Nhóm các nhà khoa học đã tiến hành thử nghiệm mang tên "Kích hoạt đứt gãy và đứt gãy động đất" (FEAR-2) tại BedrettoLab - một phòng thí nghiệm nằm sâu 1,5 km dưới lòng đất, tận dụng hệ thống đường hầm thông gió dẫn đến hầm đường sắt Furka xuyên dãy Alps. Đây được coi là địa điểm lý tưởng để nghiên cứu vì các chuyên gia có thể tiếp cận trực tiếp và quan sát cận cảnh cách thức các vết đứt gãy dịch chuyển.
Theo đó, các nhà khoa học đã kích hoạt thành công 8.000 trận động đất nhỏ trong môi trường được giám sát tại miền Nam Thụy Sĩ nhằm có thêm những hiểu biết về hoạt động địa chấn, qua đó giúp giảm thiểu rủi ro từ các thảm họa tự nhiên và nhân tạo.
Trong giai đoạn thử nghiệm kéo dài 4 ngày vào cuối tháng 4 vừa qua, nhóm nghiên cứu gồm hàng chục nhà khoa học châu Âu đã bơm khoảng 750 m3 nước vào các lỗ khoan sâu trong vách đá để kích thích sự dịch chuyển của một đứt gãy có sẵn nhằm tạo ra trận động đất mạnh 1 độ richter.
Kết quả là nhóm nghiên cứu kích hoạt thành công 8.000 trận động đất nhỏ trong môi trường được giám sát mạnh từ -5 đến -0,14 độ richter. Mặc dù các trận động đất chưa đạt đến độ lớn mục tiêu đề ra là 1 độ richter nhưng chủ nhiệm dự án - GS Domenico Giardini tại Viện Công nghệ Liên bang Thụy Sĩ (ETH Zurich) cho hay đây là một thành công lớn vì nghiên cứu này có quy mô và độ sâu chưa từng có trong lịch sử ngành địa chất.
Thông thường, các chuyên gia muốn nghiên cứu động đất sẽ đặt cảm biến gần các đứt gãy tự nhiên và chờ đợi. Tuy nhiên, tại BedrettoLab, nhóm chuyên gia lắp đặt các cảm biến và các thiết bị khác vào một vị trí đã được chọn trước, sau đó tìm cách kích hoạt trận động đất trong môi trường được giám sát. Họ có thể chủ động điều chỉnh các thông số kỹ thuật để nghiên cứu phản ứng của vỏ Trái đất khi xảy ra động đất. Toàn bộ quá trình vận hành được thực hiện từ xa để đảm bảo an toàn tuyệt đối cho các chuyên gia, nhà khoa học.
Theo các nhà khoa học, những trận động đất dưới 0 độ richter vẫn có thể cảm nhận được. Bất cứ ai đứng gần đứt gãy trong trận động đất mạnh nhất được kích hoạt trong môi trường giám sát, ở mức -0,14, sẽ cảm nhận được gia tốc "1,5 G", tức là gấp 1,5 lần gia tốc trọng trường tiêu chuẩn.
Các chuyên gia cho biết sẽ thử nghiệm lại tại BedrettoLab vào tháng 6 tới nhằm kích hoạt thành công trận động đất mạnh 1 độ richter để nghiên cứu kỹ hơn và có thêm thông tin về hoạt động địa chất.
GS Giardini cho hay việc hiểu rõ cách tạo ra các trận động đất ở một quy mô nhất định sẽ có thể giúp tìm ra cách để ngăn chặn chúng xảy ra ngoài ý muốn. Ông cũng khẳng định thử nghiệm tại Alps hoàn toàn an toàn và không gây tác động đến bề mặt do nhóm nghiên cứu chỉ tạo thêm khoảng 1% rủi ro so với các biến động tự nhiên.
Giải thích tầm quan trọng của nghiên cứu này, GS Giardini cho hay, việc nắm vững cơ chế dẫn tới động đất sẽ giúp con người kiểm soát tốt hơn các rủi ro địa chấn trong tương lai cũng như phát triển các hoạt động dưới lòng đất như khai thác khoáng sản, phát triển năng lượng địa nhiệt... theo hướng an toàn hơn.
