Gỡ vướng cho dòng xe bán tải ngày càng phổ biến

Có hiệu lực từ ngày 1/7, Nghị định 241/2026/NĐ-CP đã tháo gỡ một trong những vướng mắc lớn nhất đối với xe bán tải khi cho phép loại phương tiện này được tổ chức giao thông như ô tô con.

Quy định mới không thay đổi việc phân loại phương tiện mà chỉ điều chỉnh cách thức tổ chức giao thông, qua đó giải quyết nhiều bất cập tồn tại nhiều năm, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời vẫn giữ nguyên các quy định về đăng kiểm, thuế, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn giao thông.

Những năm gần đây, xe bán tải (pickup) không còn đơn thuần là phương tiện phục vụ sản xuất hay vận chuyển hàng hóa mà đã trở thành dòng xe đa dụng, đáp ứng đồng thời nhu cầu đi lại của gia đình và công việc.

Theo phản ánh của cộng đồng người sử dụng, dù có thiết kế, công nghệ và tiện nghi ngày càng tiệm cận xe SUV, xe bán tải vẫn bị áp dụng nhiều quy định như xe tải. Đặc biệt, sau khi một số địa phương ban hành quy định hạn chế xe tải theo giờ hoặc theo tuyến đường, nhiều chủ xe bán tải lúng túng, không biết khi nào phải chấp hành quy định dành cho xe tải, khi nào được lưu thông như ô tô con.

Ông Thành Lê, quản trị viên diễn đàn Otofun cho biết, trước đây người sử dụng gần như mặc nhiên coi xe bán tải là ô tô con khi lưu thông. Tuy nhiên, khi các quy định hạn chế xe tải được áp dụng, nhiều người bắt đầu lo ngại nguy cơ đi sai làn, vi phạm biển báo hoặc bị xử phạt do cách hiểu chưa thống nhất giữa các địa phương.

Theo ông, Nghị định 241/2026/NĐ-CP đã giải quyết phần lớn những băn khoăn này. Điều cộng đồng người sử dụng mong muốn hiện nay là các cơ quan chức năng sớm ban hành hướng dẫn thống nhất để người dân yên tâm thực hiện.

Xe bán tải được hưởng những quyền lợi gì?

Theo Thượng tá Nguyễn Hồng Long, Phó Trưởng phòng Hướng dẫn tuyên truyền, điều tra, giải quyết tai nạn giao thông (Cục CSGT - Bộ Công an), cần hiểu rõ rằng Nghị định 241/2026/NĐ-CP không thay đổi việc phân loại phương tiện mà chỉ thay đổi cách thức tổ chức giao thông đối với xe bán tải.

Điều đó đồng nghĩa, từ ngày 1/7, xe bán tải thuộc diện điều chỉnh sẽ được lưu thông như ô tô con trong quá trình tổ chức giao thông.

Cụ thể, người sử dụng xe bán tải sẽ được hưởng nhiều thuận lợi như: Không phải đi vào làn đường dành riêng cho xe tải tại các tuyến đường có phân làn; Không còn bị hạn chế lưu thông theo các khung giờ cấm xe tải tại nhiều địa phương; Không thuộc đối tượng áp dụng của các biển báo cấm xe tải nếu thuộc phạm vi điều chỉnh của Nghị định 241/2026/NĐ-CP.

Đây được xem là thay đổi lớn nhất, trực tiếp tháo gỡ những khó khăn mà người sử dụng xe bán tải gặp phải trong thời gian qua.

Không phải mọi xe bán tải đều giống nhau

Một nội dung được nhiều chuyên gia nhấn mạnh là không nên đánh đồng tất cả các dòng xe bán tải.

TS. Nguyễn Thiết Lập, Bộ môn Cơ khí ô tô (Đại học Giao thông vận tải) cho rằng hiện nay xe bán tải có nhiều phân khúc khác nhau. Theo ông, nhóm xe có kích thước tương đồng xe con, thùng hàng nhỏ, hệ thống treo và nội thất hướng đến người sử dụng hoàn toàn có thể được xem là gần với xe con. Ngược lại, những mẫu xe có thùng hàng lớn, hệ thống treo chuyên phục vụ vận chuyển hàng hóa vẫn cần được quản lý theo đặc tính của xe tải.

Ông Lập cho rằng việc phân loại cụ thể sẽ giúp xây dựng cơ chế quản lý phù hợp hơn thay vì áp dụng một cách cứng nhắc cho tất cả các dòng xe bán tải.

Theo ông Nguyễn Đông Phong, Trưởng phòng Phương tiện giao thông đường bộ (Cục Đăng kiểm Việt Nam), trong hệ thống đăng kiểm, xe bán tải được gọi là xe pickup và được chia thành hai nhóm.

Nhóm thứ nhất là ô tô con pickup, được quản lý như xe con; Nhóm thứ hai là xe tải pickup, được quản lý như xe tải.

Việc phân loại dựa trên tỷ lệ giữa khối lượng chuyên chở người và hàng hóa. Nếu tỷ lệ khối lượng người lớn hơn 80% khối lượng hàng hóa cho phép thì được coi là xe con; ngược lại sẽ được xếp là xe tải.

Đây cũng là lý do vì sao bản chất pháp lý của xe bán tải không thay đổi dù cách thức tổ chức giao thông đã được điều chỉnh.

Đăng kiểm, thuế và niên hạn sử dụng không thay đổi

Theo đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam, xe bán tải hiện đại đã được trang bị gần như đầy đủ các công nghệ an toàn vốn chỉ xuất hiện trên xe du lịch.

Các mẫu xe hiện nay đều có hệ thống chống bó cứng phanh (ABS), cân bằng điện tử (ESC), kiểm soát lực kéo, hỗ trợ khởi hành ngang dốc, hỗ trợ đổ đèo, cảnh báo va chạm, hỗ trợ giữ làn đường, camera quan sát, túi khí đa điểm cùng nhiều công nghệ hỗ trợ lái tiên tiến khác.

Chính sự thay đổi mạnh mẽ về công nghệ và tiện nghi là một trong những cơ sở quan trọng để cơ quan quản lý nghiên cứu sửa đổi chính sách theo hướng phù hợp hơn với thực tiễn.

Một trong những nội dung được người dân quan tâm nhất là liệu quy định mới có kéo theo thay đổi về đăng kiểm, thuế hay niên hạn sử dụng.

Các cơ quan quản lý khẳng định câu trả lời là không.

Ông Trần Quang Hà, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, Công nghệ, Môi trường và Vật liệu xây dựng (Bộ Xây dựng) cho biết Nghị định 241 chỉ điều chỉnh việc tổ chức giao thông.

Các quy định liên quan đến phân loại phương tiện, thuế tiêu thụ đặc biệt, đăng ký, đăng kiểm, tiêu chuẩn kỹ thuật và niên hạn sử dụng hoàn toàn không thay đổi.

Ông Nguyễn Đông Phong cũng khẳng định chu kỳ đăng kiểm, niên hạn 25 năm đối với xe tải pickup và các quy chuẩn kỹ thuật hiện vẫn được áp dụng như trước.

Địa phương cần sớm hoàn thiện hệ thống biển báo

Để bảo đảm quy định mới được thực hiện thống nhất trên toàn quốc, Cục Đường bộ Việt Nam đã yêu cầu các địa phương khẩn trương rà soát hệ thống biển báo giao thông.

Theo ông Lê Hồng Điệp, Trưởng phòng Quản lý và Tổ chức giao thông (Cục Đường bộ Việt Nam), những vị trí đang cấm xe tải sẽ phải bổ sung biển phụ, thể hiện rõ xe bán tải cabin kép và xe tải van dưới 3,5 tấn không thuộc đối tượng bị cấm theo quy định mới.

Việc điều chỉnh này nhằm tránh tình trạng mỗi địa phương hiểu và áp dụng theo một cách khác nhau như thời gian qua.

Bên cạnh việc ghi nhận những thay đổi tích cực, cộng đồng người sử dụng xe bán tải cũng kiến nghị cơ quan quản lý tiếp tục nghiên cứu điều chỉnh chu kỳ kiểm định, niên hạn sử dụng và quy định về cải tạo phương tiện theo hướng phù hợp hơn với đặc tính của dòng xe hiện đại.

Theo đại diện Cục Đăng kiểm Việt Nam, sau khi Nghị định 241 đi vào cuộc sống, cơ quan quản lý sẽ tiếp tục theo dõi quá trình triển khai, đánh giá các tác động phát sinh để tham mưu hoàn thiện chính sách trong thời gian tới.

Việc cho phép xe bán tải được tổ chức giao thông như ô tô con được đánh giá là bước điều chỉnh quan trọng theo hướng lấy thực tiễn làm cơ sở xây dựng chính sách, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước, an toàn giao thông và bảo vệ môi trường.

Nghị định 241/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 1/7 đã tháo gỡ một trong những vướng mắc lớn nhất đối với xe bán tải khi cho phép loại phương tiện này được tổ chức giao thông như ô tô con. Quy định mới không chỉ giải quyết những bất cập tồn tại nhiều năm mà còn tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp, đồng thời vẫn giữ nguyên các yêu cầu về đăng kiểm, thuế, tiêu chuẩn kỹ thuật và an toàn giao thông.