Trong bối cảnh TP Cần Thơ đang nỗ lực tối ưu hóa nguồn lực đầu tư công sau khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính cấp xã theo Nghị quyết số 1668/NQ-UBTVQH15, hoạt động đấu thầu tại cơ sở đang đòi hỏi sự minh bạch và hiệu quả cao hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, việc thực hiện chỉ định thầu tại một gói thầu xây lắp trên địa bàn xã Lương Tâm mới đây đang làm dấy lên những dấu hỏi về trách nhiệm giải trình và tính hiệu quả kinh tế trong việc sử dụng ngân sách địa phương.

Chỉ định thầu xây lắp: Tiết kiệm "có như không"

Vừa qua, ông Trần Ngọc Thanh Thòn – Trưởng phòng Kinh tế xã Lương Tâm, TP Cần Thơ đã ký Quyết định số 93/QĐ-KT phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu gói thầu: Thi công xây dựng thuộc công trình Tuyến đường kênh số 1 ấp 5 (đoạn từ cầu Ba Viễn đến kênh Nông Trường). Đây là dự án giao thông nông thôn quan trọng, góp phần hoàn thiện hạ tầng tại ấp 5, xã Lương Tâm.

Theo hồ sơ phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà thầu số 79/QĐ-KT ngày 02/04/2026 , gói thầu xây lắp này có giá dự toán là 1.688.341.000 đồng. Hình thức được lựa chọn là chỉ định thầu rút gọn. Kết quả, Công ty TNHH Một thành viên đầu tư xây dựng Quyết Thắng (Công ty Quyết Thắng) được chỉ định thực hiện với giá là 1.654.575.000 đồng.

Điều đáng bàn là sau quy trình thương thảo và lựa chọn nhà thầu, số tiền tiết kiệm cho ngân sách nhà nước tại gói thầu này chỉ đạt 33.766.000 đồng. Với một gói thầu có giá trị gần 1,7 tỷ đồng, tỉ lệ tiết kiệm khoảng 2% được giới chuyên gia đánh giá là mức khiêm tốn, chưa phản ánh rõ nét nỗ lực tối ưu hóa chi phí đầu tư của đơn vị mời thầu.

"Chân dung" nhà thầu trúng gói chỉ định

Theo tìm hiểu, đơn vị được Phòng Kinh tế xã Lương Tâm "chọn mặt gửi vàng" là Công ty Quyết Thắng, có mã số thuế 6300250234, địa chỉ trụ sở đặt tại ấp 1, phường Long Mỹ, thành phố Cần Thơ. Doanh nghiệp này do ông Hồ Minh Triết làm Giám đốc.

Dù quy mô nhỏ, nhưng lịch sử tham gia đấu thầu của Công ty Quyết Thắng lại cho thấy một sự "ưu thế" đáng kinh ngạc tại các gói thầu chỉ định. Theo dữ liệu phân tích năng lực, tính đến thời điểm hiện tại, nhà thầu này đã tham gia 10 gói thầu, trúng 6 gói và trượt 4 gói. Tổng giá trị các gói thầu mà doanh nghiệp này đã trúng thầu với vai trò độc lập đạt hơn 4,5 tỷ đồng.

Điểm đáng lưu ý nằm ở chỗ, trong tổng giá trị trúng thầu nêu trên, có đến 3.678.010.000 đồng đến từ các gói chỉ định thầu. Như vậy, giá trị từ các quyết định chỉ định thầu chiếm tới hơn 81% tổng năng lực trúng thầu độc lập của doanh nghiệp này. Không dừng lại ở đó, tỉ lệ trung bình giá trúng thầu so với giá dự toán của Công ty Quyết Thắng cũng duy trì ở mức cao ngất ngưởng là 95,99%.

Trước khi trúng thầu tại Lương Tâm, Công ty Quyết Thắng cũng từng ghi nhận các gói thầu trúng với tỉ lệ tiết kiệm gần như bằng 0 tại các đơn vị khác. Điển hình như tại Ban quản lý dự án đầu tư xây dựng khu vực Long Mỹ 2, nhà thầu này từng trúng 2 gói thầu với tổng giá trị hơn 1,4 tỷ đồng nhưng tỉ lệ trúng so với dự toán lên tới 100% (tức không tiết kiệm đồng nào). Những con số này khiến dư luận không khỏi băn khoăn về tính cạnh tranh và công bằng trong quá trình lựa chọn nhà thầu tại các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương.

Cần làm rõ trách nhiệm giải trình

Phân tích dưới góc độ pháp lý, Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM) nhận định: "Theo khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, gói thầu xây lắp thuộc dự án có giá gói thầu không quá 02 tỷ đồng thuộc trường hợp được áp dụng chỉ định thầu. Tuy nhiên, pháp luật cũng quy định rất rõ tại Điều 80 Nghị định này về quy trình chỉ định thầu rút gọn: Chủ đầu tư và nhà thầu phải thương thảo về giá, bảo đảm giá đề nghị trúng thầu tiết kiệm, hiệu quả kinh tế. Việc một gói thầu xây lắp thông dụng, có giá trị hơn 1,6 tỷ đồng nhưng chỉ tiết kiệm được 2% ngân sách đòi hỏi chủ đầu tư phải có trách nhiệm giải trình rõ ràng về quy trình thương thảo đơn giá."

Môi trường đấu thầu lành mạnh không chỉ dừng lại ở việc tuân thủ đúng hạn mức giá theo quy định, mà quan trọng hơn là phải đảm bảo được mục tiêu tối thượng là tính hiệu quả của dòng vốn ngân sách. Việc một doanh nghiệp quy mô nhỏ liên tục được chỉ định thực hiện các gói thầu với tỉ lệ tiết kiệm thấp là một dấu hiệu cần được các cơ quan giám sát đầu tư công tại TP Cần Thơ lưu tâm.

Dư luận đang mong chờ một lời giải đáp thỏa đáng từ phía Phòng Kinh tế xã Lương Tâm về sự lựa chọn này, để niềm tin của người dân vào sự minh bạch trong xây dựng hạ tầng cơ sở tại địa phương ngày càng được củng cố.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin.