Có nên đốt sóng cao tần điều trị u tuyến giáp?

Trao đổi với phóng viên Khoa học và Đời sống/ Báo Tri thức và cuộc sống, ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, Giảng viên Trường Đại học Y dược, chuyên gia về u tuyến giáp cho biết, đốt sóng cao tần, hay RFA, là kỹ thuật dùng nhiệt để phá huỷ mô u.

Kỹ thuật này hiệu quả trong điều trị u gan và hiện nay được áp dụng cho một số trường hợp u tuyến giáp lành tính vì ít xâm lấn, không mổ, hồi phục nhanh. Nhưng cần hiểu rõ, đốt không có nghĩa là loại bỏ hoàn toàn khối u.

Trong điều kiện thuận lợi, sau khoảng một năm, thể tích u có thể giảm khoảng 60–70%. Tuy nhiên, không ít trường hợp sau đốt, kích thước u gần như không thay đổi. Khi đó thường được giải thích là mô sẹo, u đã mất mạch nuôi. Vấn đề là không có gì đảm bảo rằng mọi tế bào u đã được xử lý hết.

RFA phụ thuộc rất nhiều vào tay nghề người thực hiện. Làm đủ thì kết quả tốt, làm chưa đủ nguy cơ sót mô u. Nhiều nghiên cứu ghi nhận khoảng 20–30% trường hợp, sau khi giảm kích thước ban đầu, khối u có thể phát triển trở lại sau một đến hai năm.

Đốt sóng cao tần cũng không phải là can thiệp “vô hại”. Biến chứng có thể gặp gồm khàn tiếng do ảnh hưởng thần kinh, cường giáp kéo dài, phù nề vùng cổ gây khó thở. Tỷ lệ không cao, nhưng không phải bằng không.

Điều đáng lo nhất là một nhân tuyến giáp lành tính nhỏ đã được khuyên đốt ngay với lý do “không đốt sau này dễ thành ung thư”. Đây không phải là tư vấn đúng y học. Phần lớn u tuyến giáp lành tính không cần mổ, không cần đốt, không cần thuốc, mà chỉ cần theo dõi định kỳ mỗi 6 đến 12 tháng.

Can thiệp chỉ nên đặt ra khi u gây khó chịu, ảnh hưởng sinh hoạt, thẩm mỹ, hoặc có chỉ định rõ ràng. Khi đã can thiệp, bệnh nhân cần được giải thích đầy đủ về lợi ích, giới hạn và rủi ro của phương pháp đó.

Nếu người bệnh đang có một u tuyến giáp lành tính nhỏ, điều quan trọng nhất không phải là vội vàng đốt, mà là hiểu đúng tình trạng của mình. Đừng tin vào những lời hứa rằng “đốt xong là xong”. Trong y khoa, không có cam kết chắc nịch, chỉ có quyết định đúng cho từng người.

Theo quan điểm của ThS.BS Nguyễn Xuân Tuấn, trước hết cần hiểu rõ bản chất khối u trước khi can thiệp. Nếu u lành tính kích thước nhỏ và hoàn toàn không ảnh hưởng đến sức khỏe, thì chỉ cần theo dõi định kỳ là đủ. Khi bản chất u đã lành tính, khả năng chuyển thành ác tính là cực kỳ hiếm. Việc theo dõi giúp kiểm soát sự phát triển và thay đổi của khối u, để có thể chủ động can thiệp khi thật sự cần thiết.

Trong trường hợp u lành tính nhưng kích thước chưa quá lớn và chưa gây triệu chứng, người bệnh vẫn có thể chỉ cần theo dõi định kỳ, không bắt buộc phải can thiệp ngay.

Tuy nhiên, người bệnh có quyền chủ động lựa chọn thời điểm can thiệp nếu họ mong muốn. Việc lựa chọn RFA hay phẫu thuật không phải dựa trên bác sĩ “chỉ định” hoặc nhận định phương pháp nào tốt hơn, mà phụ thuộc vào nhu cầu của người bệnh. Khi được tư vấn đầy đủ về lợi ích và hạn chế của từng phương pháp, người bệnh hoàn toàn có thể đưa ra quyết định phù hợp với mình.

Không có phương pháp nào tốt nhất, chỉ có phương pháp phù hợp nhất với từng người bệnh. Chẳng hạn, có người ưu tiên loại bỏ hoàn toàn khối u, không bận tâm về vết sẹo ở cổ hay việc gây mê, nằm viện, khi đó phẫu thuật cắt u bảo tồn chức năng tuyến giáp là lựa chọn phù hợp.

Ngược lại, nếu người bệnh chỉ muốn u chậm phát triển hoặc nhỏ lại tối đa, đặc biệt không chấp nhận vết sẹo vùng cổ, thì đốt sóng cao tần là lựa chọn phù hợp hơn.

Trong các quyết định này, vai trò của người bác sĩ “có tâm” là vô cùng quan trọng, sẵn sàng lắng nghe, thấu hiểu, hỗ trợ và đồng hành cùng người bệnh.

Đối với khối u nghi ngờ ác tính hoặc đã xác định ác tính qua sinh thiết, ưu tiên lúc này không phải là can thiệp nhẹ nhàng, ít đau hay không sẹo, mà là điều trị triệt để để tránh di căn hạch, di căn xa, gây ảnh hưởng đến tính mạng và sức khỏe lâu dài.

Khi đó, cần đặt ra những câu hỏi thiết yếu, bệnh đang ở giai đoạn nào, khả năng điều trị triệt để ra sao, có cần cắt toàn bộ tuyến giáp hay không, và có cần xạ trị sau phẫu thuật hay không.

Việc cắt toàn bộ tuyến giáp chỉ được thực hiện khi thật sự cần thiết, nhưng nếu cần để bảo vệ người bệnh trước ung thư, vẫn phải tiến hành. Người bệnh cần trao đổi kỹ với bác sĩ để hiểu rõ trước khi quyết định.

Đừng nghĩ ung thư tuyến giáp "hiền" mà chủ quan

ThS.BS Tuấn nhấn mạnh, nhiều người khi nghe chẩn đoán ung thư tuyến giáp thường được trấn an rằng đây là loại ung thư có tiên lượng tốt. Điều này nhìn chung là đúng. Tuy nhiên, nếu tế bào ung thư đã lan tới hạch bạch huyết vùng cổ, việc điều trị và theo dõi có thể trở nên phức tạp hơn, vì vậy người bệnh không nên chủ quan.

Ung thư tuyến giáp thường bắt đầu từ một khối u nhỏ trong tuyến giáp, trong đó phổ biến nhất là ung thư tuyến giáp thể nhú, chiếm khoảng 80–85% tổng số trường hợp. Ở giai đoạn sớm, nếu được phát hiện và điều trị kịp thời, tỷ lệ sống sau 5 năm có thể lên tới trên 95–98%.

Tuy nhiên, đặc điểm của ung thư tuyến giáp thể nhú là dễ di căn hạch vùng cổ thông qua hệ thống bạch huyết. Nhiều nghiên cứu cho thấy khoảng 20–50% bệnh nhân đã có di căn hạch tại thời điểm chẩn đoán, đặc biệt ở người trẻ tuổi.

Điều đáng chú ý là di căn hạch không phải lúc nào cũng gây triệu chứng rõ ràng. Một số biểu hiện có thể gặp gồm:

- Xuất hiện hạch nhỏ ở cổ, thường không đau.

- Cảm giác vướng cổ, khó nuốt.

- Khàn giọng kéo dài.

- Sưng nhẹ vùng cổ dễ nhầm với viêm họng hoặc nhiễm trùng thông thường.

Chính vì diễn tiến khá âm thầm, nhiều người chỉ phát hiện bệnh khi hạch cổ đã rõ ràng hơn.

Về mặt điều trị, khi ung thư tuyến giáp đã di căn hạch, phương pháp thường được áp dụng là phẫu thuật cắt tuyến giáp kết hợp nạo vét hạch vùng cổ. Sau đó, tùy từng trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định điều trị I-ốt phóng xạ nhằm tiêu diệt các tế bào ung thư còn sót lại và giảm nguy cơ tái phát.

Tin tốt là ngay cả khi đã có di căn hạch, nếu được chẩn đoán và điều trị đúng cách, khả năng kiểm soát bệnh vẫn rất khả quan. Vì vậy, ThS.BS Tuấn khuyên, nếu người bệnh từng sờ thấy hạch hoặc khối lạ ở cổ, đừng quá lo lắng nhưng cũng không nên bỏ qua. Hãy trao đổi với bác sĩ để được đánh giá chính xác tình trạng của mình.

Nên chủ động kiểm tra nếu gặp các dấu hiệu sau:

- Xuất hiện hạch cứng ở cổ kéo dài

- Khàn giọng, khó nuốt không rõ nguyên nhân

- Vùng cổ sưng bất thường hoặc sờ thấy khối ở tuyến giáp

Với ung thư tuyến giáp, phát hiện sớm là yếu tố quan trọng nhất giúp việc điều trị đạt hiệu quả cao.

Thói quen tự kiểm tra vùng cổ và khám sức khỏe định kỳ có thể giúp phát hiện bất thường từ sớm, tránh những biến chứng đáng tiếc về sau.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Game Việt Nam vượt lên thứ 2 thế giới về lượt tải