Theo một tuyên bố từ Hiệp hội Khu vực Westphalia-Lippe, cuốn sổ tay có niên đại từ thế kỷ 13 hoặc 14 được tìm thấy khi các chuyên gia tiến hành dự án khảo cổ trước khi xây dựng tòa nhà hành chính thành phố mới ở Paderborn, Đức. Dự án được triển khai từ năm 2024 và các nhà khảo cổ đã phát hiện 5 nhà vệ sinh.
Được niêm phong kín, các nhà vệ sinh này kéo dài xuống lòng đất đá vôi của một mỏ đá cũ có từ thế kỷ 11. Cuốn sổ tay, được nhà bảo tồn Susanne Bretzel phát hiện, thoạt nhìn trông "khá bình thường". Nó được bọc trong "một cục đất ẩm ướt". Các nhà khảo cổ không nhận ra đó là một cuốn sổ tay cho đến khi nó được làm sạch đất, bụi bẩn.
Giới chuyên gia vô cùng vui mừng khi nhận ra đó là cuốn sổ tay cổ xưa, quý hiếm có bìa da, được đựng trong một chiếc hộp da nhỏ. Môi trường kín khí của nhà vệ sinh đã giúp bảo quản hiện vật trong suốt nhiều thế kỷ. Vì vậy, ngay cả khi nằm dưới lòng đất hơn 700 năm, cuốn sổ tay vẫn gần như còn nguyên vẹn. Các nhà khảo cổ thậm chí còn có thể đọc được một vài từ trong cuốn sổ.
Các nhà nghiên cứu cho hay cuốn sổ rộng 7,6 cm, dài 10,1 cm và gồm 10 trang. Nó được đóng bằng bìa da dập nổi hình hoa huệ, cho thấy cuốn sổ là thứ quý giá. Bởi lẽ, hoa huệ tượng trưng cho “sự thuần khiết, quyền lực hoàng gia và ân huệ thần thánh” trong thời Trung cổ.
Trang đầu và trang cuối của cuốn sổ chỉ có một mặt phủ sáp, trong khi các trang khác được in hai mặt. Văn bản được viết bằng sáp (có thể bằng bút làm bằng kim loại, xương hoặc ngà voi) theo hai hướng, tùy thuộc vào cách cầm sách. Tuy nhiên, các nhà khảo cổ tin rằng cuốn sách này chỉ được sử dụng bởi một người.
Các trang của cuốn sổ tay được viết bằng chữ Latinh. Điều này cho thấy nó có niên đại từ thế kỷ 13 hoặc 14 và chủ nhân của cuốn sổ có thể thuộc tầng lớp thượng lưu, có lẽ là một thương nhân.
Mặc dù một số từ trong cuốn sổ có thể nhìn thấy rõ nhưng nhiều từ đã bị mờ nên cần được nghiên cứu tỉ mỉ hơn để có thể giải mã toàn bộ nội dung viết trong các trang.
Ngoài cuốn sổ tay, các nhà khảo cổ còn tìm thấy nhiều hiện vật khác tại địa điểm này bao gồm: những chiếc thùng, một con dao, mảnh lụa có thể đã được dùng làm giấy vệ sinh, đồ gốm... Họ hy vọng việc nghiên cứu những hiện vật này có thể giúp có thêm thông tin về những người từng sống tại đây cũng như giúp xác định danh tính chủ nhân của cuốn sổ tay thời Trung cổ.
