Các khu nhà sàn thời tiền sử xung quanh dãy Alps là một Di sản Thế giới đặc biệt trải rộng qua nhiều quốc gia châu Âu, trong đó Thụy Sĩ giữ vai trò trung tâm với rất nhiều địa điểm khảo cổ quan trọng. Khác với các di sản nổi tiếng bởi lâu đài hay đền đài đồ sộ, phần lớn giá trị của khu di sản này lại nằm… dưới nước và dưới bùn. Đây là tàn tích của những ngôi làng cổ được dựng trên cọc gỗ ven hồ và đầm lầy từ thời Đồ Đá mới đến thời đại đồ đồng, cách nay khoảng 5.000–500 năm trước Công nguyên.
Ảnh: swissinfo.
Phần lớn các ngôi làng cổ này được xây ở vùng đất ẩm ven hồ, nơi cư dân đóng các cọc gỗ xuống nền đất mềm để dựng nhà. Qua hàng thiên niên kỷ, nước và bùn đã vô tình tạo thành “kho bảo quản tự nhiên”, giúp nhiều hiện vật hữu cơ như gỗ, vải, dây thừng, hạt giống và thậm chí thức ăn còn sót lại được lưu giữ nguyên vẹn đáng kinh ngạc. Đây là điều cực hiếm trong khảo cổ học tiền sử.
Ảnh: nachhaltigleben
Nhờ những di chỉ này, các nhà khoa học có thể tái hiện khá chi tiết đời sống cư dân châu Âu cổ đại quanh dãy Alps. Họ biết người thời đó trồng lúa mì, nuôi gia súc, dệt vải và chế tác công cụ đá như thế nào. Một số nơi còn tìm thấy dấu vết bánh xe gỗ cổ xưa – bằng chứng quan trọng về sự phát triển công nghệ của nhân loại thời tiền sử. Những hiện vật ấy giúp hiểu rõ hơn cách con người chuyển từ săn bắt hái lượm sang nông nghiệp định cư.
Ảnh: worldhistory
Điều thú vị là nhiều địa điểm khảo cổ gần như “vô hình” với khách du lịch bình thường. Không có kim tự tháp hay cột đá khổng lồ trên mặt đất, bởi phần lớn tàn tích nằm dưới nước hoặc dưới lớp trầm tích dày. Chính vì vậy, khu di sản này thường được xem như “bảo tàng chìm” của châu Âu tiền sử. Tại một số bảo tàng ở Thụy Sĩ và quanh dãy Alps, người ta đã phục dựng lại các ngôi làng nhà sàn để giúp du khách hình dung cuộc sống cách đây hàng ngàn năm.
UNESCO công nhận quần thể này là Di sản Thế giới vào năm 2011 vì giá trị khảo cổ và lịch sử đặc biệt. Giữa những hồ nước xanh trong và núi tuyết của dãy Alps, các khu nhà sàn tiền sử nhắc con người rằng ngay cả những cộng đồng nhỏ bé thời cổ đại cũng đã tạo nên nền móng cho nền văn minh châu Âu sau này.
