Có người vừa mở mắt đã nhớ rõ mình vừa mơ gì, từ khuôn mặt, địa điểm cho đến những chi tiết rất nhỏ. Nhưng cũng có người chỉ còn cảm giác mơ hồ rằng mình vừa nằm mơ, thậm chí tin rằng bản thân gần như không bao giờ mơ.
Thực tế, con người có thể trải nghiệm những giấc mơ ở nhiều giai đoạn khác nhau của giấc ngủ. Vì vậy, một người không nhớ giấc mơ sau khi thức dậy không có nghĩa là họ không hề mơ. Vấn đề có thể nằm ở chỗ những trải nghiệm này không được lưu lại đủ lâu để chúng ta có thể nhớ lại sau đó.
Một trong những lý do khiến giấc mơ biến mất nhanh chóng là ký ức về chúng rất mong manh. Có người vừa thức dậy vẫn biết mình vừa mơ, thậm chí còn nhớ một vài hình ảnh hoặc cảm xúc, nhưng chỉ vài phút sau đã không thể kể lại bất kỳ chi tiết nào. Khi đó, trải nghiệm về giấc mơ dường như vẫn còn nhưng nội dung cụ thể đã biến mất khỏi trí nhớ.
Những người thường nhớ được giấc mơ cũng có xu hướng tỉnh giấc nhiều lần trong đêm. Những khoảng thức giấc ngắn này có thể giúp não có thêm thời gian ghi nhận giấc mơ trước khi người đó ngủ trở lại. Ngược lại, khi ngủ liền mạch đến sáng và chỉ thức dậy bởi chuông báo thức, giấc mơ có thể biến mất trước khi chúng ta kịp nhớ lại.
Tuy nhiên, chuyện nhớ hay quên giấc mơ không chỉ phụ thuộc vào cách ngủ. Hoạt động của não, mức độ tỉnh táo sau khi thức dậy và việc một người có chú ý đến giấc mơ hay không cũng có thể tạo ra khác biệt. Một người có thói quen ghi chép về các giấc mơ sau khi thức dậy sẽ có nhiều cơ hội lưu giữ chúng hơn. Trong khi người không quan tâm đến giấc mơ có thể đơn giản là không cố gắng giữ lại những ký ức này.
Tuổi tác cũng có thể liên quan đến khả năng nhớ giấc mơ. Một số nghiên cứu cho thấy hoạt động não trong khi ngủ và khả năng nhớ lại trải nghiệm sau khi thức dậy có thể thay đổi theo tuổi.
Các nhà khoa học cho rằng, việc nhớ hay không nhớ về giấc mơ có thể là kết quả của sự kết hợp giữa hoạt động não, chất lượng và cấu trúc giấc ngủ, những lần thức giấc trong đêm và cách não xử lý ký ức ngay sau khi tỉnh.
