Ăn thêm vài chiếc bánh quy, một gói bim bim hay chút đồ ăn còn lại trong tủ lạnh trước khi đi ngủ là thói quen khá phổ biến. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới tại Mỹ cho thấy việc thường xuyên ăn vào thời điểm này có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan về lâu dài.

Nhóm nghiên cứu phân tích dữ liệu của 199.155 người, phần lớn ở độ tuổi trung niên và lớn tuổi. Trong quá trình theo dõi, những người tham gia được hỏi về chế độ ăn uống và sinh hoạt định kỳ từ 2 đến 4 năm một lần. Các nhà khoa học đặc biệt chú ý đến thói quen ăn sau bữa tối, sát giờ ngủ hoặc thức dậy ăn vào ban đêm.

Sau thời gian theo dõi trung vị 16 năm, những người thường xuyên ăn đêm được ghi nhận có nguy cơ mắc xơ gan cao hơn 28% và nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ liên quan đến rối loạn chuyển hóa cao hơn 36% so với nhóm ăn uống vào giờ giấc thông thường.

Đây là mức tăng nguy cơ tương đối giữa hai nhóm, không có nghĩa 28% người ăn đêm sẽ mắc xơ gan. Trong gần 200.000 người tham gia, nghiên cứu chỉ ghi nhận 315 trường hợp xơ gan.

Kết quả vẫn tương tự sau khi nhóm nghiên cứu tính đến các yếu tố như tuổi tác, cân nặng và mức độ vận động. Điều này khiến các nhà khoa học đặt câu hỏi liệu thời điểm ăn uống có ảnh hưởng đến gan, bên cạnh lượng thức ăn và những gì chúng ta ăn hằng ngày.

Theo BS Robert Wilechansky, chuyên gia gan mật tại Đại học Y tế và Khoa học Oregon, hoạt động của gan thay đổi theo nhịp sinh học của cơ thể. Gan đảm nhiệm nhiều công việc liên quan đến xử lý chất dinh dưỡng, điều hòa đường huyết và chuyển hóa chất béo. Những hoạt động này không diễn ra giống hệt nhau vào mọi thời điểm trong ngày.

Ban đêm, khi cơ thể chuẩn bị nghỉ ngơi, khả năng xử lý đường và sử dụng năng lượng có thể giảm so với ban ngày. Vì vậy, việc thường xuyên ăn muộn có thể khiến cơ thể dễ tích trữ chất béo hơn, trong đó có chất béo ở gan.

Đây mới là giả thuyết được đưa ra để giải thích kết quả nghiên cứu. Các nhà khoa học vẫn chưa xác định được chính xác việc ăn đêm tác động đến gan như thế nào.

Gan nhiễm mỡ xảy ra khi lượng chất béo tích tụ trong gan vượt quá mức bình thường. Tình trạng này thường gặp ở những người thừa cân, béo phì hoặc có đường huyết cao. Nhiều người mắc bệnh không có biểu hiện rõ ràng trong giai đoạn đầu.

Ở một số trường hợp, chất béo tích tụ lâu ngày có thể khiến gan bị viêm và tổn thương. Khi những tổn thương này kéo dài, mô sẹo dần hình thành, làm gan mất đi khả năng hoạt động bình thường. Nếu tình trạng trở nên nghiêm trọng, người bệnh có thể tiến triển thành xơ gan.

Dù vậy, nhóm nghiên cứu nhấn mạnh rằng kết quả hiện tại chưa đủ để kết luận ăn đêm trực tiếp gây ra bệnh gan. Nghiên cứu cũng chỉ ghi nhận thời điểm ăn, chưa xác định cụ thể họ thường ăn những món gì vào ban đêm.

Ngoài giờ ăn, những thói quen sinh hoạt khác cũng có thể ảnh hưởng đến kết quả nghiên cứu. Chẳng hạn, những người thường xuyên thức khuya, ngủ ít hoặc ăn nhiều đồ ngọt, đồ béo có thể gặp vấn đề về sức khỏe do nhiều thói quen kết hợp, chứ không hẳn chỉ vì ăn muộn.

Theo Andrew McHill, chuyên gia nghiên cứu giấc ngủ và nhịp sinh học tại Đại học Y tế và Khoa học Oregon, thời điểm ăn uống, ngủ nghỉ và vận động đều có thể đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe.