Ngôi nhà mới dựng ở miền quê, sân trước còn thơm mùi vôi vữa, hai bên cổng trống hoác. Nhìn khoảng đất bỏ không, nhiều người sốt ruột muốn trồng ngay đôi ba gốc cây cho xanh mắt.

Cứ đào hố, đặt cây xuống là xong? Khoan đã. Làm ẩu bây giờ, ba năm năm nữa hối không kịp: rễ đội nứt móng, tường ngấm mốc, lá rụng lấp lối đi, muỗi ruồi kéo đến vo ve cả mùa hè.

Người xưa có câu dặn tưởng như mê tín, mà ngẫm lại là cả một pho kinh nghiệm sống còn: "Tả Thanh Long, Hữu Bạch Hổ". Trước cửa nhà, tuyệt đối không trồng cây cảnh tùy tiện. Bên trái là Long, bên phải là Hổ, trồng sai một ly là hại cả nền móng, hỏng cả vận nhà.

Hôm nay, hãy đứng lại ở ngưỡng cửa, nói cho thấu đáo cái đạo trồng cây cảnh trước nhà, để cây xanh thực sự là bạn, chứ không phải là họa.

1. Định vị cho đúng: Đâu là Long, đâu là Hổ?

Theo nguyên tắc phong thủy đầu tiên và quan trọng nhất: Phải đứng ở trong nhà, từ bậc cửa nhìn ra ngoài đường. Phía tay trái của bạn, hướng về phía Đông, nơi mặt trời mọc, đó là Thanh Long. Phía tay phải của bạn, hướng về phía Tây, nơi mặt trời lặn, đó là Bạch Hổ.

Định vị sai thì mọi việc sau đều sai. Có câu quyết: "Thà để Thanh Long cao vạn trượng, chớ để Bạch Hổ ngẩng đầu". Hàm ý không phải để Long áp Hổ, mà là thuận theo lẽ trời đất.

Thanh Long ở phía Đông, đón nắng sớm - thứ nắng ấm áp, hiền hòa, sinh sôi. Ở vị trí này, nên trồng cây cảnh cao lớn, tán vươn thẳng, sum suê mà có độ. Cây cảnh cao ở phía Đông đón quang, giữ phong, che bớt gió bấc lạnh mùa đông, lại không che mất ánh sáng chính của ngôi nhà.

Bạch Hổ ở phía Tây, hứng trọn nắng chiều - thứ nắng gắt, chói chang, oi bức. Ở vị trí này, đại kỵ trồng cây đại thụ. Một cây cảnh cổ thụ án ngữ phía Tây sẽ khiến ngôi nhà chìm trong bóng râm âm u suốt buổi chiều, tường vách thiếu nắng mà sinh mốc, nền nhà ẩm thấp, người ở trong nhà dễ sinh uể oải, bệnh tật.

Vị trí Bạch Hổ chỉ hợp với cây bụi thấp, lùn vừa phải, đủ để lọc bớt nắng gắt mà vẫn giữ cho nhà cửa sáng sủa, thông thoáng.

Và dù Long hay Hổ, xin nhớ lấy một con số vàng mà thợ già nào cũng dặn: luôn chừa tối thiểu 1,5 mét từ gốc cây non đến chân móng nhà. Đừng thấy cây con bé xíu mà coi thường.

Ba năm, năm năm sau, bộ rễ của cây cảnh sẽ như những bàn tay vô hình, len lỏi, đội nứt móng, làm sụt lún nền sân. Bài học này, nhiều gia đình đã phải trả giá bằng cả gian nhà nứt toác.

Vị trí Thanh Long đắc dương, nhiều ánh sáng, đất thường khô ráo hơn. Cho nên phải chọn cây có thân thẳng, dáng thanh thoát, sinh trưởng có kiểm soát, không gai góc, không quá xum xuê rậm rạp. Đó mới là cây bậc thượng.

Vị trí Thanh Long đắc dương, nhiều ánh sáng, đất thường khô ráo hơn. Cho nên phải chọn cây có thân thẳng, dáng thanh thoát, sinh trưởng có kiểm soát, không gai góc, không quá xum xuê rậm rạp. Đó mới là cây bậc thượng.

Năm loại cây được người xưa xếp vào hàng quý ở bên Thanh Long:

Cây cảnh mộc hương

Có câu "Tiền Quế hậu Ngân, trong nhà có người tài", lại có câu "Trồng quế trước cửa, quý nhân vào nhà". Chữ Quế đồng âm với chữ Quý - sự sang quý. Nhưng cái quý của cây cảnh mộc hương không chỉ ở tên.

Rễ quế mềm, không phá móng. Tán cây gọn, dễ cắt tỉa, không che hết hiên nhà. Đến rằm tháng Tám, hương quế ngào ngạt khắp sân, hoa có thể ướp trà, làm bánh, ngâm rượu, vừa đẹp vừa hữu dụng.

Cây cảnh lựu

Từ xưa gọi là Thạch Lựu, người ta tôn vinh là "Lựu vàng phương Đông". Xuân đến hoa đỏ rực như đốm lửa, thu về quả nặng trĩu cành, hạt mọng căng.

Lựu tượng trưng cho đa phúc, đa tử, con cháu sum vầy. Rễ lựu thuộc loại rễ chùm, ăn nông, tuyệt đối an toàn cho móng nhà, lại ưa nắng sớm của Thanh Long nên hoa quả càng sai.

Cây cảnh tùng La Hán

Cây cảnh này xanh quanh năm, sinh trưởng cực chậm, mười năm vẫn không đổi dáng bao nhiêu, thế cây cổ kính, vững chãi. Trồng một cây Tùng La Hán bên Thanh Long như một lời nguyện về sự bền bỉ, thoát khỏi cảnh nghèo khó, gia nghiệp trường tồn.

Cây cảnh táo tàu

Táo tàu có nghĩa là "Tảo đắc quý tử" - sớm sinh quý tử, sớm gặp may mắn. Cây ưa nắng, đón được nắng sớm phía Đông thì tỷ lệ đậu quả rất cao. Hè cho bóng mát dịu, thu cho quả ngọt, ăn tươi hay nấu cháo đều bổ.

Cây cảnh mơ mai

Mơ mai trong tuyết lạnh, năm cánh hoa ứng với ngũ phúc: Phúc, Lộc, Thọ, Khang, Ninh. Trồng một gốc mơ mai bên Thanh Long, đông về hoa nở sớm, điểm chút kiêu hãnh cho sân vườn, báo hiệu xuân về, xua đi cái ảm đạm.

Cả năm loại cây cảnh này đều lành tính, hợp cả khí hậu Bắc - Nam, ít sâu bệnh, không đòi chăm sóc cầu kỳ mà vẫn giữ được dáng dấp thanh tao.

3. Bên Bạch Hổ nên thấp và những cây cảnh đại kỵ phải tránh

Bạch Hổ chủ về sự tĩnh, về thu liễm. Cho nên nguyên tắc là thấp hơn đầu người, càng thấp càng tốt.

Trồng gì ở đây? Cây hồng ăn quả là một lựa chọn tuyệt vời. Dáng cây vừa phải, lá to bản, đến mùa thu quả đỏ lúc lỉu như những chiếc đèn lồng nhỏ. Trồng ở phía Tây, nó vừa lọc bớt cái nắng quái chiều hôm, lại giữ cho căn phòng phía Tây mát mẻ, dễ chịu.

Cây cảnh hoàng dương là loại cây bụi thường xanh, thấp, có thể cắt tỉa thành hàng rào cao chừng một mét. Sống rất khỏe, chịu hạn, chịu rét, quanh năm xanh mướt mà không cần chăm nhiều.

Cây quất, cây cam trồng chậu cũng rất hợp. Chữ quất gần âm với chữ Cát - cát tường. Quả vàng óng tượng trưng cho tài lộc, mà lại chiếm rất ít diện tích, có thể đặt gọn bên bậu cửa.

Và đây là những cây cảnh cấm kỵ mà người xưa đã dặn đi dặn lại, phải tránh cho kỳ được ở vị trí Bạch Hổ:

Tuyệt đối không trồng cây dương. Dương lớn nhanh như thổi, dân gian gọi là "cây ma vỗ tay", bảy tám năm đã cao quá mười mét. Gió lùa qua lá kêu ào ào, đêm nghe rợn người. Rễ dương như dao sắc, khoét rỗng góc tường.

Không trồng liễu rủ. Dáng liễu thì mềm mại, nhưng rễ liễu cực khỏe, có thể đâm thủng cả ống nước, bể phốt. Cây cảnh lại ưa ẩm, khiến nền đất quanh nhà mềm nhão, móng nhà không yên.

Không trồng cây đa, cây đề trong sân nhà riêng. Rễ khí sinh của các cây cảnh này buông xuống thành cả một rừng con, che rợp cả sân, nơi âm u ẩm thấp ấy là ổ cho rết, rắn, mối mọt sinh sôi.

Không trồng dâu tằm và lê. Dâu âm Hán là "Tang", lê âm là "Ly" - tang thương, ly tán, nghe đã thấy buồn. Chưa kể rễ dâu to khỏe như rễ dương, cây lê lại vươn cao che hết ánh sáng.

Không trồng thông, bách đại thụ trong sân. Thông bách vốn thường trồng ở nghĩa trang, đình miếu, trồng trong sân nhà nhỏ hẹp dễ tạo cảm giác lạnh lẽo, âm u.

Không trồng bồ kết đầy gai góc. Trẻ con, người già trong nhà vô ý ngã vào thì tai họa khôn lường.

4. Cân bằng mới là đạo

Phong thủy suy cho cùng là sự cân bằng.

Đừng để một bên quá cao, một bên quá thấp. Độ chênh lý tưởng giữa cây Thanh Long và cây Bạch Hổ nên từ 1 đến 2 mét. Thanh Long có thể cao hơn Bạch Hổ một chút, đó là thế thuận. Nhưng nếu Bạch Hổ cao vượt hẳn Thanh Long, ngôi nhà sẽ mất đi sự hài hòa, âm thịnh dương suy.

Cây chết, cây khô, cây nghiêng ngả, cong queo trong sân phải chặt bỏ ngay. Đó không chỉ là điềm xấu về mặt tinh thần, mà là mối nguy an toàn hiện hữu: gió bão quật đổ đè vào tường, rễ mục sinh ra nấm bệnh.

Và tuyệt đối không trồng một cây đứng sừng sững ngay chính giữa cổng chính. Đó gọi là thế "trung tâm thụ môn" - một cây chặn cửa. Khí lưu không thông, lá rụng ứ đọng, khi giông sét lại dễ bị sét đánh, trăm hại không một lợi.

Cuối cùng, trồng cây cảnh phải thuận theo thổ nhưỡng. Vùng mưa nhiều, đất ẩm, bên Thanh Long hợp Mộc hương, Lựu vì chịu úng tốt hơn. Vùng khô hạn, đất cằn, nên chọn táo tàu, tùng La Hán vốn có sức sống mãnh liệt.

Bên Bạch Hổ, hồng và hoàng dương vốn chịu hạn, chịu lạnh tốt. Ở vùng núi cao đất mỏng, chớ dại trồng cây đại thụ rễ sâu, hãy chọn cây bụi, cây chậu cho an toàn.

Nói cho cùng, cái đạo "Thanh Long Bạch Hổ" không phải là điều gì huyền hoặc. Đó chính là kinh nghiệm ngàn đời của cha ông ta về nắng, về gió, về tính nết của từng loài cây.

Thuận theo tự nhiên: Đông trồng cao để đón nắng mai, Tây trồng thấp để tránh nắng gắt, giữ cho ngôi nhà luôn sáng sủa, khô ráo, thông thoáng. Cây cảnh trong sân có chỗ, có nơi, người ở trong nhà tự khắc sẽ thấy an yên, công việc hanh thông. Đó mới là phong thủy tốt nhất, bền vững nhất.

* Bài viết mang tính tham khảo, cung cấp kiến thức phong thủy cho bạn đọc