Chuột chũi nước Nga, tên khoa học Desmana moschata, là một trong những loài động vật có vú kỳ lạ nhất châu Âu. Mặc dù tên gọi có chữ "chuột chũi", loài này không phải chuột cũng không hoàn toàn giống các loài chuột chũi quen thuộc. Chúng thuộc họ Talpidae, cùng nhóm với chuột chũi, nhưng đã tiến hóa theo hướng bán thủy sinh để thích nghi với cuộc sống dưới nước.
Ảnh: oprirode
Desmana moschata từng phân bố rộng khắp các lưu vực sông ở Nga, Ukraina và Kazakhstan. Ngày nay, phạm vi sống của chúng đã thu hẹp đáng kể và chủ yếu còn tập trung tại một số vùng thuộc Nga. Các nhà khoa học xem đây là một "hóa thạch sống" bởi tổ tiên của chúng đã xuất hiện từ hàng triệu năm trước và vượt qua được nhiều biến động khí hậu lớn, bao gồm cả thời kỳ băng hà.
Ảnh: animalworld.com
Đặc điểm dễ nhận biết nhất của chuột chũi nước Nga là chiếc mũi dài, mềm và cực kỳ linh hoạt. Phần mũi này chứa vô số cơ quan cảm giác giúp chúng phát hiện con mồi trong làn nước đục, nơi thị giác gần như vô dụng. Khi kiếm ăn, con vật liên tục ngoáy chiếc mũi qua lại dưới đáy sông để tìm côn trùng thủy sinh, giun, động vật thân mềm và các sinh vật nhỏ khác.
Ảnh: interestinganimals
Cuộc sống của chúng gắn liền với nước. Bàn chân sau có màng bơi giúp di chuyển hiệu quả dưới nước, trong khi chiếc đuôi dẹt hai bên hoạt động như bánh lái. Bộ lông dày đặc giữ lại một lớp không khí sát cơ thể, giúp chúng chống lạnh trong môi trường nước giá rét của vùng ôn đới.
Một chi tiết thú vị khác là chuột chũi nước Nga sở hữu tuyến tiết ra chất có mùi xạ hương rất mạnh. Trong nhiều thế kỷ, chất tiết này từng được con người săn lùng để sản xuất nước hoa và các sản phẩm tạo hương. Việc săn bắt quá mức vì xạ hương và bộ lông quý giá đã khiến số lượng loài suy giảm nghiêm trọng.
Ngày nay, mối đe dọa lớn nhất đối với Desmana moschata không chỉ là săn bắt mà còn là ô nhiễm nguồn nước, xây dựng đập thủy điện và sự xâm lấn của các loài ngoại lai. Khi các vùng đầm lầy và bờ sông tự nhiên biến mất, môi trường sống của chúng cũng bị chia cắt và thu hẹp.
Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế (IUCN) hiện xếp chuột chũi nước Nga vào nhóm loài bị đe dọa. Các chương trình bảo tồn đang được triển khai nhằm bảo vệ những quần thể cuối cùng còn sót lại.
Với chiếc mũi kỳ dị, lối sống bán thủy sinh độc đáo và lịch sử tiến hóa kéo dài hàng triệu năm, chuột chũi nước Nga là một trong những sinh vật đặc biệt nhất của lục địa Á-Âu. Sự tồn tại của chúng giống như một cánh cửa nhỏ mở ra thế giới tự nhiên cổ xưa mà ngày nay con người hiếm khi còn được chứng kiến.
