Mới đây, đại diện Cục CSGT (Bộ Công an) cho biết vừa thống nhất với Cục Đường bộ Việt Nam (Bộ Xây dựng) về giải pháp trong công tác quy hoạch hạ tầng giao thông, thiết kế công trình và tổ chức giao thông đường bộ an toàn, hiện đại.

Đề xuất làn trái chỉ để vượt trên cao tốc

Theo đề nghị của Cục CSGT, qua thực tế hoạt động giao thông trên các tuyến đường cao tốc có từ hai làn xe trở lên cho thấy, còn một bộ phận tài xế (nhất là xe tải, xe khách) không có ý thức và văn hóa giao thông, thường chạy xe với tốc độ thấp (trên hoặc có trường hợp dưới tốc độ tối thiểu) bám làn trái của đường cao tốc.

Hành vi này gây cản trở, ùn ứ kéo dài trên các tuyến, gây ức chế cho người lái xe khác đang tham gia giao thông cùng thời điểm.

Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã quy định, phương tiện có tốc độ thấp hơn đi về bên phải theo chiều đi của mình. Song, thực tế cho thấy, để xử lý được hành vi cố ý không chịu di chuyển về bên phải, cần phải có tổ chức giao thông hợp lý, quy định chặt chẽ.

Từ đề nghị của Cục CSGT, Cục Đường bộ Việt Nam đã tổ chức lại giao thông trên một số tuyến đường cao tốc đủ điều kiện tiến hành cấm xe khách và xe tải đi vào làn đường sát dải phân cách giữa, qua đó tạo sự thông thoáng trên đường.

Để đảm bảo lưu thông phương tiện trên đường cao tốc thông thoáng và an toàn, Cục CSGT đã đề nghị và phối hợp với Cục Đường bộ Việt Nam nghiên cứu để tổ chức giao thông mới trên đường cao tốc, với việc bố trí làn đường sát dải phân cách giữa làm "làn đường dành cho vượt xe".

Cục CSGT lý giải, làn đường mới này chỉ dành cho những phương tiện muốn vượt. Theo đó, khi các phương tiện đang di chuyển trên làn đường (sát làn vượt xe) mà có phương tiện phía trước di chuyển với tốc độ thấp hơn (không dưới tốc độ tối thiểu) muốn vượt lên, thì thực hiện chuyển sang làn vượt xe.

Sau khi vượt qua xe phía trước cùng chiều thì buộc phải chuyển làn về làn bên phải. Khi chuyển làn phải tuân thủ quy tắc về chuyển làn đường. Tuyệt đối không cho xe chạy liên tục trên làn đường vượt xe.

Lực lượng chức năng khuyến cáo, người tham gia giao thông (nhất là trên cao tốc) cần chấp hành nghiêm các quy định về phân làn, tốc độ và hệ thống báo hiệu đường bộ; không duy trì phương tiện ở làn bên trái khi không thuộc đối tượng được phép lưu thông hoặc không thực hiện việc vượt xe.

Nếu đã vượt an toàn và thành công, người điều khiển phương tiện cần nhanh chóng trở về làn đường phù hợp, giữ khoảng cách an toàn, bật tín hiệu khi chuyển làn và tuyệt đối không sử dụng rượu, bia, chất kích thích hoặc điện thoại khi lái xe.

Cần bổ sung điều kiện chuyển làn phù hợp thực tế giao thông Việt Nam

Liên quan đề xuất trêm nhiều chuyên gia cho rằng đây là chủ trương đúng nhằm hình thành văn hóa lưu thông trên cao tốc. Tuy nhiên, quy định cần được diễn đạt chặt chẽ, phù hợp với điều kiện giao thông thực tế tại Việt Nam để tránh phát sinh bất cập trong quá trình xử lý vi phạm.

Trao đổi với phóng viên Tri thức và Cuộc sống, ông Khương Kim Tạo, Chủ tịch Chi hội Đào tạo, sát hạch và cấp giấy phép lái xe thuộc Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, bày tỏ sự ủng hộ đối với định hướng ưu tiên sử dụng làn sát dải phân cách cho mục đích vượt xe. Tuy nhiên, theo ông, quy định không nên hiểu theo hướng "chỉ được sử dụng làn này để vượt" trong mọi trường hợp.

Theo ông Tạo, cách diễn đạt phù hợp hơn là: "Làn sát dải phân cách là làn ưu tiên dành cho xe vượt. Sau khi vượt xong, nếu có đủ điều kiện để chuyển làn an toàn thì phương tiện phải chuyển sang làn bên phải".

Ông phân tích, trên nhiều tuyến cao tốc tại Việt Nam, đặc biệt là các tuyến chỉ có hai làn xe mỗi chiều, tình trạng lưu lượng phương tiện đông, các làn đều kín xe diễn ra khá phổ biến. Trong trường hợp làn bên phải không còn khoảng trống hoặc không đủ điều kiện để chuyển làn an toàn thì việc buộc phương tiện phải ngay lập tức quay về làn bên phải là không khả thi.

"Nếu cả hai làn đều kín xe thì lái xe chuyển sang đâu? Nếu quy định cứng rằng làn trái chỉ được dùng để vượt mà không tính đến điều kiện thực tế thì rất dễ dẫn tới việc xử phạt những trường hợp người điều khiển phương tiện không có khả năng chuyển làn an toàn", ông Tạo nêu quan điểm.

Theo vị chuyên gia, điểm mấu chốt của quy định phải là điều kiện chuyển làn an toàn, thay vì yêu cầu tuyệt đối phải rời làn trái ngay sau khi vượt.

Ông cho rằng, trong trường hợp làn bên phải đã thông thoáng, không có phương tiện cản trở nhưng tài xế vẫn tiếp tục di chuyển kéo dài ở làn sát dải phân cách thì việc xử lý vi phạm là hoàn toàn hợp lý. Điều này sẽ góp phần hạn chế tình trạng "ôm làn trái", tạo điều kiện cho các phương tiện khác vượt bên trái đúng quy định và nâng cao an toàn giao thông.

Ngược lại, nếu làn bên phải vẫn đang đông phương tiện hoặc không đủ điều kiện để chuyển làn thì việc tiếp tục lưu thông ở làn sát dải phân cách là tình huống khách quan và không nên bị xử phạt.

Ông Tạo cũng nhận định, quy định yêu cầu xe vượt xong phải trở lại làn bên phải là thông lệ phổ biến tại nhiều quốc gia. Tuy nhiên, ở các nước có hệ thống cao tốc nhiều làn xe và lưu lượng được tổ chức ổn định, việc chuyển làn sau khi vượt thuận lợi hơn nhiều so với điều kiện giao thông tại Việt Nam.

Theo ông, nếu hoàn thiện theo hướng quy định rõ làn sát dải phân cách là làn ưu tiên cho xe vượt; sau khi vượt xong, khi có đủ điều kiện chuyển làn an toàn thì phải chuyển sang làn bên phải, quy định sẽ vừa đảm bảo mục tiêu hạn chế tình trạng chiếm dụng làn trái, vừa tránh gây khó khăn cho người điều khiển phương tiện và hạn chế phát sinh các tranh cãi trong quá trình thực thi.