Quan hệ giữa Việt Nam và Thái Lan trong nửa thế kỷ qua không chỉ phát triển trên phương diện ngoại giao mà còn nổi bật bởi chiều sâu hợp tác kinh tế. Nếu trong những năm đầu sau khi thiết lập quan hệ ngoại giao năm 1976, giao lưu thương mại giữa hai nước còn khá hạn chế thì đến nay, Thái Lan đã trở thành một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Việt Nam trong khu vực ASEAN. Từ thương mại, đầu tư, du lịch cho tới năng lượng và chuyển đổi xanh, quan hệ hợp tác song phương Việt Nam - Thái Lan ngày càng mang tính toàn diện và chiến lược hơn.
Doanh nghiệp Thái Lan đánh giá rất cao tiềm năng của nền kinh tế Việt Nam
Lĩnh vực nổi bật nhất trong quan hệ Việt Nam – Thái Lan là thương mại. Trong nhiều năm liên tiếp, Thái Lan luôn nằm trong nhóm đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Đông Nam Á. Kim ngạch thương mại song phương đã tăng trưởng mạnh từ vài trăm triệu USD trong thập niên 1990 lên hàng chục tỷ USD trong những năm gần đây. Việt Nam xuất khẩu sang Thái Lan nhiều mặt hàng như điện thoại, linh kiện điện tử, dầu thô, thủy sản, sắt thép và nông sản. Ngược lại, Thái Lan cung cấp cho thị trường Việt Nam máy móc, hóa chất, ô tô, linh kiện điện tử và hàng tiêu dùng.
Sự phát triển thương mại giữa hai nước không chỉ phản ánh nhu cầu thị trường mà còn cho thấy mức độ liên kết ngày càng cao giữa các nền kinh tế ASEAN. Các tuyến vận tải đường bộ và hành lang kinh tế Đông – Tây giúp hàng hóa từ Việt Nam có thể đi sâu vào nội địa Thái Lan và ngược lại. Điều này tạo ra lợi thế đặc biệt trong bối cảnh các chuỗi cung ứng toàn cầu đang tái cấu trúc sau đại dịch COVID-19 và những biến động địa chính trị quốc tế.
Đầu tư cũng là một lĩnh vực hợp tác đặc biệt quan trọng. Thái Lan hiện nằm trong nhóm các nhà đầu tư lớn nhất của ASEAN tại Việt Nam. Nhiều tập đoàn lớn của Thái Lan đã mở rộng hoạt động sâu rộng tại thị trường Việt Nam, từ bán lẻ, thực phẩm cho đến vật liệu xây dựng và năng lượng. Những thương vụ đầu tư quy mô lớn của SCG, CP Group hay Central Group cho thấy doanh nghiệp Thái Lan đánh giá rất cao tiềm năng của nền kinh tế Việt Nam.
Trong lĩnh vực bán lẻ, sự hiện diện của các doanh nghiệp Thái Lan đã tạo nên ảnh hưởng đáng kể tại thị trường Việt Nam. Việc Central Group mua lại hệ thống Big C Việt Nam trước đây từng thu hút sự chú ý lớn của dư luận. Không chỉ mở rộng hoạt động kinh doanh, các doanh nghiệp Thái Lan còn góp phần đưa hàng hóa Việt Nam vào mạng lưới phân phối khu vực. Nhiều sản phẩm nông nghiệp và thực phẩm chế biến của Việt Nam hiện đã có mặt trong các hệ thống siêu thị của Thái Lan và ASEAN.
Quan hệ hợp tác đa tầng và thực chất
Nông nghiệp là một lĩnh vực hợp tác khá đặc biệt bởi Việt Nam và Thái Lan vừa cạnh tranh vừa bổ trợ cho nhau. Cả hai quốc gia đều là cường quốc xuất khẩu gạo, thủy sản và nông sản nhiệt đới. Tuy nhiên, thay vì chỉ cạnh tranh trên thị trường quốc tế, hai nước ngày càng tăng cường trao đổi công nghệ, kinh nghiệm canh tác và hợp tác trong chuỗi giá trị nông nghiệp. Các doanh nghiệp Thái Lan đầu tư mạnh vào lĩnh vực chăn nuôi và chế biến thực phẩm tại Việt Nam, trong khi Việt Nam học hỏi nhiều kinh nghiệm từ Thái Lan về xây dựng thương hiệu nông sản và phát triển công nghiệp chế biến.
Du lịch cũng là một điểm sáng đáng chú ý trong quan hệ song phương. Ngoại trừ khoảng thời gian đại dịch COVID-19, lượng khách du lịch giữa hai nước tăng trưởng nhanh nhờ khoảng cách địa lý gần, chi phí di chuyển hợp lý và chính sách kết nối hàng không thuận lợi. Các đường bay giữa Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng với Bangkok hay Chiang Mai giúp giao lưu nhân dân ngày càng sôi động. Người Việt Nam coi Thái Lan là một trong những điểm đến du lịch phổ biến nhất ở Đông Nam Á, trong khi du khách Thái Lan cũng ngày càng quan tâm tới các điểm đến biển và di sản văn hóa của Việt Nam.
Trong những năm gần đây, hợp tác năng lượng nổi lên như một lĩnh vực chiến lược mới giữa hai nước. Thái Lan là quốc gia có nhu cầu năng lượng lớn trong khi Việt Nam đang nổi lên như một thị trường tiềm năng về điện khí và năng lượng tái tạo. Các doanh nghiệp Thái Lan đã đầu tư vào nhiều dự án điện mặt trời, điện gió và khí hóa lỏng LNG tại Việt Nam. Một số tập đoàn năng lượng Thái Lan đã tham gia phát triển các dự án điện tại miền Trung và miền Nam Việt Nam. Điều này phản ánh xu hướng hợp tác mới, khi hai nước cùng quan tâm tới an ninh năng lượng và chuyển đổi xanh trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng.
Ngoài yếu tố kinh tế, hợp tác năng lượng còn mang ý nghĩa chiến lược khi ASEAN thúc đẩy kết nối lưới điện khu vực và phát triển thị trường năng lượng chung trong tương lai. Việt Nam với tiềm năng năng lượng tái tạo lớn và Thái Lan với kinh nghiệm quản lý, công nghệ và vốn đầu tư có thể tạo ra sự bổ trợ đáng kể cho nhau.
Bên cạnh đó, hai nước cũng thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực mới như kinh tế số, logistics, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững. Các diễn đàn doanh nghiệp Việt Nam – Thái Lan gần đây thường tập trung vào công nghệ số, thương mại điện tử và hạ tầng thông minh. Đây là dấu hiệu cho thấy quan hệ kinh tế song phương đang chuyển dần từ mô hình trao đổi hàng hóa truyền thống sang hợp tác công nghệ và đổi mới sáng tạo.
Từ thương mại, đầu tư cho tới năng lượng và chuyển đổi xanh, quan hệ hợp tác Việt Nam – Thái Lan đang ngày càng mang tính đa tầng và thực chất hơn. Những lĩnh vực hợp tác nổi bật giữa hai nước không chỉ phản ánh nhu cầu phát triển kinh tế mà còn cho thấy sự gắn kết chiến lược ngày càng sâu sắc giữa hai quốc gia Đông Nam Á đang cùng hướng tới một tương lai hội nhập và phát triển bền vững.
