Một nghiên cứu mới của Hội đồng Nghiên cứu Úc ước tính khoảng 2,22 triệu người bản địa sống trên lục địa Australia trước khi hạm đội Anh đến năm 1788, cao hơn nhiều so với nhiều ước tính lịch sử trước đây. Theo mô hình của nhóm nghiên cứu, khoảng 93% dân số này đã biến mất trong 73 năm sau đó.
Nhiều ước tính trước đây cho rằng dân số bản địa Australia trước khi người châu Âu đến vào cuối thế kỷ XVIII chỉ khoảng 250.000 người, dù các nghiên cứu khác đưa ra con số cao hơn. Một ước tính có ảnh hưởng lớn được nhà nhân học Alfred Radcliffe-Brown đưa ra vào thập niên 1930, nhưng chính ông cũng nhận thấy dữ liệu thời kỳ thuộc địa không thể phản ánh đầy đủ dân số trước đó.
Các nhà nghiên cứu hiện cho rằng số liệu lịch sử có thể đã đánh giá thấp dân số do không tính đầy đủ tác động của bệnh truyền nhiễm, bạo lực ở vùng biên thuộc địa và những hình thức cưỡng bức, tước đoạt đất đai làm tan rã cộng đồng.
Nhóm nghiên cứu có sự tham gia của Corey Bradshaw, giáo sư Sinh thái toàn cầu tại Đại học Flinders và điều tra viên của Trung tâm Xuất sắc thuộc Hội đồng Nghiên cứu Australia về Lịch sử bản địa và Môi trường. Công trình kết hợp dữ liệu lịch sử, khảo cổ, di truyền học, quan sát dân tộc học và mô hình khả năng hỗ trợ dân số của từng môi trường.
Kết hợp nhiều nguồn dữ liệu để tái dựng dân số
Thay vì dựa vào một bản ghi chép thuộc địa duy nhất, các nhà khoa học sử dụng mô hình máy tính để ước tính số người mà những vùng khác nhau trên lục địa, rồi đối chiếu kết quả với các nguồn bằng chứng độc lập.
Kết quả trung tâm của mô hình là khoảng 2,22 triệu người bản địa trước khi thuộc địa hóa, tương đương mật độ trung bình khoảng 0,29 người trên mỗi kilômét vuông trên toàn Australia. Con số này cao hơn đáng kể so với nhiều ước tính từng được sử dụng, nhưng cần hiểu đây là kết quả mô hình, không phải cuộc điều tra dân số trực tiếp.
Một lục địa có diện tích lớn không có nghĩa dân cư phân bố đồng đều. Các cộng đồng bản địa sinh sống trong nhiều môi trường khác nhau, từ vùng ven biển và lưu vực sông đến đồng cỏ, rừng và vùng khô hạn. Mật độ dân số có thể thay đổi mạnh theo nguồn nước, thức ăn và điều kiện địa phương.
Mức suy giảm 93% phản ánh thảm họa kéo dài
Nghiên cứu ước tính 93% dân số bản địa đã biến mất trong khoảng 73 năm sau khi người Anh đến năm 1788. Nếu con số này được xác nhận qua các nghiên cứu độc lập, nó cho thấy quy mô suy giảm lớn hơn nhiều so với cách diễn giải phổ biến dựa trên những ước tính dân số ban đầu thấp hơn.
Sự sụt giảm không thể quy về một nguyên nhân đơn lẻ. Bệnh truyền nhiễm do người châu Âu mang đến có thể gây tử vong trên diện rộng trong những cộng đồng chưa có miễn dịch tương ứng. Bên cạnh đó là bạo lực thuộc địa, việc mất đất và nguồn thức ăn, sự cưỡng bức di dời và những biến động xã hội làm suy yếu khả năng tồn tại của cộng đồng.
Những con số cần được diễn giải thận trọng
Mô hình dân số tiền thuộc địa luôn phải xử lý những khoảng trống dữ liệu lớn. Hồ sơ lịch sử không đầy đủ, các vùng có điều kiện sinh thái rất khác nhau và những giả định về mật độ dân số có thể ảnh hưởng đáng kể đến kết quả.
Vì vậy, 2,22 triệu người là ước tính khoa học có cơ sở dữ liệu đa nguồn, không phải con số chính xác tuyệt đối.
Tương tự, tỷ lệ suy giảm dân số 93% cần được đọc trong bối cảnh thời gian, địa lý và phương pháp mà nghiên cứu sử dụng. Những cộng đồng khác nhau trải qua quá trình thuộc địa hóa với tốc độ và mức độ tổn thất không giống nhau.
