Điểm lại hàng loạt sai phạm tại các công ty cung cấp thực phẩm và suất ăn

Thời gian qua, các cơ quan chức năng đã liên tục phát hiện và xử lý nhiều sai phạm nghiêm trọng trong lĩnh vực an toàn thực phẩm và bảo vệ môi trường tại các doanh nghiệp cung ứng suất ăn tập thể, nguyên liệu chế biến. Các vụ việc không chỉ cho thấy sự lỏng lẻo trong quy trình quản lý của doanh nghiệp mà còn đặt ra hồi chuông cảnh báo về nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe cộng đồng.

Tháng 10/2023, vụ việc hàng loạt học sinh Trường Tiểu học Thành Công B (Ngõ 12 Láng Hạ, Ba Đình, Hà Nội) có dấu hiệu đau bụng, buồn nôn, sốt, đi ngoài sau bữa ăn trưa với mỳ Ý kèm sốt và xúc xích, bữa phụ buổi chiều với bánh ngọt dẫn đến nhiều học sinh phải nghỉ học, một số học sinh phải nhập viện. Sau khi vụ việc xảy ra, dư luận xôn xao và cũng đặc biệt quan tâm tới việc xác định xem đâu là nguyên nhân dẫn tới tình trạng nhiều học sinh có biểu hiện đau bụng, đi ngoài, sốt phải nhập viện. Thông tin về đơn vị cung cấp suất ăn cho các học sinh Trường Tiểu học Thành Công B cũng nhanh chóng được tìm ra. Theo đó, đơn vị cung cấp suất ăn bán trú cho các em học sinh tại trường là Công ty TNHH Hương Việt Sinh.

Hiện tại, Công ty TNHH Hương Việt Sinh có địa chỉ tại Lô BT1, ngõ 191, đường Phúc Lợi, Phường Phúc Lợi, TP Hà Nội. Công ty TNHH Hương Việt Sinh, được thành lập từ năm 2012, là doanh nghiệp quy mô vừa với đội ngũ nhân sự khoảng 700 người. Công ty khẳng định vị thế vững chắc trong lĩnh vực cung cấp hàng hóa, đặc biệt là dịch vụ suất ăn bán trú cho các trường học tại Hà Nội và Bắc Ninh.Về năng lực đấu thầu, công ty có lịch sử hoạt động rất ấn tượng khi tham gia 158 gói thầu và trúng tới 156 gói, đạt tỷ lệ thành công gần như tuyệt đối. Tổng giá trị trúng thầu tích lũy đạt hơn 1.000 tỷ đồng, trong đó phần lớn là các gói thầu thực hiện với vai trò độc lập (khoảng 951 tỷ đồng). Doanh nghiệp duy trì mối quan hệ chuyên môn với 17 bên mời thầu và chưa từng ghi nhận quyết định xử phạt vi phạm quy định đấu thầu nào. Với kinh nghiệm thực hiện hàng loạt gói thầu cung cấp suất ăn quy mô lớn cho các trường tiểu học và trung học, Hương Việt Sinh chứng minh được năng lực vận hành và uy tín cao trong mảng dịch vụ phi tư vấn và cung ứng hàng hóa.

Trong lĩnh vực cung cấp suất ăn bán trú, vào tháng 12/2025, Phòng An ninh Chính trị nội bộ Công an thành phố Hà Nội phối hợp cùng Sở Y tế đã tổ chức thanh tra hàng loạt bếp ăn của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Thương mại và dịch vụ xuất nhập khẩu Nhật Anh tại 5 trường tiểu học trên địa bàn xã Mỹ Đức. Báo cáo ghi nhận khu vực chế biến của công ty không được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, thiết kế không tránh ô nhiễm chéo, cống thoát nước hở và có côn trùng. Khâu vận chuyển cũng bộc lộ nhiều yếu kém khi công ty sử dụng xe máy và xe bò cải tiến thiếu dụng cụ bảo quản chuyên dụng để giao thực phẩm không tem nhãn. Hoạt động truy xuất nguồn gốc sau đó đã lật tẩy việc công ty nhập khẩu các mặt hàng thịt lợn, thủy hải sản, rau củ không rõ xuất xứ. Để đối phó với cơ quan chức năng, doanh nghiệp này thậm chí đã làm khống toàn bộ hồ sơ tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm cho nhân viên nhằm gửi UBND xã và các trường thẩm định.

Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ xuất nhập khẩu Nhật Anh (địa chỉ tại VP905, Tầng 9 (sàn VP), Khối C, Tòa nhà Hồ Gươm Plaza, Số 102 Phố Trần Phú, Phường Hà Đông, TP Hà Nội). Công ty TNHH Thương mại và dịch vụ xuất nhập khẩu Nhật Anh có lịch sử đấu thầu rất ấn tượng với tỷ lệ trúng thầu tuyệt đối 100%. Tính đến tháng 3/2026, công ty đã tham gia và trúng thầu toàn bộ 36/36 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu đã trúng đạt 69.719.970.000 VND. Đáng chú ý, toàn bộ các gói thầu này đều được thực hiện với vai trò độc lập, chưa ghi nhận giá trị trúng thầu dưới hình thức liên danh. Nhà thầu đã tham gia đấu thầu tại 03 tỉnh, thành phố sau sáp nhập, trong đó trọng tâm là Hà Nội (28 gói), tiếp theo là Bắc Ninh (6 gói) và Phú Thọ (2 gói).

Cũng liên quan đến hành vi xâm phạm an toàn thực phẩm, vừa qua Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã ra quyết định khởi tố ông Nguyễn Văn Thành, Giám đốc Công ty TNHH Thực phẩm Cường Phát. Hồ sơ vụ án cho thấy công ty này là mắt xích trong đường dây thu mua, giết mổ và tiêu thụ lợn nhiễm dịch tả lợn Châu Phi. Mức độ vi phạm càng trở nên nghiêm trọng khi toàn bộ số thịt lợn mang mầm bệnh này đã được doanh nghiệp trực tiếp cung cấp vào các bữa ăn tại một số trường học trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Trách nhiệm của Chủ đầu tư: Sự buông lỏng khâu đối chiếu chéo hồ sơ và rủi ro từ cơ cấu định giá

Trong cơ cấu tổ chức các dự án cung cấp suất ăn bán trú, trường học đóng vai trò là Chủ đầu tư/Bên mời thầu, chịu trách nhiệm pháp lý toàn diện về tính minh bạch, khách quan và chất lượng của quá trình lựa chọn nhà thầu. Việc liên tiếp ghi nhận các sự cố mất an toàn vệ sinh thực phẩm, đặc biệt là tình trạng đưa thịt gia súc nhiễm bệnh vào trường học, phản ánh sự bất cập trong hai khâu cốt lõi: đánh giá hồ sơ dự thầu (E-HSDT) và giám sát thực hiện hợp đồng.

Thứ nhất, về lỗ hổng thẩm định năng lực nhà thầu. Hiện tượng một doanh nghiệp có thể hợp thức hóa toàn bộ hồ sơ tập huấn kiến thức an toàn thực phẩm, giấy khám sức khỏe định kỳ cho nhân viên mà vẫn vượt qua vòng kiểm tra của Tổ chuyên gia, chính quyền sở tại và ban giám hiệu cho thấy điểm nghẽn nghiêm trọng trong quy trình xét duyệt. Theo điểm a, khoản 4, Điều 16 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15, hành vi làm giả, làm sai lệch thông tin, tài liệu nhằm thu lợi ích hoặc trốn tránh nghĩa vụ là hành vi gian lận bị nghiêm cấm trong hoạt động đấu thầu. Việc Chủ đầu tư và bộ phận đánh giá chỉ căn cứ vào bề mặt các bản scan tài liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia mà không thực hiện biện pháp nghiệp vụ đối chiếu chéo (xác minh tính xác thực với cơ quan y tế hoặc UBND xã phát hành) là sự thiếu sót về trách nhiệm. Sự buông lỏng này trực tiếp tạo kẽ hở cho các đơn vị không đủ năng lực thực tế trúng thầu.

Thứ hai, về hệ lụy của cơ chế định giá dịch vụ. Hiện tượng nhà thầu sử dụng nguyên liệu bẩn như dầu ăn kém chất lượng hay thịt lợn mang mầm bệnh có mối liên hệ trực tiếp đến bài toán cơ cấu chi phí. Trong quá trình lập Hồ sơ mời thầu (E-HSMT), nếu Chủ đầu tư ưu tiên áp dụng phương pháp giá thấp nhất để tiết kiệm ngân sách, nhưng không thiết lập hàng rào kỹ thuật khắt khe đối với chất lượng đầu vào (như yêu cầu chứng minh chuỗi cung ứng, hóa đơn giá trị gia tăng, chứng nhận nguồn gốc xuất xứ rõ ràng), sẽ trực tiếp tạo ra áp lực tài chính cho nhà thầu. Khi giá trúng thầu bị ép xuống dưới mức cấu thành giá trị thực của một suất ăn đạt chuẩn, các đơn vị cung cấp buộc phải tối ưu hóa biên lợi nhuận bằng cách tìm đến nguồn cung cấp nguyên liệu trôi nổi, giá rẻ.

Theo quy định tại khoản 3 Điều 83 và Điều 84 Luật Đấu thầu 2023 về quản lý thực hiện hợp đồng, Chủ đầu tư có nghĩa vụ giám sát chặt chẽ chất lượng và số lượng hàng hóa, dịch vụ. Việc để lọt thực phẩm bẩn vào bếp ăn là hệ quả của việc không tuân thủ quy trình nghiệm thu vật liệu đầu vào hàng ngày.

Nhìn chung, Chủ đầu tư chịu trách nhiệm cao nhất khi để xảy ra các sự cố ngộ độc tại cơ sở. Việc áp dụng chuẩn xác Luật Đấu thầu trong khâu chọn lọc nhà thầu, kết hợp với công tác hậu kiểm, rà soát chứng từ nguồn gốc thực phẩm liên tục là cơ sở pháp lý và thực tiễn duy nhất để ngăn chặn tình trạng này.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 5]: Áp lực cung ứng tại Hà Nội: Khi quy mô 2,3 triệu học sinh vượt tầm kiểm soát.