Hoạt động đấu thầu mua sắm công luôn hướng tới mục tiêu tối thượng là đảm bảo tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch và đặc biệt là hiệu quả kinh tế cho ngân sách nhà nước. Đây là kim chỉ nam đã được pháp luật quy định rất rõ ràng nhằm tối ưu hóa nguồn lực tài chính quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn tại một số địa phương lại cho thấy những kịch bản đấu thầu khá quen thuộc: Nhiều nhà thầu cùng tham gia nhưng chỉ có một đơn vị vượt qua vòng kỹ thuật, từ đó dễ dàng trúng thầu với mức giá rất sát giá trần, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách thấp. Câu chuyện vừa diễn ra tại Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tuy Đức là một ví dụ điển hình.

Kết quả sau vòng đánh giá kỹ thuật

Công tác vệ sinh môi trường, thu gom rác thải là một trong những nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm cảnh quan và sức khỏe cộng đồng tại các địa phương. Để thực hiện nhiệm vụ này, căn cứ Quyết định số 12/QĐ-DVTH ngày 27/03/2026 do Giám đốc Nguyễn Văn Tư ký, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tuy Đức đã phê duyệt Kế hoạch lựa chọn nhà thầu thực hiện dịch vụ: Thu gom, vận chuyển và xử lý chôn lấp rác thải sinh hoạt tại khu vực trung tâm xã Tuy Đức năm 2026.

Gói thầu mang mã thông báo mời thầu IB2600125946, có giá trị dự toán là 1.235.627.707 đồng, sử dụng nguồn vốn từ ngân sách nhà nước. Gói thầu được tổ chức đấu thầu rộng rãi qua mạng Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia theo phương thức một giai đoạn một túi hồ sơ. Hồ sơ mời thầu sau đó được phê duyệt chính thức tại Quyết định số 14/QĐ-DVTH ngày 31/03/2026, mở ra cơ hội cạnh tranh cho các doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực dịch vụ phi tư vấn.

Biên bản mở thầu (hoàn thành lúc 16 giờ 09 phút ngày 09/04/2026) ghi nhận sự tham gia của hai tổ chức kinh tế nộp hồ sơ dự thầu, bao gồm: Hợp tác xã vận tải huyện Tuy Đức và Hợp tác xã Toàn Thắng. Việc có từ hai nhà thầu trở lên cùng tham gia dự thầu ban đầu đã mang lại kỳ vọng về một cuộc cạnh tranh sòng phẳng về giá, giúp chủ đầu tư tối ưu hóa nguồn vốn ngân sách.

Trích xuất Báo cáo đánh giá E-HSDT cho thấy, ở bước đánh giá năng lực và kinh nghiệm kỹ thuật, Hợp tác xã Toàn Thắng (Mã số thuế: 6400290262) đã nhanh chóng bị tổ chuyên gia đánh giá là "Không đáp ứng yêu cầu về Kỹ thuật". Việc đối thủ duy nhất bất ngờ "ngã ngựa" ở vòng ngoài đã vô tình tạo ra một con đường rộng mở, không còn lực cản cho nhà thầu còn lại. Hợp tác xã vận tải huyện Tuy Đức, nghiễm nhiên trở thành cái tên duy nhất bước vào vòng đánh giá tài chính và dễ dàng là đơn vị duy nhất đáp ứng yêu cầu để được đề nghị trúng thầu.

Tiết kiệm 2 triệu đồng cho gói thầu 1,2 tỷ đồng

Ngày 16/04/2026, Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Tuy Đức chính thức ban hành Quyết định số 22/QĐ-TTDVTH về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu. Theo nội dung quyết định này, Hợp tác xã vận tải huyện Tuy Đức (Mã số thuế: 6400054593) đã chính thức được xướng tên trúng thầu với giá 1.233.569.186,61 đồng.

Làm một phép tính toán học đơn giản, so với giá gói thầu ban đầu là 1.235.627.707 đồng, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước thông qua quá trình đấu thầu này chỉ đạt vỏn vẹn 2.058.520,39 đồng. Một gói thầu dịch vụ công ích trị giá hơn 1,2 tỷ đồng nhưng tỷ lệ tiết kiệm lại chưa chạm tới mức 0,16%.

Năng lực trúng thầu "đáng nể" của nhà thầu

Tìm hiểu sâu hơn về lịch sử tham gia mạng đấu thầu quốc gia, dữ liệu cập nhật cho thấy Hợp tác xã vận tải huyện Tuy Đức là một nhà thầu sở hữu bề dày thành tích khá ấn tượng với tỷ lệ trúng thầu ở mức rất cao. Cụ thể, đến nay đơn vị này đã tham gia tổng cộng 13 gói thầu, trong đó trúng tới 11 gói và chỉ trượt 2 gói, không có gói thầu nào bị hủy.

Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng (bao gồm cả tư cách độc lập và liên danh) lên tới 17.262.465.422 đồng. Trong số này, có 647.646.000 đồng là các gói chỉ định thầu. Nếu bóc tách chi tiết, tổng giá trị trúng thầu với vai trò độc lập đạt 6.273.626.204 đồng. Đối với vai trò tham gia trong các liên danh, tổng giá trị các gói thầu đạt 10.988.839.218 đồng.

Trong quá trình hoạt động, Hợp tác xã vận tải huyện Tuy Đức đã thiết lập mối quan hệ dự thầu với 4 bên mời thầu khác nhau; từng liên danh với 2 nhà thầu trong 3 gói thầu và duy trì tỷ lệ thắng tuyệt đối (trúng cả 3 gói). Ở chiều ngược lại, đơn vị này đã từng đối đầu với 7 nhà thầu trong 7 gói thầu khác nhau (thắng 4 gói, trượt 2 gói và 1 gói chưa có kết quả). Đáng chú ý, lịch sử hoạt động ghi nhận nhà thầu này chưa từng nhận bất kỳ quyết định xử phạt nào do vi phạm các quy định về hoạt động đấu thầu.

Về địa bàn hoạt động đăng ký, hồ sơ thể hiện doanh nghiệp có địa chỉ tại Thôn 4, xã Tuy Đức, Lâm Đồng. Tính đến trước thời điểm sáp nhập địa giới hành chính, nhà thầu tham gia 11 gói tại Đắk Nông, và sau thời điểm sáp nhập là 12 gói tại Lâm Đồng.

Góc nhìn pháp lý: Đề cao tính cạnh tranh và trách nhiệm giải trình

Trao đổi dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Thị Hương (Đoàn Luật sư TP HCM) cho biết, Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 57/2024/QH15 và Luật số 90/2025/QH15) đã quy định rất nghiêm ngặt và rõ ràng về mục tiêu cốt lõi của công tác đấu thầu. Theo đó, quá trình lựa chọn nhà thầu không chỉ là thủ tục hành chính mà phải thực sự bảo đảm tính cạnh tranh, công bằng, minh bạch, hiệu quả kinh tế và đặc biệt là đề cao trách nhiệm giải trình của các bên liên quan.

Luật sư Hương phân tích chi tiết: "Trong nghiệp vụ đấu thầu thực tế, việc một nhà thầu bị loại ở bước đánh giá năng lực, kinh nghiệm hoặc đánh giá kỹ thuật do không đáp ứng đủ các yêu cầu của hồ sơ mời thầu là chuyện rất bình thường. Pháp luật hiện hành không có quy định cấm việc chỉ còn một nhà thầu duy nhất lọt vào vòng xét giá tài chính và trúng thầu với mức giá sát trần, miễn là quy trình lập hồ sơ, chấm thầu và thẩm định tuân thủ đúng các quy định chặt chẽ tại Nghị định 214/2025/NĐ-CP và Thông tư 79/2025/TT-BTC. Tuy nhiên, nếu xét về bản chất của quản lý kinh tế nhà nước, khi tỷ lệ tiết kiệm của một gói thầu hơn tỷ đồng chỉ đạt mức 0,16%, mục tiêu giảm thiểu chi phí cho ngân sách rõ ràng là chưa thực sự đạt được hiệu quả như kỳ vọng của cơ quan lập pháp".