Ngày 16/6, bà Hà Thị Nga, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch - Tổng Thư ký Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thay mặt Ban Thường trực Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam ký, ban hành Báo cáo Tổng kết 13 năm thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW và Quyết định số 218-QĐ/TW ngày 12/12/2013 của Bộ Chính trị (Khóa XI).
Báo cáo khẳng định, sau 13 năm triển khai thực hiện, hoạt động giám sát, phản biện xã hội góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam các cấp ngày càng nền nếp, sâu rộng, hiệu quả, thiết thực.
Việc triển khai thực hiện các hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam không chỉ được thực hiện theo Quyết định số 217, Quyết định số 218 mà còn được thực hiện theo quy định của Hiến pháp, Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật… và nhiều quy định khác của Đảng.
Đây là cơ sở chính trị, pháp lý để MTTQ và các đoàn thể chính trị - xã hội, các hội quần chúng do Nhà nước giao nhiệm vụ và các tầng lớp nhân dân phát huy vai trò, trách nhiệm tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; các cấp ủy đảng, chính quyền, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội ngày càng được củng cố, tăng cường xây dựng mối quan hệ giữa Đảng với Nhân dân, phát huy khối Đại đoàn kết toàn dân tộc, tạo sự đồng thuận xã hội để Nhân dân tham gia phát huy dân chủ trên tất cả các lĩnh vực trong đời sống xã hội.
Nhiều kết quả quan trọng trong giám sát, phản biện xã hội
Báo cáo nêu rõ, trong những năm qua, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội luôn xác định công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền là một nội dung trọng tâm, nhiệm vụ đột phá, góp phần quan trọng trong thực hiện chức năng bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Nhân dân, hội viên, đoàn viên, thành viên.
Sau khi Nghị quyết 217, 218 được ban hành, Đoàn Chủ tịch, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã chủ động ban hành, phối hợp ban hành và đề xuất với các cơ quan chức năng ban hành nhiều văn bản quán triệt, triển khai thực hiện giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
Công tác lãnh đạo, quán triệt và tổ chức thực hiện Quyết định số 217-QĐ/TW, Quyết định số 218-QĐ/TW đã được triển khai bài bản, đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm; tạo chuyển biến tích cực về nhận thức và hành động trong hệ thống Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội, làm cơ sở quan trọng để nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền.
Về kết quả thực hiện Quyết định số 217, công tác giám sát việc thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của nhân dân, hội viên, đoàn viên, quyền và trách nhiệm của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội6 đã được MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện khá bài bản với nhiều cách làm linh hoạt. Hình thức giám sát được triển khai đa dạng, phù hợp với từng nội dung, từng cấp, từng lĩnh vực như: thành lập các đoàn giám sát chuyên đề; thông qua nghiên cứu văn bản; thông qua hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng…
Để nâng cao chất lượng giám sát, Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã ký kết và thực hiện các chương trình phối hợp giám sát về những vấn đề nhân dân quan tâm như: tổ chức 21 đoàn giám sát liên ngành việc giải quyết khiếu nại, tố cáo ở địa phương7; phối hợp giám sát giữa Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam với Bộ Tài chính, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, Hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam, Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam về thực hiện những nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu nhằm cải thiện môi trường kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong lĩnh vực thuế và hải quan...
Bên cạnh đó, Ban Thường trực chỉ đạo thực hiện giám sát chuyên đề trên phạm vi toàn quốc, tập trung vào những chính sách có tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân, đó là: giám sát thực hiện pháp luật về tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp, công tác tổ chức bầu cử đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ người dân, doanh nghiệp gặp khó khăn do đại dịch Covid - 19 (năm 2020-2022)…
Một số kiến nghị sau giám sát của Uỷ ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã được các cơ quan tiếp thu, điều chỉnh kịp thời các vấn đề đặt ra, đảm bảo quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân.
Thời gian gần đây nhất là sau khi sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy chính quyền 2 cấp; căn cứ tình hình thực tiễn, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã kịp thời phối hợp với các bộ, ngành, các cơ quan, tổ chức liên quan điều chỉnh và lựa chọn một số nội dung, hình thức giám sát phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của đông đảo cử tri và Nhân dân.
Bên cạnh đó, hoạt động tham gia giám sát cùng với các cơ quan nhà nước cũng luôn được MTTQ Việt Nam cấp quan tâm, chú trọng. Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam thường xuyên cử đại diện tham gia các đoàn giám sát của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các Ủy ban của Quốc hội, đoàn kiểm tra, thanh tra của các bộ, ngành như Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Thanh tra Chính phủ…
Ở địa phương, trên cơ sở các quy định của Đảng, pháp luật của Nhà nước và hướng dẫn, định hướng công tác giám sát hằng năm của Ban Thường trực, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp chủ động bám sát tình hình thực tế, những vấn đề bức xúc mà cử tri kiến nghị như thực hiện chế độ, chính sách bồi thường đất đai, giải phóng mặt bằng khi nhà nước thu hồi đất; việc bố trí tái định cư và tạm cư cho người dân có nhà, đất bị thu hồi; việc thực hiện quy hoạch, dự án còn để kéo dài nhiều năm; về đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm; về công tác tiếp dân và giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân; phối hợp thực hiện và giám sát tổng rà soát chính sách ưu đãi đối với người có công với cách mạng; việc thực hiện đưa người cai nghiện ma túy không nơi cư trú ổn định trên địa bàn... để xác định nội dung, hình thức giám sát cụ thể.
Tại các địa phương, tổ chức và hoạt động của Ban Thanh tra Nhân dân (TTND) và Ban Giám sát đầu tư của cộng đồng (GSĐTCCĐ) ở xã, phường, thị trấn luôn được chú trọng, củng cố cả về tổ chức, chất lượng hoạt động.Nhiều địa phương10, hoạt động của Ban TTND và Ban GSĐTCCĐ có nhiều cách làm hay, sáng tạo, kiến nghị với chính quyền xử lý nhiều vi phạm, góp phần hạn chế những tiêu cực ở cơ sở trên các lĩnh vực như đất đai, giao thông, thu chi ngân sách, chế độ, chính sách đối với các đối tượng được hưởng ưu đãi của Nhà nước… góp phần tích cực trong thực hiện dân chủ ở cơ sở, đấu tranh với các biểu hiện tham nhũng, lãng phí trong xây dựng các công trình, dự án trên địa bàn, chất lượng các công trình được bảo đảm, tạo lòng tin trong nhân dân, giảm đơn thư khiếu nại, tố cáo, giữ vững ổn định tại cơ sở.
Theo tổng hợp số liệu, trong 13 năm qua, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp đã chủ trì tổ chức 825.747 cuộc giám sát, trong đó, cấp Trung ương MTTQ Việt Nam tổ chức 32 cuộc; cấp tỉnh 36.202 cuộc; cấp huyện, xã 789.513 cuộc; Liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức được 25.118 cuộc ở cả 3 cấp; Hội Nông dân Việt Nam các cấp chủ trì tổ chức 20.996 cuộc giám sát, tham gia 40.180 đoàn giám sát và nghiên cứu, xem xét 32.000 văn bản trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội; Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở Trung ương tổ chức 50 cuộc; Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức được 1.632 cuộc trong đó (cấp Trung ương 79 cuộc; cấp tỉnh: 1.553 cuộc).
Nhìn chung, công tác giám sát của MTTQ Việt Nam được thực hiện bài bản. Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp đã bám sát tình hình thực tế xây dựng và tổ chức thực hiện các Chương trình phối hợp giám sát giữa MTTQ Việt Nam với các đoàn thể chính trị - xã hội, các cơ quan nhà nước có liên quan. MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã thống nhất hiệp thương, lựa chọn giám sát những vấn đề Nhân dân quan tâm.
Nhiều ý kiến, kiến nghị sau giám sát của MTTQ Việt Nam được các cơ quan chức năng tiếp thu và phản hồi, góp phần tạo niềm tin của Nhân dân đối với Đảng, Nhà nước. Tuy nhiên, tỷ lệ các ý kiến/nội dung tiếp thu, phản hồi của các cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát còn thấp. Đối với các kiến nghị, một số cơ quan có phản hồi chung chung, chỉ ghi nhận sẽ nghiên cứu hoặc có văn bản chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền nghiên cứu, xem xét giải quyết.
Công tác phản biện xã hội, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp chủ động thực hiện phản biện xã hội ở các cấp độ khác nhau đối với các văn bản dự thảo về chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật, các quy hoạch, kế hoạch, chương trình, dự án phát triển kinh tế, văn hóa, xã hội của Nhà nước, của địa phương có ảnh hưởng, tác động đến nhân dân, hội viên, đoàn viên..
Ở Trung ương, Ban Thường trực bám sát tiến trình xây dựng dự thảo văn bản phản biện, chủ động tổ chức các hoạt động lấy ý kiến của đối tượng chịu sự tác động, các chuyên gia, thành viên các Hội đồng tư vấn để định hướng các nội dung phản biện. Trong 13 năm triển khai thực hiện Quyết định số 217, Ban Thường trực đã tổ chức 30 hội nghị phản biện xã hội12 với sự tham gia của các chuyên gia có chuyên môn liên quan đến dự thảo văn bản phản biện, đại diện cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan có thẩm quyền ban hành văn bản và các cơ quan báo chí. Bên cạnh đó, các tổ chức chính trị - xã hội chủ trì phối hợp với các cơ quan, tổ chức phản biện xã hội nhiều dự thảo văn bản liên quan trực tiếp tới quyền và nghĩa vụ của đoàn viên, hội viên của tổ chức mình như: dự thảo Luật Thi hành án (sửa đổi), dự thảo Chiến lược quốc gia về bình đẳng giới giai đoạn 2021 – 2030… (Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam); dự thảo luật việc làm, dự thảo về Chiến lược phát triển Thanh niên Việt Nam.. (Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh); dự thảo Luật Đất đai (sửa đổi), dự thảo Luật Hợp tác xã (sửa đổi) (Trung ương Hội Nông dân Việt Nam); dự thảo luuaatj Thực hiện dân chủ cơ sở, dự thảo Luật tình trạng khẩn cấp…(Trung ương Hội Cựu chiến binh Việt Nam).
Ở địa phương, căn cứ hướng dẫn hàng năm của Ban Thường trực, căn cứ chương trình, Kế hoạch xây dựng các văn bản quy phạm pháp luật, chương trình, đề án của địa phương, trên cơ sở điều kiện, tình hình thực tế, Ủy ban MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội cùng cấp đã lựa chọn nội dung, vấn đề phản biện xã hội, phù hợp, đúng, trúng những vấn đề mà Nhân dân đang quan tâm để tiến hành phản biện xã hội theo định hướng: Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp tỉnh tập trung phản biện dự thảo các chính sách, pháp luật, chương trình đề án; Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam cấp xã tập trung phản biện xã hội các dự thảo chương trình, đề án có liên quan trực tiếp đến nhân dân ở địa phương, điển hình như Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Quảng Trị, Thanh Hóa; Nghệ An...
Theo tổng hợp số liệu, trong 13 năm từ năm 2013 - 2026 MTTQ các cấp đã chủ trì tổ chức được 104.182 cuộc, trong đó Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam chủ trì 30 cuộc phản biện; cấp tỉnh chủ trì 13.960 cuộc, cấp huyện, xã 90.192 cuộc; Liên đoàn Lao động Việt Nam các cấp tổ chức được 206.360 cuộc trong đó (tổ chức hội nghị 55.329 cuộc; gửi Văn bản phản biện 70.256 văn bản; đối thoại 80.775 cuộc; Hội Nông dân Việt Nam tổ chức được 12.177 cuộc (trong đó cấp tỉnh 3.432 cuộc, cấp huyện, xã 49.277 cuộc); Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam tổ chức được 485 cuộc trong đó (cấp Trung ương 11 cuộc; cấp tỉnh: 474 cuộc18).
Qua 13 năm thực hiện, công tác phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam các cấp đã dần đi vào nề nếp. Một số địa phương bước đầu đã đa dạng hóa các hình thức phản biện, bên cạnh hình thức tổ chức hội nghị đã tổ chức theo hình thức gửi dự thảo văn bản hoặc tổ chức đối thoại. Nhiều ý kiến phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội được các cơ quan soạn thảo tiếp thu, phản hồi; được dư luận và Nhân dân đồng tình, đánh giá cao như điều kiện hưởng lương hưu đối với cán bộ nữ chuyên trách cấp cơ sở (Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014), chính sách
đào tạo, bồi dưỡng cho cán bộ, công chức, chính sách hỗ trợ thẻ bảo hiểm y tế cho một số nhóm đối tượng ở một số địa phương…
Hoạt động phản biện xã hội đã và đang trở thành một kênh thông tin quan trọng giúp Đảng, Nhà nước khi xem xét, quyết định các vấn đề quan trọng trong công tác lãnh đạo, quản lý, điều hành đất nước. Tuy nhiên, việc tiếp thu, phản hồi ý kiến kiến nghị sau phản biện chưa được thực hiện nghiêm túc, chủ yếu phản biện một chiều.
Tích cực tham gia góp ý xây dựng Đảng ngày càng thiết thực
Về kết quả thực hiện Quyết định số 218, báo cáo khẳng định, trong 13 năm triển khai thực hiện Quyết định số 218, MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực tham gia góp ý xây dựng Đảng với nhiều nội dung, hình thức ngày càng thiết thực, góp phần nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của tổ chức đảng và chất lượng đội ngũ cán bộ, đảng viên.
MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội đã tham gia góp ý vào dự thảo Báo cáo chính trị Đại hội Đảng các cấp. Ban Thường trực đã tổ chức 5 hội nghị lấy ý kiến vào dự thảo các văn kiện Đại hội Đảng toàn quốc tập trung vào công tác lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng; việc tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất chính trị, đạo đức, lối sống của cán bộ, đảng viên, vai trò của MTTQ trong việc phát huy sức mạnh khối đại đoàn kết toàn dân tộc trong xây dựng và bảo vệ tổ quốc; xây dựng 02 chuyên đề phục vụ xây dựng đề án “Chiến lược xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045” của Bộ Chính trị; đồng thời phối hợp tham gia xây dựng nhiều Chương trình, Đề án theo đề nghị của các ban của Đảng20.
Hình thức tham gia góp ý xây dựng Đảng ngày càng đa dạng, linh hoạt bao gồm: góp ý trực tiếp thông qua các hội nghị góp ý; thông qua hoạt động tiếp xúc cử tri, đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy với Nhân dân; thông qua tổng hợp ý kiến, kiến nghị của Nhân dân; thông qua hoạt động giám sát, phản biện xã hội và các kênh thông tin khác của MTTQ Việt Nam. Thông qua hoạt động góp ý, MTTQ Việt Nam đã tổng hợp, phản ánh kịp thời nhiều ý kiến, kiến nghị của Nhân dân đối với cấp ủy, tổ chức đảng và đội ngũ cán bộ, đảng viên; góp phần phát hiện, kiến nghị xử lý những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, những hạn chế trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, quản lý, điều hành ở một số nơi. Công tác theo dõi, đôn đốc việc tiếp thu, phản hồi ý kiến góp ý từng bước được quan tâm; một số nơi đã duy trì việc trao đổi, đối thoại giữa cấp ủy với MTTQ Việt Nam và Nhân dân, qua đó nâng cao hiệu quả thực chất của hoạt động góp ý của nhân dân.
Ban Thường trực đã chú trọng đổi mới nội dung, phương thức tham gia xây dựng, góp ý vào các dự thảo văn bản quy phạm pháp luật, dự thảo chương trình, kế hoạch, quy hoạch, đề án, chiến lược có tác động, ảnh hưởng sâu rộng tới quyền con người, quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân. Đối với các dự thảo
Nghị quyết sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp 2013, các dự án luật quan trọng, phức tạp, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã tổ chức lấy ý kiến trong toàn hệ thống MTTQ và các tổ chức thành viên21. Bên cạnh đó, Ban Thường trực thường xuyên cử đại diện tham gia trực tiếp các hoạt động nghiên cứu, xây dựng các dự án luật, pháp lệnh, nghị định với tư cách là thành viên các Ban soạn thảo, Tổ biên tập, thành viên Hội đồng thẩm định dự thảo văn bản quy phạm pháp luật.
Ban Thường trực Ủy ban MTTQ các cấp đã tổ chức các hoạt động cho cán bộ, đoàn viên, hội viên và Nhân dân phát huy, thực hiện tốt dân chủ cơ sở, tham gia ý kiến góp ý xây dựng Nhà nước, chính quyền các cấp, tổ chức góp ý vào các dự án luật, dự thảo các văn bản của Nhà nước, Quốc hội, MTTQ Việt Nam, Chính phủ và các bộ ngành Trung ương, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân các cấp với nhiều hình thức phong phú, đa dạng. Nhiều ý kiến góp ý của MTTQ Việt Nam được các cơ quan có thẩm quyền tiếp thu, chỉnh lý.
Về góp ý xây dựng tổ chức đảng, Đảng viên, thời gian qua, Ủy ban MTTQ Việt Nam các cấp và các tổ chức chính trị - xã hội đã tích cực đổi mới nội dung, phương thức hoạt động hướng về cơ sở, gần dân, sát dân, lắng nghe ý kiến, tâm tư, nguyện vọng của Nhân dân; thực hiện có hiệu quả nhiều nội dung tham gia xây dựng Đảng. Ủy ban MTTQ Việt Nam và tổ chức chính trị - xã hội các cấp tham gia góp ý đối với cấp ủy, tổ chức đảng với các hình thức: góp ý định kỳ tập trung vào dịp kiểm điểm cấp ủy, tổ chức đảng và trước khi kết thúc nhiệm kỳ của cấp ủy cùng cấp, đánh giá, xếp loại cấp ủy, tổ chức đảng, chính quyền, cán bộ, đảng viên.
Trong 13 năm qua, Ủy ban MTTQ các cấp đã góp ý cho tổ chức đảng với 328.125 lượt... Một số địa phương thực hiện nghiêm túc chế độ giao ban giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Bí thư chi bộ, Trưởng thôn, khu dân cư, Trưởng Ban công tác Mặt trận, định kỳ 01 quý/lần đối với cấp huyện và 01 tháng/lần đối với cấp cơ sở, qua đó, giúp cấp ủy, chính quyền các cấp thường xuyên giữ mối liên hệ chặt chẽ với các tổ chức nhân dân ở thôn, khu dân cư, nắm bắt tình hình thực tiễn trong nhân dân. Những ý kiến của Mặt trận và đoàn thể đã thể hiện được tiếng nói của Nhân dân với cấp uỷ, giúp cấp uỷ không ngừng nâng cao chất lượng công tác lãnh đạo, chỉ đạo, tăng cường niềm tin của nhân dân vào sự lãnh đạo của Đảng.
MTTQ Việt Nam và các đoàn thể chính trị - xã hội đã phối hợp tổ chức góp ý đối với đảng viên, đảng viên giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý với 842.548 lượt góp ý định kỳ, 711.140 lượt góp ý thường xuyên, 214.456 lượt góp ý đột xuất, trong đó tập trung vào việc thực thi nhiệm vụ, công vụ, tinh thần trách nhiệm trong công tác, tiến độ thực hiện công việc, đạo đức, lối sống. Việc góp ý được thực hiện thông qua nhiều hình thức như các cuộc họp, hội nghị cơ quan, đơn vị; lấy phiếu tín nhiệm định kỳ tại nơi công tác; góp ý cuối năm trước khi kiểm điểm, đánh giá, xếp loại đối với đại biểu dân cử, cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên.
Cùng với đó, MTTQ Việt Nam phối hợp với các cơ quan của cấp ủy, cơ quan nhà nước ở địa phương tổ chức đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân. Đây là một trong những phương thức có ý nghĩa quan trọng trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam, được các địa phương tích cực triển khai. MTTQ Việt Nam thực hiện tốt trách nhiệm của mình trong công tác phối hợp tổ chức đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân.
Đó là: Phối hợp tổ chức hội nghị đối thoại trực tiếp giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với Nhân dân; Tập hợp, tổng hợp phản ánh, kiến nghị của nhân dân đến người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp tại hội nghị đối thoại; Giám sát người đứng đầu cấp ủy, chính quyền về trách nhiệm tổ chức đối thoại theo quy định và theo dõi, giám sát việc giải quyết, trả lời các phản ánh, kiến nghị của Nhân dân sau đối thoại.
Bên cạnh đó, hầu hết các tỉnh, thành phố ban hành và thực hiện nghiêm túc quy chế tiếp xúc, đối thoại trực tiếp của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp với Nhân dân, tổ chức được 101.168 cuộc đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy đảng, chính quyền với nhân dân về công tác xây dựng đảng; 193.042 cuộc đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy, chính quyền với nhân dân về chính sách đền bù, giải phóng mặt bằng, chính sách đối với người lao động, phụ nữ, trẻ em... Thông qua đối thoại, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền các cấp kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân, trực tiếp trả lời, tiếp thu và giải quyết những vấn đề liên quan đến từng tổ chức, đến quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của Nhân dân, đồng thời tuyên truyền, điều chỉnh những chủ trương, chính sách phù hợp, tạo sự đồng thuận trong Nhân dân.
Nhiều nhiệm vụ, giải pháp
Báo cáo đánh giá, về ưu điểm, sau 13 năm thực hiện, công tác giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội các cấp đạt được nhiều kết quả, góp phần quan trọng trong việc phát huy dân chủ, tăng cường đồng thuận xã hội, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với Nhân dân; khẳng định vai trò nòng cốt chính trị của MTTQ Việt Nam trong tập hợp, đoàn kết nhân dân trong xây dựng và phát triển đất nước.
Bên cạnh đó báo cáo cũng chỉ ra các hạn chế, nguyên nhân, bài học kinh nghiệm. Đồng thời đưa ra các nhiệm vụ, giải pháp.
Cụ thể, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Phối hợp với các ban của Trung ương Đảng tiến hành tổng kết việc thực hiện các Nghị quyết, quy định, quy chế của Đảng liên quan đến công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; đề xuất, tham mưu cấp ủy ban hành văn bản chỉ đạo, hướng dẫn, đề án về công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Tiếp tục đề xuất thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng về đại đoàn kết toàn dân tộc, quán triệt sâu sắc quan điểm “Dân là gốc”; phương châm “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”, mối quan hệ “Đảng lãnh đạo, Nhà nước quản lý, nhân dân làm chủ”; hoàn thiện và thực hiện có hiệu quả các cơ chế, chính sách phát huy vai trò của nhân dân trong quyết định những vấn đề lớn của đất nước; nâng cao hiệu quả, tính thiết thực trong hoạt động giám sát và phản biện xã hội của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội.
Nâng cao nhận thức của cấp ủy, chính quyền, MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội và các tầng lớp Nhân dân về công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Tổ chức tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền bằng nhiều hình thức như: xây dựng các chuyên đề, tài liệu phục vụ cho hoạt động giảng dạy, tập huấn tại các cơ sở giáo dục đào tạo, bồi dưỡng cán bộ; hằng năm nghiên cứu, bổ sung, chỉnh lý cho phù hợp với tình hình thực tiễn.
Nhân rộng các mô hình hay, cách làm hiệu quả; kịp thời biểu dương, khen thưởng những tập thể, cá nhân có thành tích trong công tác giám sát, phản biện xã hội. Tổ chức truyền thông dự thảo chính sách, phản biện từ sớm, từ xa ngay trong quá trình hình thành chủ trương, chính sách; tạo đồng thuận ngay từ khâu soạn thảo. Công khai kết quả giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.
Rà soát, bổ sung và hoàn thiện cơ chế, quy định pháp luật về giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Nghiên cứu, đề xuất sửa đổi các quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật theo hướng bổ sung vai trò của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trong quy trình xây dựng văn bản QPPL, trong đó quy định cụ thể về vị trí, vai trò, thời điểm, nội dung, phạm vi, hình thức, giá trị pháp lý của văn bản phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; bổ sung quy định về trách nhiệm giải trình, tiếp thu kiến nghị của các cơ quan chủ trì soạn thảo, cơ quan trình, cơ quan thẩm định, thẩm tra, ban hành văn bản; bổ sung quy định về giám sát của
MTTQ Việt Nam là một hoạt động quan trọng trong thi hành pháp luật.Nghiên cứu trình cấp có thẩm quyền xây dựng và ban hành cơ chế để Nhân dân trực tiếp giám sát và tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý của MTTQ Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội. Tổng kết Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam hiện hành làm căn cứ đề xuất sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với mô hình tổ chức bộ máy sau sắp xếp, tinh gọn; nghiên cứu, bổ sung các quy định cụ thể về phản biện xã hội đối với dự thảo các văn bản của tổ chức Đảng, các văn bản do các cơ quan, tổ chức ban hành chính sách quan trọng, có tác động, ảnh hưởng trực tiếp tới quyền và lợi ích hợp pháp của nhân dân; nghiên cứu quy định cụ thể các hình thức giám sát, phản biện xã hội phát huy hiệu quả trong thực tiễn.
Các tổ chức chính trị - xã hội rà soát, tổng kết, nghiên cứu, đề xuất sửa đổi, bổ sung, ban hành mới các văn bản pháp luật quy định về tổ chức và hoạt động của tổ chức mình, trong đó bổ sung quy định cụ thể về giám sát, phản biện xã hội do tổ chức mình chủ trì, tham gia; hoàn thiện các văn bản hướng dẫn về công tác giám sát, phản biện, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền thực hiện trong hệ thống tổ chức mình.- Xây dựng cơ chế theo dõi tiếp thu, phản hồi ý kiến kiến nghị sau giám sát, sau phản biện và góp ý.
Theo đó, Ban Thường trực tham mưu Đoàn Chủ tịch phối hợp với Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chính phủ xây dựng Nghị quyết liên tịch quy định về quy trình, thủ tục và trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức trong việc tiếp thu, phản hồi ý kiến giám sát, phản biện xã hội, góp ý của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội.
Nghiên cứu xây dựng cơ chế để vận hành hiệu quả các Hội đồng tư vấn, cơ chế khuyến khích, huy động các chuyên gia, nhà khoa học, các nhân sĩ, trí thức, doanh nhân, người có kinh nghiệm thực tiễn, người có uy tín trong các dân tộc, tôn giáo, đoàn viên, hội viên và Nhân dân tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý.
Rà soát, sửa đổi, hoàn thiện các văn bản hướng dẫn về công tác giám sát, phản biện, góp ý của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội, văn bản về kinh phí bảo đảm cho công tác giám sát, phản biện xã hội phù hợp với thực tiễn.
Đổi mới nội dung, phương thức giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Chú trọng hiệp thương, thống nhất hành động, phát huy vai trò chủ trì của MTTQ Việt Nam trong xây dựng và thực hiện kế hoạch giám sát, phản biện xã hội hàng năm; đề cao vai trò chủ động, kịp thời của các tổ chức chính trị - xã hội, tổ chức thành viên của MTTQ trong việc đề xuất và chủ trì thực hiện có hiệu quả các nội dung giám sát, phản biện xã hội đối với các dự án, dự thảo văn bản, đề án, chính sách liên quan trực tiếp tới quyền và lợi ích chính đáng của nhân dân, đoàn viên, hội viên.
Chú trọng thực hiện các cuộc giám sát chuyên đề trong phạm vi toàn quốc; lựa chọn các vấn đề giám sát ở tầm vĩ mô, chính sách có tác động, ảnh hưởng lớn toàn bộ đời sống Nhân dân; hướng dẫn MTTQ và tổ chức chính trị - xã hội ở địa phương bám sát thực tiễn của cơ sở để lựa chọn nội dung giám sát, phản biện xã hội phù hợp với thực tiễn. Lựa chọn nội dung giám sát có trọng tâm, trọng điểm; chủ động thực hiện tốt giám sát đại biểu dân cử; giám sát cán bộ, đảng viên và công tác cán bộ.
Tổ chức các hoạt động khảo sát, điều tra xã hội học lấy ý kiến trực tiếp của các đối tượng chịu sự tác động, của các tầng lớp nhân dân về các nội dung chính sách được giám sát, phản biện; nghiên cứu cơ chế giao nhiệm vụ, đặt hàng tổ chức thành viên của MTTQ thực hiện một số nhiệm vụ nghiên cứu, khảo sát thực tiễn, lấy ý kiến của Nhân dân trong quá trình giám sát, phản biện.
Nâng cao hiệu quả thực chất các Hội nghị đối thoại giữa người đứng đầu cấp ủy đảng, chính quyền với Nhân dân, tập trung góp ý vào việc lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng, chính quyền trong việc thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế xã hội; xây dựng nông thôn mới; quản lý đô thị, môi trường; vệ sinh an toàn thực phẩm...; góp ý cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức trong việc thực hiện nhiệm vụ chính trị được giao, thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước.
Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, đẩy mạnh chuyển đổi số trong công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý, xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền: xây dựng phần mềm nắm bắt tình hình dư luận trên không gian mạng; phần mềm quản lý công tác giám sát, phản biện xã hội và tổng hợp ý kiến cử tri và Nhân dân. Tâp trung triển khai hiệu quả Đề án “Chuyển đổi số Mặt trận Tổ quốc Việt Nam giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến năm 2035”.
Kiện toàn tổ chức bộ máy, nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, công chức làm công tác giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền- Xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội đủ năng lực chuyên môn, phẩm chất, bản lĩnh chính trị đáp ứng yêu cầu công tác; có cơ chế ưu đãi đối với cán bộ, công chức có trình độ chuyên môn cao, kinh nghiệm công tác từ các bộ ngành, cơ sở về làm công tác mặt trận. Đồng thời, nghiên cứu, đề xuất có cơ chế luân chuyển cán bộ mặt trận sang làm tại các cơ quan nhà nước để rèn luyện, học tập kinh nghiệm đáp ứng yêu cầu của công tác giám sát, phản biện trong tình hình mới.
Tổ chức tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ, xây dựng tài liệu cho đội ngũ cán bộ làm công tác giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội từ trung ương đến địa phương, tập trung tập huấn kỹ năng giám sát, phản biện xã hội; triển khai đề án “Bồi dưỡng cán bộ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị - xã hội các cấp giai đoạn 2026 – 2031», bồi dưỡng nâng cao năng lực giám sát của cộng đồng qua Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư cộng đồng.
Phát huy vai trò, trách nhiệm của các tổ chức thành viên của Mặt trận; Hội đồng tư vấn; nhân sỹ, trí thức, chuyên gia, nhà khoa học, người hoạt động thực tiễn tham gia vào hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Chỉ đạo các cơ quan báo chí của MTTQ và các tổ chức chính trị - xã hội tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền về hoạt động giám sát, phản biện xã hội; thiết lập các chuyên trang, chuyên mục về giám sát, phản biện xã hội để thôngtin kịp thời, đầy đủ về các hoạt động và kết quả của giám sát, phản biện xã hội; phối hợp với các cơ quan thông tin truyền thông trong việc tuyên truyền về giám sát, phản biện xã hội cùng với truyền thông chính sách trong phản biện xã hội.- Rà soát, sửa đổi, bổ sung, xây dựng và ban hành Quy chế phối hợp giữa các cơ quan nhà nước với MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị -xã hội, trong đó chú trọng đề cao trách nhiệm phối hợp của các cơ quan, tổ chức trong hoạt độnggiám sát, phản biện xã hội.
Tăng cường hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm nâng cao năng lực giám sát, phản biện của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế. Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá kết quả hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Định kỳ phối hợp với Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, các tổ chức chính trị - xã hội tổ chức kiểm tra, đánh giá kết quả triển khai thực hiện hoạt động giám sát, phản biện xã hội.
Đổi mới cơ chế tài chính, thực hiện chế độ khoán cho các sản phẩm hoặc áp dụng chế độ đặt bài viết chuyên gia theo định mức nghiên cứu khoa học trong quá trình triển khai hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Đồng thời, sớm sửa đổi Thông tư 337/2016/TT-BTC, ngày 28/12/2016 theo hướng bổ sung một số nội dung chi; tăng mức chi cho đại biểu tham gia giám sát, phản biện xã hội.
Một số đề xuất, kiến nghị sửa đổi bổ sung Quyết định số 217, 218
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề xuất nội dung sửa đổi, bổ sung Quyết định số 217, Quyết định số 218.
Theo đó, qua tổng kết thực tiễn 13 năm triển khai thực hiện, việc ban hành Quyết định mới thay thế Quyết định số 217, Quyết định số 218 là cần thiết nhằm tiếp tục hoàn thiện cơ chế để MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội thực hiện hiệu quả hơn chức năng giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền trong tình hình mới.
Theo đó, đề xuất một số nội dung cần bổ sung, sửa đổi, lược bỏ như sau: Đề nghị sửa đổi, bổ sung quy định cơ chế tiếp thu, giải trình, phản hồi ý kiến, kiến nghị của MTTQ Việt Nam sau giám sát, phản biện xã hội và góp ý xây dựng Đảng, chính quyền; xác định trách nhiệm, thẩm quyền, thời hạn xử lý của các cơ quan, tổ chức, nhất là trách nhiệm của người đứng đầu.
Bổ sung quy định về việc phản biện xã hội trong toàn bộ quy trình xây dựng, ban hành văn bản của Đảng và Nhà nước; quy định trách nhiệm của cơ quan chủ trì soạn thảo trong việc lấy ý kiến, tiếp thu, giải trình ý kiến phản biện.
Quy định quy trình giám sát, phản biện theo 5 bước: Lựa chọn vấn đề; Thu thập thông tin; Tổ chức giám sát/phản biện; Ban hành kiến nghị; Theo dõi, đánh giá kết quả. Đồng thời, xây dựng bộ chỉ số để đánh giá về: Tỷ lệ kiến nghị được tiếp thu; Mức độ hài lòng của người dân; Tác động thực tế của giám sát, phản biện xã hội.
Quy định về cơ chế phối hợp giữa MTTQ với cấp ủy, chính quyền và các cơ quan liên quan, nhất là trong việc theo dõi, đôn đốc các ý kiến, kiến nghị sau giám sát, sau phản biện và góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam.
Đề nghị nghiên cứu sửa đổi, bổ sung quy định rõ hơn về quy trình giám sát; xác định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, thời hạn giải quyết và chế tài trongtrường hợp không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ. Trong đó xác định rõ trách nhiệm của người đứng đầu; thời hạn tiếp thu, giải trình ý kiến kiến nghị của cơ quan, tổ chức, cá nhân được giám sát; cơ quan, tổ chức có văn bản được phản biện.
Nghiên cứu mở rộng phạm vi, hình thức giám sát, phản biện xã hội; mở rộng đối tượng giám sát bao gồm doanh nghiệp cung cấp dịch vụ công, các dự án đầu tư công lớn… Đồng thời, tăng cường ứng dụng chuyển đổi số, đa dạng hóa các hình thức giám sát, phản biện, góp ý phù hợp với bối cảnh mới.
Bổ sung về đảm bảo nguồn lực cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Nghiên cứu cho phép MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội huy động nguồn lực xã hội phục vụ cho hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Có chế độ phụ cấp đặc thù cho đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác giám sát và phản biện xã hội từ trung ương đến địa phương; có chính sách cho các chuyên gia, nhà khoa học tham gia vào công tác giám sát, phản biện xã hội; có cơ chế bảo vệ, khuyến khích tổ chức, cá nhân tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý nhằm bảo đảm tính khách quan, thẳng thắn, tránh tâm lý e ngại, nể nang.
Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng đề xuất ban hành Quyết định mới của Bộ Chính trị thay thế Quyết định số 217, Quyết định số 218.
Theo Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, qua tổng kết thực tiễn 13 năm thực hiện, đề xuất tích hợp Quyết định số 217, Quyết định số 218 thành một văn bản mới thống nhất về giám sát, phản biện xã hội và tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền của MTTQ Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội. Việc tích hợp hai quyết định thành một văn bản có những cơ sở và lý do chủ yếu sau:
Thứ nhất, về nội dung, hai Quyết định có mối quan hệ chặt chẽ, bổ sung cho nhau, cùng hướng tới mục tiêu phát huy vai trò của MTTQ Việt Nam và Nhân dân trong tham gia xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Giám sát, phản biện xã hội và góp ý xây dựng Đảng, chính quyền là các nội dung có tính liên thông, khó tách bạch hoàn toàn trong thực tiễn triển khai. Việc tích hợp sẽ bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ trong chỉ đạo và tổ chức thực hiện.
Thứ hai, về hình thức, thực tiễn triển khai cho thấy nhiều nội dung, quy trình, chủ thể thực hiện giữa hai quyết định có sự giao thoa, trùng lặp nhất định; việc tồn tại hai văn bản riêng biệt trong một số trường hợp gây khó khăn trong việc áp dụng, theo dõi và đánh giá kết quả.
Thứ ba, yêu cầu hoàn thiện thể chế trong giai đoạn hiện nay đòi hỏi các quy định phải rõ ràng, dễ hiểu, dễ thực hiện, đồng thời gắn kết chặt chẽ giữa các khâu: từ giám sát, phản biện đến tiếp thu, giải trình và góp ý xây dựng Đảng, chính quyền. Việc xây dựng một văn bản thống nhất sẽ tạo điều kiện thiết kế đầy đủ, logic các nội dung này trong một chỉnh thể đồng bộ.
Thứ tư, việc tích hợp cũng tạo thuận lợi trong việc bổ sung các nội dung mới như: cơ chế tiếp thu, giải trình, phản hồi; ứng dụng chuyển đổi số; mở rộng sự tham gia của Nhân dân; quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu, trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân liên quan mà không bị phân tán, chia cắt giữa nhiều văn bản khác nhau. Tuy nhiên, để bảo đảm tính rõ ràng, dễ áp dụng, trong văn bản mới cần thiết kế cấu trúc hợp lý, có thể phân thành các chương, mục riêng biệt (ví dụ: giám sát; phản biện xã hội; góp ý xây dựng Đảng, chính quyền; tổ chức thực hiện…).
Trong báo cáo, Ban Thường trực Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cũng nêu rõ một số vấn đề cần tiếp tục quan tâm trong thời gian tới.
Thứ nhất, bảo đảm sự lãnh đạo thống nhất, xuyên suốt của Đảng và nâng cao trách nhiệm của người đứng đầu. Đảm bảo tuyệt đối sự lãnh đạo của đảng; tăng cường thực hiện trách nhiệm của người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trong việc tổ chức đối thoại với Nhân dân để kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và xử lý kịp thời các vấn đề phát sinh. Đồng thời, tăng cường trách nhiệm giải trình và theo dõi việc thực hiện kết luận sau đối thoại.
MTTQ Việt Nam các cấp tăng cường theo dõi, đôn đốc việc tiếp thu, giải trình của các cơ quan, tổ chức, cá nhân đối với ý kiến, kiến nghị sau giám sát, phản biện xã hội và góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền; đồng thời, tiến hành công khai kết quả sau giám sát, sau phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam.
Thứ hai, hoàn thiện thể chế và vận hành hiệu quả cơ chế tiếp thu, giải trình, phản hồi- Cần bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống văn bản quy định về hoạt động giám sát, phản biện xã hội và góp ý của MTTQ Việt Nam. Việc ban hành chủ trương mới của Đảng đòi hỏi phải rà soát toàn bộ các văn bản liên quan hiện hành để sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế cho phù hợp, tránh chồng chéo, mâu thuẫn trong quá trình tổ chức thực hiện.
Để hoạt động giám sát, phản biện xã hội, góp ý của MTTQ Việt Nam thực chất, hiệu quả, đề nghị Quốc hội sớm nghiên cứu sửa đổi toàn diện Luật Mặt trận Tổ quốc Việt Nam trọng tâm là hoạt động giám sát, phản biện xã hội, tham gia xây dựng Nhà nước cho phù hợp với tình hình mới; về lâu dài đề nghị Quốc hội nghiên cứu ban hành Luật về hoạt động giám sát, phản biện xã hội của MTTQ Việt Nam.
Thứ ba, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số phát huy thực chất vai trò của Nhân dân và mở rộng các kênh tham gia hoạt động giám sát, phản biện xã hội và góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền. Đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động giám sát, phản biện xã hội; bổ sung nội dung về giám sát, phản biện xã hội trong bối cảnh chuyển đổi số, chính quyền số, xã hội số; quy định việc khai thác dữ liệu, hồ sơ điện tử, hệ thống phản ánh kiến nghị trực tuyến, nền tảng lấy ý kiến Nhân dân trên môi trường số; đồng thời bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu cá nhân và quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng của người dân khi tham gia góp ý, phản ánh, kiến nghị. Việc sử dụng các nền tảng số sẽ giúp mở rộng kênh thu thập ý kiến nhân dân, nâng cao tính kịp thời, minh bạch và tiết kiệm chi phí.
Phát huy vai trò của Nhân dân và chuyên gia, nhà khoa học tham gia vào hoạt động giám sát, phản biện xã hội. Mở rộng sự tham gia của các tầng lớp Nhân dân, đội ngũ trí thức, chuyên gia, nhà khoa học nhằm nâng cao chất lượng, tính khách quan của ý kiến góp ý. Có chế độ thu hút các chuyên gia, nhà khoa học, luật gia, trí thức, doanh nhân người có uy tín tham gia giám sát, phản biện xã hội, góp ý xây dựng Đảng, chính quyền.
Thứ tư, đảm bảo các điều kiện và nguồn lực hoạt động giám sát, phản biện xã hội và góp ý xây dựng Đảng, chính quyền. Quan tâm bố trí nguồn lực, cơ chế, chính sách phù hợp nhằm nâng cao năng lực, chất lượng đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận; tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ về giám sát, phản biện xã hội; đồng thời có cơ chế hỗ trợ hoạt động của Ban TTND, Ban GSĐTCCĐ. Hàng năm tổ chức các lớp tập huấn chuyên đề, bồi dưỡng kiến thức, kỹ năng, nghiệp vụ trong công tác giám sát, phản biện xã hội, tham gia góp ý xây dựng Đảng, xây dựng chính quyền cho đội ngũ cán bộ làm công tác Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội các cấp.
