Sáng 21/10, tham gia thảo luận tại Tổ 3 về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật trong đó có Luật Khám bệnh, chữa bệnh, Luật Dược, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, mục tiêu chỉ đạo của Trung ương, Bộ Chính trị và Chính phủ lần này là phải sửa đổi bằng được những quy định đang tồn tại bất cập.

Nhiều lỗ hổng trong quy định pháp luật dẫn đến phát sinh trung gian

Thủ tướng nêu rõ, qua công tác thanh tra, kiểm tra và điều tra của các cơ quan chức năng, trong đó có Bộ Công an và Thanh tra Chính phủ, đã phát hiện nhiều lỗ hổng trong quy định pháp luật, các văn bản hướng dẫn cũng như quá trình tổ chức thực hiện, dẫn đến phát sinh nhiều khâu trung gian, đẩy giá thuốc và trang thiết bị y tế lên cao bất hợp lý.

“Đặc biệt, có những nhóm thuốc, thiết bị y tế có giá thành bị đẩy lên bất hợp lý do phải trải qua quá nhiều khâu trung gian”, Thủ tướng nói và cho biết, qua một số vụ án được điều tra, cơ quan chức năng đã phát hiện thủ đoạn thành lập nhiều doanh nghiệp ở nước ngoài, thực hiện mua bán lòng vòng, khiến giá hàng hóa khi nhập khẩu vào Việt Nam bị đẩy lên rất cao.

Thủ tướng nhấn mạnh, hệ quả nghiêm trọng nhất của tình trạng này là làm gia tăng chi phí khám, chữa bệnh, ảnh hưởng trực tiếp đến quyền lợi của người dân và gây áp lực lớn đối với ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế.

Việc giá thuốc, trang thiết bị y tế bị đẩy lên cao không chỉ làm tăng số tiền người bệnh phải trực tiếp chi trả mà còn hạn chế khả năng tiếp cận thuốc và các dịch vụ y tế, nhất là đối với những người có hoàn cảnh khó khăn. "Có những khoản chi phí cao quá mức cần thiết, rất phi lý", Thủ tướng chỉ rõ.

Trước thực trạng đó, Thủ tướng cho biết Chính phủ quyết tâm phối hợp với các cơ quan của Quốc hội để sửa đổi, hoàn thiện các quy định pháp luật, khắc phục những bất cập trong quản lý, cung ứng và mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế.

Thủ tướng đề nghị các đại biểu Quốc hội, đặc biệt là những đại biểu công tác trong lĩnh vực y tế, tại các bệnh viện, nghiên cứu kỹ, tham gia ý kiến trực tiếp vào từng điều khoản của dự thảo luật, bảo đảm các quy định khi được ban hành phải thực sự tháo gỡ được những vướng mắc từ thực tiễn.

Đề cập đến những bất cập trong cơ chế mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế, Thủ tướng đặt câu hỏi: "Tại sao các bệnh viện tư nhân đều có thể mua được thuốc và thiết bị y tế ở mức giá rất phù hợp mà các bệnh viện công, nhà nước lại không mua được?".

Theo Thủ tướng, đây là vấn đề rất lớn, cần được nghiên cứu, đánh giá một cách nghiêm túc và có trách nhiệm để tìm ra giải pháp khắc phục. Thủ tướng cho biết đã trao đổi với Bộ Y tế về việc nghiên cứu kinh nghiệm mua sắm, đấu thầu của các bệnh viện tư nhân, làm rõ vì sao các cơ sở này có thể tiếp cận thuốc, trang thiết bị y tế với mức giá hợp lý, trong khi các bệnh viện công lập lại gặp nhiều khó khăn.

Từ thực tiễn đó, Thủ tướng yêu cầu phải nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế mua sắm theo hướng linh hoạt, phù hợp với từng nhóm thuốc, trang thiết bị y tế, đồng thời bảo đảm công khai, minh bạch và kiểm soát được giá.

Theo đó, cần xác định rõ những loại thuốc, trang thiết bị y tế thực hiện đấu thầu tập trung; những loại có thể cho phép các bệnh viện trực tiếp đàm phán, thương lượng và mua sắm trong khuôn khổ pháp luật. Đối với những mặt hàng thông dụng, được sử dụng rộng rãi, có thể tổ chức đấu thầu; đối với những mặt hàng chuyên biệt, có tính đặc thù, có thể áp dụng cơ chế đàm phán giá.

“Không thể để tình trạng thị trường trong nước mở cửa nhưng các doanh nghiệp, hãng sản xuất hoặc các khâu trung gian có thể bắt tay nhau, chi phối thị trường, kiểm soát giá thuốc và trang thiết bị y tế. Đây là những vấn đề phải được xử lý trong quá trình hoàn thiện Luật Dược và các quy định pháp luật liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh”, Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng cho rằng, Bộ Y tế và các chuyên gia hoàn toàn có thể làm việc trực tiếp với các hãng sản xuất, doanh nghiệp cung ứng để nghiên cứu, xây dựng phương thức mua sắm phù hợp, giảm bớt các khâu trung gian không cần thiết. Việc hoàn thiện quy định trong luật, các nghị định và thông tư hướng dẫn phải hướng tới xử lý căn cơ những bất cập trong cung ứng, mua sắm thuốc, trang thiết bị y tế, tạo điều kiện cho các bệnh viện chủ động hơn nhưng vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước.

Đề cập đến quan điểm quản lý giá thuốc, trang thiết bị y tế, Thủ tướng cho biết có nhiều ý kiến cho rằng cần thực hiện theo cơ chế thị trường. Tuy nhiên, theo Thủ tướng, thuốc và trang thiết bị y tế là những hàng hóa đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng và khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân. Trong điều kiện đất nước còn khó khăn, nhiều người bệnh có hoàn cảnh khó khăn, Nhà nước phải có cơ chế quản lý, kiểm soát giá phù hợp, không thể chỉ để cơ chế thị trường tự điều chỉnh.

“Chúng ta đồng ý rằng doanh nghiệp kinh doanh phải có lợi nhuận, nhưng lợi nhuận phải ở mức hợp lý. Người bệnh phải được sử dụng thuốc, trang thiết bị y tế với mức giá phù hợp với khả năng chi trả”, Thủ tướng nhấn mạnh đồng thời chỉ rõ hiện nay chi phí khám, chữa bệnh mà người dân phải trực tiếp chi trả từ tiền túi vẫn còn cao.

Đưa giá thuốc, trang thiết bị y tế về mức hợp lý

Thủ tướng chia sẻ, trong quá trình đàm phán các hiệp định thương mại quốc tế, vấn đề dược phẩm, nhất là thuốc biệt dược, là một trong những lĩnh vực phức tạp, liên quan đến nhiều quy định về sở hữu trí tuệ, bảo hộ dữ liệu và khả năng tiếp cận thuốc generic. Những vấn đề này có tác động rất lớn đối với các nước đang phát triển. Vì vậy, chúng ta phải kiên trì đàm phán, bảo vệ lợi ích quốc gia, bảo đảm hài hòa giữa các cam kết quốc tế và yêu cầu chăm sóc sức khỏe nhân dân. Đồng thời, phải xây dựng được các quy định pháp luật phù hợp để thị trường thuốc và trang thiết bị y tế trong nước phát triển lành mạnh, cạnh tranh minh bạch, không để xảy ra tình trạng thao túng, chi phối thị trường, gây bất lợi cho người bệnh.

Khẳng định quyết tâm của Chính phủ trong việc hoàn thiện thể chế đối với lĩnh vực y tế, Thủ tướng yêu cầu việc sửa đổi Luật Dược và hoàn thiện các quy định pháp luật liên quan đến khám bệnh, chữa bệnh phải hướng tới xây dựng một khuôn khổ pháp lý công khai, minh bạch, khả thi, đáp ứng yêu cầu quản lý và thực tiễn hoạt động của các cơ sở y tế.

Theo Thủ tướng, vấn đề quan trọng không chỉ là sửa đổi các quy định trong luật mà còn phải bảo đảm tính đồng bộ với các nghị định, thông tư hướng dẫn, qua đó xử lý triệt để những bất cập đã được nhận diện.

"Lần này chúng ta phải quyết tâm có một khuôn khổ pháp lý để tạo điều kiện thực hiện các mục tiêu quản lý, đưa giá thuốc và trang thiết bị y tế về mức giá hợp lý", Thủ tướng nhấn mạnh.

Thủ tướng đề nghị các đại biểu Quốc hội tiếp tục nghiên cứu, đóng góp ý kiến trực tiếp vào dự thảo luật, đặc biệt là những quy định liên quan đến quản lý giá, đấu thầu, mua sắm và cung ứng thuốc, trang thiết bị y tế. Mục tiêu cuối cùng là bảo đảm các cơ sở khám, chữa bệnh được tiếp cận nguồn cung thuốc, trang thiết bị y tế với giá hợp lý, giảm chi phí cho ngân sách nhà nước, quỹ bảo hiểm y tế và đặc biệt là giảm gánh nặng chi trả cho người bệnh.