Theo đó, lãnh đạo UBND thành phố Hải Phòng giao Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tăng cường công tác quản lý nhà nước, chủ động tuyên truyền về Di tích quốc gia đền Tranh duy nhất tại thôn Tranh Xuyên, xã Ninh Giang và Lễ hội đền Tranh (Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia).

Sở Nội vụ hướng dẫn UBND xã Ninh Giang thực hiện công tác quản lý hoạt động tín ngưỡng, tôn giáo trên địa bàn theo quy định của Luật Tín ngưỡng, tôn giáo. Phối hợp với các cơ quan liên quan giải quyết tình trạng vi phạm theo quy định của pháp luật.

Sở Nông nghiệp và Môi trường chỉ đạo Chi cục Quản lý tài nguyên nước và Phòng, chống thiên tai, Hạt Quản lý đê điều Ninh Thanh phối hợp với UBND xã Ninh Giang kiểm tra, rà soát và xử lý vi phạm pháp luật về đê điều đối với 2 công trình do ông Nguyễn Quang Dư và bà Hà Thị Thoa nhận quản lý theo đúng quy định của pháp luật và Quy chế phối hợp xử lý vi phạm hành chính về thủy lợi, đê điều trên địa bàn thành phố Hải Phòng.

UBND thành phố Hải Phòng giao UBND xã Ninh Giang khẩn trương thành lập đoàn kiểm tra, rà soát của địa phương để kiểm tra, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm pháp luật về đê điều, đất đai và các vi phạm khác liên quan đến hai công trình do ông Nguyễn Quang Dư và bà Hà Thị Thoa nhận quản lý.

Chính quyền địa phương chỉ rõ các sai phạm, yêu cầu tự tháo dỡ các biển “Đền thờ Quan lớn Tuần Tranh” và các biển có tên gọi khác như “Đền Cổ (Đền Đoan) Đền thờ Quan lớn Tuần Chanh”, “Đền Cổ Đền chính Đền thờ Quan Đệ ngũ Tuần Chanh” không đúng gây hiểu nhầm cho du khách và nhân dân; thực hiện nghiêm chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước và các quy định của địa phương về tín ngưỡng.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch cũng có văn bản đề nghị Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) yêu cầu Google Maps gỡ bỏ thông tin chỉ dẫn địa điểm của 2 cơ sở tư gia trái phép tại xã Ninh Giang trên bản đồ; hỗ trợ địa phương chỉnh sửa, khắc phục thông tin không chính xác trên Google Maps để tránh gây nhầm lẫn cho người dân và du khách có nhu cầu tham quan, chiêm bái Di tích quốc gia đền Tranh, xã Ninh Giang.

Báo cáo của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng, hiện nay, tại khu 2, xã Ninh Giang có hai công trình gồm: công trình do bà Hà Thị Thoa quản lý gắn biển “Đền thờ quan lớn Tuần Tranh”; công trình do ông Nguyễn Quang Dư quản lý gắn nhiều biển với các tên gọi như “Đền cổ (Đền Đoan) Đền thờ quan lớn Tuần Chanh," "Đền cổ 'Đền chính" Đền thờ Quan Đệ ngũ Tuần Chanh."

Hai cơ sở này đều do tư nhân tự đầu tư xây dựng trong giai đoạn năm 2008-2011, không được cơ quan có thẩm quyền cấp phép xây dựng và hoạt động tín ngưỡng. Vị trí hai công trình trên cũng không phải nơi khởi dựng của Di tích đền Tranh (vị trí khởi dựng cách ngã ba sông Tranh khoảng 600m). Các công trình này không nằm trong Danh mục kiểm kê di tích tại Quyết định số 2403/QĐ-UBND ngày 25/6/2025 của UBND tỉnh Hải Dương (nay là UBND thành phố Hải Phòng) nên không phải là di tích theo quy định của Luật Di sản văn hóa.

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hải Phòng khẳng định tại xã Ninh Giang hiện nay chỉ có đền Tranh, thôn Tranh Xuyên là di tích và đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng quốc gia tại Quyết định số 1214/QĐ-BVHTTDL ngày 25/3/2009; Lễ hội đền Tranh đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ghi vào Danh mục quốc gia về di sản văn hóa phi vật thể tại Quyết định số 781/QĐ-BVHTTDL ngày 4/4/2022.

Đền Tranh ở thôn Tranh Xuyên, xã Ninh Giang còn gọi là đền Quan Lớn Tuần Tranh, thờ thủy thần sông Tranh gọi là Quan lớn Tuần Tranh theo tín ngưỡng dân gian của cư dân làm nghề trên sông nước. Đền Tranh lúc đầu là một ngôi miếu nhỏ, sát ngã ba sông, do sông Tranh đổi dòng nên phải chuyển vào phía trong. Căn cứ vào hệ thống bia ký tại đền cho thấy, năm Tự Đức thứ 5 (1852), ngôi đền được trùng tu tôn tạo trên quy mô lớn, có những mảng chạm khắc cầu kỳ, tinh xảo, có tượng Quan Lớn Tuần Tranh. Đến năm 1887, thực dân Pháp chiếm Hải Dương và Ninh Giang, đóng quân ở thành Đô Giang (nay thuộc xã Ninh Giang) và sử dụng một số công trình kiến trúc để làm nơi đóng quân, trong đó có đền Tranh. Để nơi thờ cúng được tôn nghiêm, nhân dân đã chuyển đền về dựng tại vị trí doanh trại của Lữ đoàn 513 (Quân khu III) hiện nay. Đền mới được xây dựng theo kiểu "nội công ngoại quốc". Đến năm 1960, do nhu cầu mở rộng doanh trại quân đội, nhân dân địa phương cùng Lữ đoàn 513 di chuyển ngôi đền về địa điểm mới (vị trí ngày nay), cách đền cũ 300m về phía Bắc.

Trước đó, từ tháng 2/2025, Báo Tri thức và Cuộc sống đã đăng tải bài viết phản ánh về việc tại thị trấn Ninh Giang (nay là xã Ninh Giang) đang tồn tại hai “đền” mạo danh Đền Tranh là đền Quan lớn Tuần Tranh (đền Đoan) và đền Quan lớn Tuần Tranh (ngã ba sông) đều nằm ở khu vực bờ sông Luộc. Hai công trình này đều không có tài liệu chứng minh là thờ Quan lớn Tuần Tranh và đều là những công trình vi phạm hành lang đê và xây dựng trái phép.

Theo tìm hiểu, từ tháng 8/2011, UBND huyện Ninh Giang cũ đã có văn bản chấn chỉnh việc xây dựng trái phép cơ sở thờ tự và tổ chức hoạt động tín ngưỡng ở khu vực bờ sông Luộc, khu phố 2, thị trấn Ninh Giang và có thông báo đình chỉ việc xây dựng cơ sở thờ tự trái phép trên. Khi đó, UBND huyện Ninh Giang cũ nêu rõ, nơi thờ tự bên ngoài sát bờ sông do bà Hà Thị Thoa trông coi đã sửa chữa, nâng cấp nơi thờ tự trái quy định, chưa được phép của cấp có thẩm quyền, vi phạm nghiêm trọng vào hệ thống kè bảo vệ bờ sông Luộc. Dùng biển tên gọi nơi thờ tự “Quan đệ Ngũ Tuần Tranh” không đúng.

Tại nơi thờ tự phía bên trong do ông Nguyễn Quang Dư quản lý, toàn bộ nơi thờ tự xây dựng trái phép, vi phạm nghiêm trọng hành lang bảo vệ đê điều. Từ tháng 7/2010 đến tháng 1/2011, đã san lấp cát và xây dựng một số hạng mục công trình đền thờ, lầu cô, lầu cậu, nhà bảo vệ, bếp…Tháng 7/2011, tiếp tục xây dựng hậu cung dù UBND thị trấn Ninh Giang cũ và hạt quản lý đê đã lập biên bản vi phạm hành chính nhiều lần, yêu cầu dừng các hành vi vi phạm, giải tỏa toàn bộ công trình nhưng ông Dư dù ký biên bản nhưng không thực hiện, tiếp tục xây dựng nơi thờ tự.

UBND huyện Ninh Giang khi đó yêu cầu gia đình ông Nguyễn Quang Dư và bà Hà Thị Thoa dừng ngay các hành vi xây dựng và hoạt động tín ngưỡng trái phép tại cơ sở thờ tự khu vực bờ sông Luộc thuộc khu phố 2, thị trấn Ninh Giang. Năm 2011, Phòng Di sản Văn hóa thuộc Sở VHTTDL Hải Dương cũ có báo cáo về kết quả khảo sát hai cơ sở thờ tự tại đường Thanh Niên, khu phố II, thị trấn Ninh Giang. Báo cáo nêu rõ, cơ sở thờ tự do gia đình ông Nguyễn Quang Dư xây dựng năm 2011 ở phía trong đường Thanh Niên thời điểm đó có bản giới thiệu Di tích lịch sử đền cửa sông Tranh gồm các công trình lầu cô Bơ, lầu Cậu, cung Công đồng – gian thờ Quan lớn Tuần Tranh có tượng, các bức đại tự ghi Tranh giang Linh chính từ và một công trình hậu cung khi đó đang xây dựng.

Cơ sở thờ tự do của bà Hà Thị Thoa và một số gia đình khu phố II, thị trấn Ninh Giang dựng lên từ năm 1997. Báo cáo trích lời bà Thoa cho biết, ban đầu chỉ là một bát hương do người địa phương khác về đặt tại ven sông, sau quây lều bạt. Năm 2010, dựng công trình, trong đó có một gian thờ tượng Quan lớn Tuần Tranh và tam tòa thánh mẫu, đề biển Đền thờ Quan lớn Tuần Tranh.

Trong báo cáo, Phòng Di sản Văn hóa thuộc Sở VHTTDL Hải Dương cũ khẳng định, hai cơ sở thờ tự do bà Hà Thị Thoa và ông Nguyễn Văn Dư xây dựng không được cấp có thẩm quyền cho phép, đều để biển gọi là “Đền thờ Quan lớn Tuần Tranh” hay “Tranh Giang chính từ” là không có cơ sở, không có giá trị di tích.

Dù từ năm 2011, các cơ quan chức năng huyện Ninh Giang cũ đã chỉ ra những sai phạm, đưa ra những biện pháp xử lý nhưng đến nay, hai cơ sở thờ tự khu vực bờ sông Luộc vẫn hoạt động tín ngưỡng gây ra nhiều nhầm lẫn với di tích Đền Tranh được Bộ VHTTDL xếp hạng cấp Quốc gia.

>>> Mời độc giả xem thêm video dàn cảnh cướp giật tại Khu du lịch Liên Hoa Bảo Tháp: