Nghiên cứu do Brian McDermott, nhà khoa học tại Đại học Case Western Reserve (Mỹ), cùng các cộng sự thực hiện.
Sau khi quan sát cơ thể những con mực vừa nở bằng kính hiển vi hiện đại, các nhà khoa học nhận thấy các tế bào cảm giác được phân bố trên gần như toàn bộ bề mặt cơ thể mực.
Nhờ đó, mực có thể cảm nhận những thay đổi trong môi trường xung quanh, chẳng hạn như dòng nước chảy qua cơ thể hoặc chuyển động của con mồi ở gần.
Điều này tương tự các tế bào thính giác ở người. Trong ốc tai chứa đầy chất lỏng và hàng nghìn tế bào cảm giác. Trên mỗi tế bào có những cấu trúc cực nhỏ trông giống sợi lông, vì vậy chúng được gọi là tế bào lông giúp nhận biết rung động.
Khi có âm thanh, sóng âm đi vào tai, làm rung màng nhĩ và các xương nhỏ bên trong. Rung động tiếp tục truyền đến chất lỏng trong ốc tai, khiến những sợi lông cảm giác chuyển động. Từ đó, tế bào tạo ra tín hiệu gửi đến não, giúp chúng ta nghe và phân biệt các âm thanh.
Các tế bào lông cũng không hoàn toàn giống nhau. Một số có bó lông dài hơn, thích hợp với âm thanh trầm, trong khi những bó lông ngắn hơn nhạy với âm thanh cao.
Ở mực, những tế bào có cấu tạo tương tự lại nằm ngay trên bề mặt cơ thể giúp mực cảm nhận sự chuyển động của nước xung quanh.
Chẳng hạn, khi một con mồi bơi qua, chuyển động của nó tạo ra những thay đổi nhỏ trong dòng nước. Các tế bào cảm giác trên da có thể tiếp nhận những thay đổi này và truyền thông tin đến hệ thần kinh của mực.
Cá cũng có khả năng tương tự nhờ một hệ thống cảm giác gọi là đường bên. Đây là những cơ quan nằm dọc cơ thể, giúp cá nhận biết dòng nước, vật cản và chuyển động của những sinh vật ở gần.
Tuy nhiên, các nhà khoa học nhận thấy hệ thống cảm giác của mực có cấu tạo đa dạng hơn. Trong khi những bó lông cảm giác ở cá thường có chiều dài tương đối giống nhau, các bó lông trên cơ thể mực lại có nhiều kích thước khác nhau.
Quan sát dưới kính hiển vi điện tử cho thấy các bó lông cảm giác được sắp xếp theo hai kiểu. Một số nằm thành những hàng dài, giống các cấu trúc đã được biết đến trước đây. Số khác phân bố trên những vùng rộng của cơ thể, tạo thành các khu vực cảm giác. Những bó lông trên phần thân chính của mực ngắn hơn đáng kể so với các bó lông ở vùng đầu.
Các nhà nghiên cứu cho rằng sự khác biệt này có thể giúp mực nhận biết nhiều dạng chuyển động trong nước. Chẳng hạn, mỗi nhóm tế bào có thể nhạy với những kiểu rung động khác nhau, tương tự cách các tế bào trong tai người phản ứng với những âm thanh cao hoặc thấp.
Nghiên cứu này được kỳ vọng mang lại thông tin hữu ích cho việc tìm hiểu tình trạng mất thính lực ở người.
Theo McDermott, nhiều trường hợp mất thính lực có liên quan đến tổn thương ở các bó lông cảm giác trong tai. Khi những cấu trúc này bị hư hại, tế bào không còn tiếp nhận và truyền tín hiệu âm thanh bình thường, khiến khả năng nghe suy giảm.
