Những mảnh vỡ vừa được phát hiện của tên lửa không đối không tầm trung tiên tiến (AMRAAM) cho thấy Ukraine đang sử dụng phiên bản AIM-120C-8, một loại vũ khí gần như thuộc hàng “tối tân” nhất trong dòng tên lửa này.

Ukraine có thể triển khai các loại AMRAAM từ tiêm kích F-16 cũng như từ hệ thống phòng không mặt đất NASAMS (National Advanced Surface-to-Air Missile System).

Một bức ảnh cho thấy phần thân tên lửa AMRAAM với ký hiệu rõ ràng AIM-120C-8 đã lan truyền trên mạng gần đây. Theo các nguồn tin, mảnh vỡ này được phát hiện sau một cuộc không kích của Nga vào thành phố Dnipro, miền trung Ukraine, trong lúc lực lượng vũ trang Ukraine đang tích cực bảo vệ thành phố.

Hình ảnh trước đó về các tiêm kích F-16 của Ukraine đã xác nhận họ sử dụng một phiên bản nào đó của AIM-120C, có thể nhận biết qua thiết kế cánh đuôi cắt ngắn để phù hợp với khoang vũ khí trong của F-22 và F-35.

Đây dường như là lần đầu tiên có xác nhận rằng AIM-120C-8 đã được cung cấp cho Kyiv, bên cạnh các phiên bản AIM-120A/B trước đó.

AIM-120C mang lại nhiều ưu thế đáng kể so với các mẫu AIM-120A/B đời đầu. Nhìn chung, phiên bản ‘Charlie’ sở hữu nhiều tính năng tiên tiến, phản ánh quá trình phát triển liên tục của cả biến thể này lẫn toàn bộ dòng AIM-120.

Ngay từ những phiên bản đầu tiên, mẫu C đã có những nâng cấp nổi bật về tầm bắn, hệ thống dẫn đường, khả năng chống gây nhiễu và nhiều yếu tố then chốt khác.

Các cải tiến liên tiếp được áp dụng cho dòng AIM-120C bao gồm đầu đạn WDU-41/B mới (AIM-120C-4), động cơ WPU-16/B lớn hơn cùng nâng cấp chống gây nhiễu điện tử (ECCM) (AIM-120C-5), và ngòi nổ cận đích cải tiến (AIM-120C-6). Trong khi đó, AIM-120C-7 có ECCM mạnh hơn, đầu dò nâng cấp và tầm bắn xa hơn.

Sự khác biệt chính xác giữa AIM-120C-8 và AIM-120D vẫn chưa rõ ràng, dù phiên bản D được cho là có liên kết dữ liệu hai chiều với khả năng chỉ thị mục tiêu từ bên thứ ba.

AIM-120D có thể còn được trang bị đầu dò mảng pha quét điện tử chủ động (AESA), trong khi C-8 vẫn dùng ăng-ten quét cơ học. Có ý kiến cho rằng AIM-120D chỉ dành cho quân đội Mỹ và các đồng minh thân cận nhất, còn các khách hàng quốc tế khác nhận AIM-120C-8.

Cả AIM-120C-8 và AIM-120D đều đã được nâng cấp thêm trong chương trình F3R (form, fit, function refresh) do Không quân Mỹ phát triển, nhằm tối ưu hiệu suất tên lửa. Chưa rõ liệu các tên lửa AIM-120C-8 của Ukraine có được hưởng lợi từ các cải tiến F3R này hay không.

Kế hoạch của Không quân Mỹ là bắt đầu nhận các tên lửa AMRAAM tích hợp F3R từ đầu năm 2023, thuộc lô sản xuất số 33. Chương trình AMRAAM của Mỹ dự kiến kéo dài đến khoảng năm 2027 hoặc 2028.

Đối với AIM-120C-8, loại tên lửa này dự kiến vẫn sẽ được sản xuất cho các đối tác quốc tế ít nhất đến sau năm 2030.

Trong tác chiến không đối không, loại vũ khí này phần nào thu hẹp khoảng cách với tên lửa R-37M của Nga, NATO gọi là AA-13 Axehead. Theo nhà sản xuất, ít nhất ở phiên bản xuất khẩu, R-37M có thể tiêu diệt “một số loại” mục tiêu trên không ở tầm xa tới 124 dặm.

Hiện chưa rõ mảnh vỡ ở Dnipro là từ tên lửa AMRAAM phóng từ trên không (F-16) hay từ hệ thống NASAMS mặt đất.

Dù khả năng thấp hơn, cũng có thể mảnh vỡ ở Dnipro là từ AIM-120C-8 phóng bởi NASAMS. Hai tổ hợp NASAMS đầu tiên của Ukraine đã được chuyển giao khẩn cấp sau đợt tấn công tên lửa và UAV quy mô lớn của Nga vào các đô thị lớn cuối năm 2022.

Ưu điểm then chốt của NASAMS là sử dụng chính xác loại tên lửa dùng cho không đối không, không cần biến thể đặc biệt hay sửa đổi lớn.

Một chuyên gia của The War Zone nhận định nguyên nhân bất ngờ dẫn đến sự xuất hiện của mảnh vỡ AIM-120C-8: "Có thể là do kho tên lửa cũ (AIM-120A/B và các phiên bản C đời đầu) đã cạn kiệt, buộc phải sử dụng các biến thể cao cấp hơn".

Điều này sẽ gây áp lực lên các đối tác nước ngoài đang hỗ trợ vũ khí cho Ukraine, nhất là trong bối cảnh mất cân đối cung-cầu đạn dược toàn cầu. Xung đột tại Iran được dự báo sẽ làm căng thẳng thêm tình hình, khi Mỹ được cho là trì hoãn giao hàng cho khách để ưu tiên bổ sung kho dự trữ của mình.

Như vậy, hiện đã có xác nhận rằng Ukraine đang sử dụng phiên bản AMRAAM tiên tiến và mạnh nhất mà chỉ các đồng minh thân cận nhất của Mỹ mới có thể tiếp cận. Điều này sẽ giúp Ukraine có thêm công cụ mạnh mẽ trong cuộc chiến chống lại các đợt không kích của Nga.

Nhưng trớ trêu là điều này lại diễn ra trong bối cảnh các nhà thầu quốc phòng của Mỹ lại đang gặp phải áp lực về sản xuất. Các loại đạn dược tiêu hao lẽ ra được dùng cho đến năm 2030 đã bị sử dụng đến cạn kiệt trong một cuộc chiến tốn kém.

​