Hiện tượng vòm nhiệt gây nắng nóng khắc nghiệt ở châu Âu

Theo các chuyên gia, vòm nhiệt - hiện tượng giữ nhiệt gây nắng nóng và khô hạn - đang khiến nhiều nơi thuộc châu Âu trải qua các đợt nắng nóng khắc nghiệt.

Sau đợt nắng nóng kỷ lục cuối tuần qua, một số khu vực ở châu Âu tuần này được dự báo tiếp tục đối mặt với thời tiết oi bức khó chịu. Trong đó, các chuyên gia dự báo thời tiết tại Severe Weather Europe cảnh báo, nhiệt độ đang cao hơn mức trung bình khí hậu dài hạn 12 - 16 độ C trong bối cảnh khí nhà kính tiếp tục nung nóng Trái Đất.

Khu vực phía Nam và Tây Nam châu Âu, bao gồm Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Pháp, dự kiến hứng chịu mức nhiệt ban ngày lên tới 38 độ C. Những nước phía bắc như Đức và Anh cũng ghi nhận ngưỡng nhiệt tối đa vượt 30 độ C.

Cơ quan thời tiết Anh Met Office hôm 25/5 ghi nhận nắng nóng chạm mức 34,8 độ C tại Kew Gardens, Tây Nam London, cao hơn 2 độ C so với kỷ lục trước đó của tháng 5.

thienn-2.png
Thời tiết nắng nóng khắc nghiệt đang ảnh hưởng tới nhiều nước châu Âu, bao gồm Tây Ban Nha. Ảnh: David Arjona/EPA.

Cơ quan khí tượng Météo-France (Pháp) cho rằng, hiện tượng vòm nhiệt là nguyên nhân gây ra nắng nóng và khô hạn. Severe Weather Europe cũng đồng ý với quan điểm này và cho hay một "vòm nhiệt cực mạnh và bất thường" đang bao trùm Tây và Trung Âu.

"Không khí sẽ còn nóng hơn ở nhiều quốc gia trong những ngày tới, khi vòm nhiệt trên cao tiếp tục mạnh lên. Do hiện tượng này hạn chế đối lưu thẳng đứng và mây che phủ, cả ngưỡng nhiệt tối đa và tối thiểu đều sẽ thách thức các kỷ lục theo tháng tại hàng trăm trạm đo ở Tây Âu", Severe Weather Europe giải thích.

Thuật ngữ "vòm nhiệt" hay "bong bóng nhiệt" bắt đầu phổ biến vào những năm 2010. Vòm nhiệt hình thành khi một hệ thống áp cao phát triển ở tầng khí quyển trên, khiến không khí bên dưới chìm xuống và bị nén lại - làm tăng nhiệt ở tầng khí quyển thấp. Tuy nhiên, do không khí nóng giãn nở, nó tạo thành một mái vòm phồng lên, giữ nhiệt bên trong. Thông thường, gió có thể dịch chuyển vùng áp cao. Thế nhưng, vì vòm nhiệt trải rất rộng nên hệ thống thời tiết này gần như đứng yên.

Trong trường hợp vòm nhiệt càng tồn tại lâu phía trên một khu vực thì các bề mặt tối màu bên dưới như đường xá, nhà cửa, càng hấp thụ và giữ nhiệt nhiều hơn, mặt đất càng khô hơn. Điều này cũng làm tăng nguy cơ cháy rừng, vì sức nóng làm khô thảm thực vật. Vòm nhiệt có thể kéo dài vài ngày đến vài tuần rồi tan biến khi một hệ thống thời tiết khác, chẳng hạn giông bão hoặc khối áp thấp mát hơn, đẩy khối áp cao đi. Vòm nhiệt thường xuyên gây ra hiện tượng thời tiết nắng nóng cực đoan.

Mời độc giả xem video: Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước.

Các đợt nắng nóng kỷ lục trong lịch sử thế giới

Trong những năm qua, nắng nóng cực đoan đã phá vỡ kỷ lục ở nhiều nước trên thế giới và cướp đi sinh mạng của hàng trăm cho tới hàng ngàn người.

Theo báo cáo công bố ngày 7/8/2025 của WMO - tổ chức chuyên môn của Liên Hợp Quốc về khí tượng, nhiệt độ cực đoan và nắng nóng tại nhiều nơi trên thế giới là nguyên nhân khiến khoảng 489.000 người tử vong hàng năm trong giai đoạn từ năm 2000 - 2019. Trong số này, 36% số vụ tử vong xảy ra ở châu Âu và 45% là ở châu Á.

WMO cho hay do nền nhiệt Trái đất tiếp tục tăng nên tháng 7/2025 là tháng 7 nóng thứ ba từng được ghi nhận trong lịch sử, tiếp sau các mùa Hè năm 2023 và 2024.

Các nước ứng phó với nắng nóng thế nào?

Nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu... đang trải qua những đợt nắng nóng gay gắt. Giới chức trách đã đưa ra một số chính sách, biện pháp ứng phó.

Nắng nóng khắc nghiệt ở nhiều nước

Trong tháng 4 - 5, nhiệt độ tại nhiều quốc gia ở châu Á, châu Âu liên tục tăng với những đợt nắng nóng khoảng 38 - 45 độ C. Theo dữ liệu do trang AQI.in công bố ngày 22/5, 97 trong số 100 thành phố nóng nhất thế giới nằm ở Ấn Độ. Thành phố Balangir thuộc bang Odisha và Sasaram thuộc bang Bihar là hai nơi nóng nhất thế giới trong ngày khi nhiệt độ ghi nhận ở mức 48 độ C. Nhiều khu vực khác ở quốc gia này ghi nhận mức nhiệt độ lên tới 46 - 47 độ C, trong khi độ ẩm thấp chỉ 6 - 8% tại một số khu vực càng khiến điều kiện thời tiết trở nên khắc nghiệt hơn. Chính quyền nhiều bang ở Ấn Độ đã phát cảnh báo nắng nóng khi thời tiết cực đoan làm gia tăng nguy cơ sức khỏe, gây áp lực lên hệ thống điện và đảo lộn sinh hoạt của hàng triệu người dân.

Nắng nóng diện rộng đến sớm bất thường, chuyên gia cảnh báo loạt nguy cơ

Nắng nóng gay gắt trên diện rộng, các chuyên gia cảnh báo nguy cơ sốc nhiệt, cháy nổ và cháy rừng trên diện rộng.

Nắng nóng gay gắt xuất hiện sớm ngay từ đầu tháng 4 và nhanh chóng mở rộng ra Bắc Bộ, trái với quy luật thời tiết nhiều năm. Các chuyên gia cảnh báo đây không phải là đợt nắng nóng thông thường, khi nhiệt độ nhiều nơi vượt 40°C, kéo theo nguy cơ sốc nhiệt, quá tải điện và cháy nổ gia tăng.

chay-rung.jpg
Một vụ cháy rừng tại Tuyên Quang năm 2025. Ảnh: Chính phủ.

Đọc nhiều nhất

Tin mới