiển đạt, đi xa vẫn hướng về cội.

Cách chăm sóc cây xoài

Trồng cây cảnh này không khó, nhưng để xoài sai quả, ngọt thơm mà không rụng xanh thì cần sự thấu hiểu.

Xoài là cây của nắng. Phải trồng ở nơi nắng nhất vườn, càng nắng gắt quả càng vàng, càng ngọt.

Đất trồng phải thoát nước tuyệt đối, xoài sợ nhất là úng rễ và gió lùa. Khi trồng, hãy chọn góc cao ráo, cách móng nhà ít nhất 4-5 mét vì rễ xoài ăn rất khỏe.

Bí quyết của người xưa để xoài ngọt nằm ở hai việc: hãm lộc và siết nước.

Xoài thường ra lộc non vào mùa mưa, nếu để lộc non phát triển đúng lúc ra hoa, cây sẽ bỏ hoa nuôi lá. Vì vậy, sau khi thu hoạch, cần cắt tỉa ngay những cành tăm, cành vượt, cành đã cho quả.

Đến cuối thu, khi cây cảnh chuẩn bị phân hóa mầm hoa, tuyệt đối không bón đạm, chỉ bón lân và kali, kết hợp khoanh vỏ nhẹ một cành để ức chế sinh trưởng. Khi hoa đã nở, đừng tưới nước và đừng rung cây, hoa xoài rất dễ rụng.

Khi quả đã lớn bằng nắm tay, hãy tỉa bớt những quả méo, quả sâu, mỗi chùm chỉ để 2-3 quả đẹp nhất.

Muốn xoài ngọt đậm, một tháng trước khi thu hoạch, ngưng tưới nước hoàn toàn, vun thêm tro bếp và chút vôi bột quanh gốc.

Quả xoài được “ép” khô sẽ tích đường, thịt vàng, ít xơ và thơm lừng. Khi hái, nên hái cả cuống, để nhựa chảy hết rồi mới cho vào thùng, quả sẽ để được lâu và không bị thâm.

Cây xoài dạy ta một triết lý: muốn cho đi nhiều, tán phải rộng và gốc phải sâu.

2. Cây cảnh: Bưởi – Sự thanh khiết và viên mãn của gia đình

Nếu mít là người cha trầm ổn, thì bưởi là người mẹ dịu hiền trong vườn. Vẻ đẹp của cây bưởi không nằm ở sự đồ sộ, mà ở sự tinh khôi và tròn đầy.

Tháng hai, tháng ba, khi mưa xuân còn lất phất, cây bưởi bung nụ trắng muốt. Nụ bưởi tròn như hạt ngọc, rồi hé nở thành những chùm hoa năm cánh.

Hương bưởi không nồng nàn như hoa sữa, nó trong, sạch, ngọt thanh, chỉ một cây nở hoa mà cả xóm đều biết.

Người bà, người mẹ xưa thường hái hoa bưởi gội đầu, ướp mía, ướp chè, nấu chè trôi nước. Đó là mùi hương của sự tươm tất, của một nếp nhà được chăm chút.

Đến mùa thu, quả bưởi tròn căng, da xanh chuyển vàng óng. Treo lủng lẳng trên cành như những chiếc đèn lồng. Mỗi quả bưởi là một sự viên mãn.

Bóc quả bưởi Diễn hay bưởi da xanh, tép bưởi mọng nước, rời rợi, chua ngọt cân bằng, ăn vào thấy mát ruột, tỉnh người.

Ý nghĩa phong thuỷ của cây bưởi

Trong quan niệm của người xưa, bưởi là cây mang năng lượng đoàn viên và phúc lộc. Quả bưởi tròn, đầy đặn, tượng trưng cho sự vẹn toàn, không khuyết thiếu. Màu trắng của hoa bưởi tượng trưng cho sự thanh khiết, gột rửa những uế tạp.

Vì thế, người ta hay trồng bưởi ở góc vườn phía Đông hoặc trước sân để đón ánh sáng sớm. Nhà có cây bưởi, con cháu thường được hưởng lộc học hành, thi cử, bởi hoa bưởi trắng là biểu tượng của sự tinh khôi, sáng dạ.

Đặc biệt, vào dịp Tết Trung Thu và Tết Nguyên Đán, quả bưởi luôn có mặt trên mâm ngũ quả, đặt ở vị trí trung tâm, cầu mong một năm đủ đầy.

Cách chăm sóc cây cảnh bưởi

Chăm bưởi cần sự tỉ mỉ hơn mít, giống như chăm một người phụ nữ đẹp. Bưởi cần nắng, nhưng không chịu được nắng gắt cả ngày như mít. Tốt nhất là trồng nơi có nắng buổi sáng và bóng râm nhẹ buổi chiều.

Đất trồng bưởi phải tơi xốp, hơi chua nhẹ. Người xưa hay vun gốc bưởi bằng đất bùn ao phơi khô đập nhỏ, đó là cách bổ sung khoáng tự nhiên tuyệt vời.

Để bưởi sai và ngọt, bí quyết nằm ở hai thời điểm: sau khi thu hoạch và lúc hoa rụng cánh.

Sau khi hái quả, hãy cắt tỉa hết những cành tăm, cành sâu bệnh, cành vượt mọc trong tán để cây thông thoáng.

Bón thúc bằng phân hữu cơ và một chút kali. Đến mùa hoa, khi hoa nở rộ, đừng tưới đẫm, chỉ giữ ẩm vừa phải, nếu tưới nhiều hoa sẽ rụng. Khi quả đã đậu bằng ngón tay cái, đây là lúc tỉa bớt quả.

Một chùm chỉ nên để 1-2 quả đẹp nhất. Nhiều người tiếc không tỉa, để cả chùm, cuối cùng quả nào cũng nhỏ, vỏ dày, ăn khô.

Muốn bưởi ngọt, một tháng trước khi thu hoạch, bón thêm tro bếp và giảm tưới nước. Quả bưởi được “ép” khô một chút sẽ tích đường, tép mọng và đậm vị hơn.

Trồng một cây bưởi là trồng một mùi hương để nhớ. Dù đi xa đến đâu, chỉ cần thoảng thấy hương bưởi, người ta lại nhớ về sân nhà mình.

3. Cây cảnh: Nho – Mái hiên của hạnh phúc và sự sum vầy

Góc đẹp nhất của một ngôi nhà vào mùa hè chắc chắn là dưới giàn nho. Vào những buổi chiều hè, mặt trời gay gắt đến mức có thể làm tan chảy bạn, nhưng nếu bạn nép mình dưới giàn nho, bạn sẽ lập tức mát mẻ hơn vài độ.

Lá nho to như bàn tay xòe, xanh mướt, đan vào nhau tạo thành một mái trần tự nhiên, che hết nắng. Ngước nhìn lên, những chùm nho xanh rồi tím dần sẽ nhô ra khỏi tán lá, căng mọng, phủ một lớp phấn trắng mỏng, khiến bạn thèm thuồng.

Vào buổi tối, cả gia đình sẽ dời một chiếc bàn nhỏ vào dưới giàn nho để ăn tối, và gió sẽ làm xào xạc những tán lá. Ngay cả bây giờ, khi nghĩ về những ngày đó, tôi vẫn thấy chúng thật tuyệt vời.

Vẻ đẹp của giàn nho không phải là vẻ đẹp đứng yên, mà là vẻ đẹp của sự vận động và che chở. Nó là kiến trúc sống. Mùa xuân nó trơ trụi, khẳng khiu, tưởng như đã chết.

Nhưng chỉ cần một cơn mưa, mầm non bật ra tua tủa, dây nho leo thoăn thoắt, chỉ vài tuần đã phủ kín cả giàn. Đó là bài học trực quan nhất về sức sống và niềm hy vọng.

Ý nghĩa phong thuỷ của cây nho

Trong phong thủy, nho là biểu tượng hàng đầu của sự thịnh vượng, sinh sôi và đoàn tụ. Chùm nho gồm hàng chục quả gắn kết trên một cuống, không tách rời, tượng trưng cho gia đình nhiều thế hệ quây quần, con đàn cháu đống, hòa thuận.

Dây nho leo bám, vươn xa nhưng gốc chỉ một, là hình ảnh của sự phát triển, lan tỏa tài lộc nhưng vẫn giữ được cội nguồn. Vì thế, người xưa rất thích trồng giàn nho trước hiên nhà, trên lối đi vào, để mỗi khi bước vào nhà, ai cũng phải đi qua sự sum vầy đó.

Nho cũng là một trong những cây dễ trồng và “trả ơn” nhanh nhất. Nếu bạn không có vườn rộng, hãy trồng một cây nho trong chậu lớn đặt ở ban công.

Cây cảnh sẽ không cho nhiều quả, nhưng việc ngắm nhìn những sợi tua cuốn của nó bám vào dây thép và leo lên từng ngày, nguồn năng lượng sống động đó, còn có tác dụng trị liệu hơn bất cứ điều gì khác.

Cách chăm sóc cây nho

Hãy nhớ ba điều cốt lõi khi trồng nho để có nhiều quả ngọt:

Thứ nhất là nắng và thông gió. Nho là cây của nắng. Giàn nho phải được đặt ở nơi nhiều nắng nhất trong vườn, ít nhất 6-8 tiếng nắng trực tiếp mỗi ngày. Thiếu nắng, nho chỉ tốt lá mà không có quả, quả có ra cũng chua.

Đồng thời, giàn phải thoáng, không để lá quá rậm rạp che hết chùm quả. Thường xuyên cắt bỏ lá già, lá bệnh quanh chùm nho.

Thứ hai là đừng tưới quá nhiều nước. Đây là lỗi phổ biến nhất. Nho là cây có rễ ăn sâu, chịu hạn tốt hơn chịu úng.

Chỉ tưới khi đất đã khô hẳn. Khi nho đang ra hoa và khi quả đang chín, càng phải hạn chế nước. Tưới nhiều lúc này sẽ làm rụng hoa, nứt quả và nhạt vị.

Thứ ba là cắt cành, đó là linh hồn của việc trồng nho. Nho chỉ ra quả trên cành mới mọc từ cành già của năm trước. Vì vậy, mỗi năm vào cuối đông, khi cây rụng hết lá, bạn phải mạnh dạn cắt bỏ 70-80% cành.

Chỉ để lại những cành khỏe, mập, cắt ngắn còn 2-3 mắt. Nhìn thì xót, nhưng chính vết cắt đó sẽ đánh thức cây, buộc nó bật ra những mầm mới mang theo hoa và quả. Không cắt cành, giàn nho sẽ chỉ là một đống lá.

Tóm lại, khi những người bình thường như chúng ta trồng cây, chúng ta không chỉ trồng cây cảnh, mà còn gieo mầm hy vọng.

Người thành phố hôm nay hay nói về chữa lành, về sống chậm. Nhưng ông bà ta đã làm điều đó từ trăm năm trước, bằng cách trồng một cây mít ở góc vườn sau, một cây bưởi trước hiên và một giàn nho che mát sân hè. Đó không phải là sự ngẫu nhiên.

Trồng ba cây cảnh này, người xưa gửi gắm ba mong ước lớn nhất của một đời người: mong ước một cuộc sống thịnh vượng, vững chãi như cây mít; mong ước có một sự viên mãn, thanh sạch như cây bưởi; và mong ước gia đình đoàn tụ, sum vầy như chùm nho.

Hãy trồng bất kỳ một trong ba cây cảnh này, và khi bạn quan sát nó bén rễ, nảy mầm, leo lên và kết trái từng ngày, những lo lắng của bạn dường như sẽ bớt nặng nề hơn.

Bạn sẽ hiểu rằng, hạnh phúc đôi khi không phải là đi tìm một mảnh đất lớn hơn, mà là biết cách trồng cho đúng trên chính mảnh đất mình đang có.

* Bài viết mang tính tham khảo, cung cấp kiến thức phong thủy cho bạn đọc