Bí ẩn hiện tượng lần đầu tiên ghi nhận ở sao Hỏa

Tàu vũ trụ MAVEN của NASA lần đầu tiên ghi nhận hiệu ứng Zwan-Wolf trong bầu khí quyển của sao Hỏa.

Trong nghiên cứu được công bố trên tạp chí khoa học Nature Communications, tàu vũ trụ MAVEN - đang làm nhiệm vụ khảo sát tầng khí quyển trên, tầng điện ly và từ quyển của sao Hỏa - đã lần đầu tiên ghi nhận một hiện tượng độc đáo gọi là "hiệu ứng Zwan-Wolf".

"Khi nghiên cứu dữ liệu MAVEN, tôi đột nhiên nhận thấy một số dao động rất thú vị. Tôi không bao giờ ngờ rằng nó lại có hiệu ứng như thế này. Bởi vì nó chưa từng được quan sát thấy trong bầu khí quyển của một hành tinh nào trước đây”, tác giả chính của nghiên cứu, TS Christopher Fowler từ Đại học West Virginia (Mỹ) cho biết.

Hiệu ứng Zwan-Wolf được phát hiện lần đầu tiên vào năm 1976. Đây là hiện tượng các hạt tích điện bị ép lại như kem đánh răng trào ra khỏi tuýp dọc theo các cấu trúc từ tính gọi là ống từ thông. Cho đến nay, hiệu ứng chỉ được quan sát thấy trong từ quyển của các hành tinh, chứ không phải trong khí quyển của chúng.

Hiệu ứng Zwan-Wolf từng được cho là chỉ có ở từ quyển của Trái đất. Tuy nhiên, khác với Trái đất, sao Hỏa không được bảo vệ bởi từ trường toàn cầu. Vì vậy, việc tàu vũ trụ MAVEN ghi nhận được hiệu ứng Zwan-Wolf ở tầng điện ly của sao Hỏa là một bất ngờ lớn.

akhoa-6.png
Tàu vũ trụ MAVEN lần đầu tiên ghi nhận hiệu ứng Zwan-Wolf trên sao Hỏa. Ảnh: LASP/CU Boulder.

Tàu MAVEN đã quan sát, ghi nhận hiệu ứng Zwan-Wolf trong tầng điện ly của sao Hỏa, nằm bên trong khí quyển của hành tinh ở độ cao dưới 200 km - nơi chứa một lượng đáng kể các hạt mang điện tích. Các quan sát cho thấy hiệu ứng này đã diễn ra liên tục, chỉ là ở mức mà các thiết bị của tàu MAVEN không thể nhận thấy trong điều kiện bình thường.

Các chuyên gia đã phát hiện điều này kể từ khi xem xét các phép đo từ trường khi tàu vũ trụ bay xuyên qua khí quyển vào lúc hành tinh đang hứng bão Mặt trời. Các bất thường trong dữ liệu chỉ có thể được giải thích bằng hiệu ứng Zwan-Wolf và hiện tượng này đang góp phần định hình lại bầu khí quyển của hành tinh.

Việc hiểu rõ về hiệu ứng Zwan-Wolf và cách mà nó hiện diện trên sao Hỏa sẽ giúp các nhà khoa học hiểu rõ hơn về cách thời tiết không gian ảnh hưởng đến hành tinh này cũng như cung cấp hiểu biết mới về cách hiệu ứng này có thể xảy ra ở các thiên thể không có từ trường tương tự như sao Kim, mặt trăng Titan của sao Thổ.

Mời độc giả xem video: Hiện tượng "siêu trăng máu" xuất hiện khiến nhiều người trên thế giới háo hức.

Băng trên sao Hỏa có thể chứa chìa khóa cho sự sống

Liệu băng trên sao Hỏa có chứa chìa khóa cho sự sống? Các nhà khoa học phát hiện ra các axit amin trong băng có thể tồn tại đến 50 triệu năm.

Tàu đổ bộ Phoenix của NASA đã thực hiện một khám phá đột phá vào năm 2008: đó là việc tìm thấy băng nước bên dưới bề mặt sao Hỏa. Các sứ mệnh tiếp theo đã xác nhận sự tồn tại của các lớp băng khổng lồ bên dưới sao Hỏa, đủ để bao phủ toàn bộ bề mặt sao Hỏa với độ sâu 1,5m.

Giờ đây, một nghiên cứu mới do Alexander Pavlov, nhà nghiên cứu tại Trung tâm Vũ trụ Goddard của NASA dẫn đầu, chỉ ra rằng băng nước bên dưới bề mặt sao Hỏa có thể hoạt động như một hệ thống làm lạnh tự nhiên, bảo quản vi sinh vật hoặc axit amin trong tối đa 50 triệu năm và đã bảo vệ chúng khỏi bức xạ vũ trụ. Được công bố trên tạp chí Astrobiology, nghiên cứu này cung cấp những manh mối quan trọng cho việc tìm kiếm sự sống trên sao Hỏa trong tương lai.

Tàu thăm dò Perseverance phân tích đá Kenmore ngay trên sao Hỏa

Tàu thám hiểm Perseverance của NASA đã khoan và phân tích một loại đá đặc biệt có tên "Kenmore" nhằm làm sáng tỏ bí ẩn về việc liệu môi trường sao Hỏa cổ đại có từng phù hợp cho sự sống?

Theo Tạp chí SPACE dẫn tin, tàu thăm dò Perseverance đã sử dụng các công cụ mài mòn tiên tiến để cạo bỏ lớp bị phong hóa trên bề mặt tảng đá Kenmore, làm lộ ra các lớp đá nguyên sơ không bị ảnh hưởng bởi gió, bức xạ và bụi. Quá trình này, kết hợp giữa mài cơ học và làm sạch bằng luồng khí nitơ, cho phép các nhà khoa học quan sát kỹ cấu trúc và thành phần bên trong của tảng đá sao Hỏa.

anh-chup-man-hinh-2026-05-22-090939.png
Ảnh: @NASA.

"Quái vật bụi" trên sao Hỏa khiến các nhà khoa học kinh ngạc

"Quái vật bụi" trên sao Hỏa phá kỷ lục tốc độ gió, vượt quá 160 km/h. Vì vậy, những thách thức trong việc hạ cánh trong tương lai càng tăng cao.

Lốc xoáy bụi trên sao Hỏa thường xuyên xuất hiện, giống như những cơn lốc xoáy nhỏ trên Trái Đất - ngắn ngủi nhưng cực kỳ mạnh mẽ. Những cơn lốc xoáy này được tạo ra bởi sự thay đổi áp suất do sự nóng lên của bề mặt, tạo thành các cột thẳng đứng hút không khí xung quanh, tạo ra các xoáy mang theo một lượng lớn bụi trên bề mặt sao Hỏa.

Mặc dù bầu khí quyển của sao Hỏa mỏng hơn Trái Đất hơn 100 lần, nhưng trọng lực thấp hơn cho phép những lốc xoáy bụi này phát triển lớn hơn nhiều so với trên Trái Đất. Giờ đây, các nhà khoa học đã phát hiện ra rằng tốc độ gió mà chúng tạo ra thậm chí còn nhanh hơn so với nghiên cứu trước đây và chúng được gọi là "quái vật bụi".

Đọc nhiều nhất

Tin mới

Sự thật bất ngờ về bụi mặt trăng

Sự thật bất ngờ về bụi mặt trăng

Nghiên cứu cho thấy, bụi mặt trăng ít độc hại hơn ô nhiễm không khí đô thị, điều này góp phần tăng thêm sự an toàn cho chuyến trở lại Mặt trăng của nhân loại.