5h30 đến 8h30

Khi phần lớn thành phố còn chìm trong giấc ngủ, Zoom Tòa soạn số của Báo Tri thức và Cuộc sống (AI Newsroom) sáng đèn. Ca trực bắt đầu. Không có tiếng chuông điểm danh hay những cuộc họp đông người. Trên màn hình máy tính và điện thoại của kíp trực, hệ thống quản trị nội dung (CMS), Văn phòng số MISA và các nền tảng mạng xã hội, công cụ theo dõi dữ liệu và các nhóm điều hành trực tuyến sẵn sàng vào việc.

Từ nhà riêng hay bất kỳ địa điểm nào, kíp trực dưới sự dẫn dắt của Trưởng ca trực - Thư ký tòa soạn bắt đầu rà soát những diễn biến nổi bật trong nước và quốc tế. Tin tức được cập nhật từng phút từ các nguồn chính thống, cơ quan chức năng, phóng viên và mạng lưới cộng tác viên trên khắp cả nước.

Trưởng ca trực bắt đầu công cuộc “hò hét” kíp trực biên tập tin bài mới, dẫn lại tin bài báo bạn, chỉ đạo đề tài, rồi mắt đảo liên tục các cửa sổ tab nên máy tính, vừa theo dõi lưu lượng truy cập của độc giả (realtime) qua Google Analytic, vừa kiểm tra hộp thư điện tử tòa soạn, vừa báo cáo nhanh Ban Biên tập về chỉ số nguồn: trực tiếp (direct), giới thiệu (referal), tìm kiếm (organic search), mạng xã hội (social) và đưa phương án kích “views”...

Cùng thời điểm đó, kỹ thuật viên vận hành hệ thống máy chủ, kiểm tra lưu lượng truy cập, giám sát an toàn thông tin và bảo đảm các nền tảng số của Báo hoạt động ổn định. Trong tòa soạn số, một sự cố kỹ thuật dù chỉ kéo dài vài phút cũng có thể làm gián đoạn dòng chảy thông tin tới hàng triệu độc giả.

Phạm Thị Mai Anh, Q.Tổng thư ký tòa soạn kiêm trưởng ca trực chia sẻ: “5h00 đến 8h30 sáng là khoảng thời gian đặc biệt của một cơ quan báo chí điện tử. Đây là khoảng thời gian tòa soạn vận hành gần như hoàn toàn trên môi trường số. Tin bài được biên tập, xuất bản và kiểm duyệt trực tuyến. Các biên tập viên và cán bộ quản lý nội dung theo dõi liên tục tình hình thời sự để kịp thời xử lý các vấn đề phát sinh”.

8h sáng đến 8h30 sáng

Đây là thời khắc chuyển giao đặc biệt của tòa soạn. Kíp trực bắt đầu hoàn tất các công việc cuối cùng trước khi di chuyển đến cơ quan. Trong 30', một khoảng thời gian ngắn nhưng luôn tiềm ẩn nhiều áp lực, trách nhiệm điều hành tạm thời được chuyển giao cho các thành viên Ban Thư ký tòa soạn không thuộc ca trực cùng đội ngũ cán bộ quản lý nội dung.

Các đầu mối thông tin vẫn phải được theo dõi liên tục. Các tin bài vẫn được xuất bản bình thường. Những nội dung nóng vẫn phải được xử lý ngay lập tức nếu xuất hiện. Không có khái niệm “tạm dừng” trong vận hành của một tòa soạn số.

“Chính khoảng thời gian giao ca này phản ánh rõ nhất đặc trưng của mô hình sản xuất nội dung 24/7. Tòa soạn không vận hành theo giờ hành chính, mà theo nhịp chuyển động của đời sống xã hội”, Ninh Nhật Minh, Thư ký tòa soạn kiêm trưởng ca trực khẳng định.

Từ 8h30 sáng đến... 9h30 sáng

Tòa soạn bắt đầu náo nhiệt. Ban Thư ký tòa soạn tổ chức giao ban nhanh, cập nhật tình hình thời sự, rà soát kế hoạch đề tài trong ngày, đánh giá hiệu quả các sản phẩm đã xuất bản và báo cáo nhanh theo quy định.

Đội ngũ biên tập viên bên cạnh các công cụ truyền thống, sử dụng AI như một bộ lọc thông tin đầu vào, quét qua hàng nghìn nguồn tin quốc tế và mạng xã hội, tóm tắt các xu hướng nổi bật trong 24 giờ qua để gợi ý đề tài.

9h30 phút, Ban Biên tập phê duyệt đề tài, deadline. Ban Thư ký tòa soạn phân công nhiệm vụ cho từng phòng nội dung và phối hợp công việc với các ban chuyên môn. "Độ nóng" của từng bài viết được đánh giá dựa trên dữ liệu truy cập thực từ hôm qua.

"Trước đây, chúng tôi mất cả tiếng đồng hồ để rà soát các nguồn tin sáng. Bây giờ, với hệ thống quét tin tự động ứng dụng AI, tòa soạn có thể nhận diện các 'điểm nóng' chỉ trong vài phút. Nhưng AI chỉ gợi ý, còn quyết định khai thác góc nhìn nào thuộc về trách nhiệm của cán bộ quản lý”, Trần Tuấn Anh, Q.Trưởng ban Thiết kế - Nội dung số nhận xét.

Sau 9h30 sáng đến 17h30 chiều

Tại các phòng nội dung, phóng viên bước vào guồng quay tác nghiệp. Người lên đường tới hiện trường, người làm việc với cơ quan chức năng, doanh nghiệp, chuyên gia hoặc nhân chứng. Có người theo đuổi một thông tin nóng trong ngày, có người tiếp tục điều tra một đề tài kéo dài hàng tuần, thậm chí hàng tháng.

Như phóng viên Nguyễn Hữu Tuấn, một ngày của anh như mọi ngày, tới hiện trường vụ việc, mang theo máy ảnh mirrorless, điện thoại dùng để quay clip nhanh và một chiếc microphone thu âm cầm tay. Bài viết của anh sẽ xuất hiện trên báo in, báo điện tử và kênh nội dung số của tòa soạn trên nền tảng mạng xã hội. Mỗi nền tảng mạng đậm một cách truyền tải tin tức khác nhau.

“Nhiều người nghĩ rằng báo chí số khiến phóng viên ít phải đi hiện trường hơn, nhưng thực tế hoàn toàn ngược lại. Trong môi trường cạnh tranh thông tin hiện nay, những gì có thể tìm thấy trên mạng thì đều có thể bị sao chép. Giá trị lớn nhất của người phóng viên vẫn nằm ở hiện trường, ở những gì mình tận mắt chứng kiến, tận tai lắng nghe và trực tiếp kiểm chứng”, phóng viên Nguyễn Hữu Tuấn cho biết.

Phóng viên Nguyễn Mai Loan bổ sung: “Trước đây, một chuyến đi tác nghiệp thường kết thúc khi bài báo được gửi về tòa soạn. Còn bây giờ, mỗi lần đi hiện trường là một quá trình sản xuất nội dung đa nền tảng. Chúng tôi vừa ghi chép thông tin, vừa chụp ảnh, quay video, thu âm phỏng vấn, thậm chí livestream hoặc gửi dữ liệu trực tiếp về tòa soạn để biên tập viên xử lý theo thời gian thực”.

“Có những thời điểm đang tác nghiệp ở hiện trường, tôi vừa phải trả lời điện thoại của Ban Thư ký Tòa soạn, vừa gửi ảnh nóng cho báo điện tử, đồng thời quay thêm những khuôn hình phục vụ video ngắn trên TikTok hay Facebook. Một sự kiện giờ đây không còn được phản ánh bằng một bài báo duy nhất, mà có thể trở thành nhiều sản phẩm nội dung khác nhau trên nhiều nền tảng”, phóng viên Trần Hương kể.

Đối lập với đội ngũ chạy hiện trường là đội ngũ biên tập viên tại tòa soạn, công việc không chỉ là sửa lỗi câu chữ, mà phải kiểm chứng thông tin, đối chiếu nguồn tin, đánh giá rủi ro pháp lý, rà soát tính chính xác và bảo đảm tác phẩm đáp ứng các chuẩn mực nghề nghiệp trước khi xuất bản.

“Dù công nghệ có phát triển đến đâu, hiện trường vẫn là nơi tạo ra những tác phẩm báo chí có giá trị nhất. Nhiệm vụ của người phóng viên là đi đến tận nơi để tìm thấy sự thật đó và mang về cho bạn đọc. Nhiệm vụ của biên tập viên là gọt rũa tác phẩm từ thô thành tinh, kiểm chứng thông tin và mang đến giá trị tin tức chân thực tới công chúng”, Nguyễn Thị Tuyết, Biên tập viên phòng Tri thức - Khoa học công nghệ cho biết.

Phó trưởng phòng Tri thức - Khoa học công nghệ Trà Khánh tiếp lời: “Áp lực công việc lớn hơn trước rất nhiều nhưng cũng thú vị hơn. Công nghệ giúp chúng tôi làm việc nhanh hơn, hiệu quả hơn, nhưng không thể thay thế khả năng quan sát, sự nhạy cảm nghề nghiệp và trách nhiệm kiểm chứng thông tin của người làm báo”.

Một tác phẩm báo chí không còn chỉ là bài viết

Buổi chiều. Tại tòa soạn hội tụ, một bài báo không còn kết thúc sau khi được biên tập và đăng tải. Ngay khi nội dung hoàn thiện, đội ngũ sản xuất đa phương tiện bắt đầu tham gia vào chuỗi giá trị nội dung. Các kỹ thuật viên đồ họa thiết kế infographic. Nhóm multimedia dựng video. Bộ phận social media tối ưu hóa nội dung cho Facebook, TikTok, YouTube và các nền tảng số khác.

Minh Quân, biên tập viên Multimedia, bày tỏ: "AI là một người bạn đồng hành tuyệt vời trong việc kích thích sáng tạo. Nó giúp chúng tôi giải phóng khỏi những công việc thủ công như cắt ghép video cơ bản hay tìm ảnh stock - rất tốn thời gian. Chúng tôi có cơ hội đầu tư tư duy kịch bản để chạm đến cảm xúc người xem nhất".

Nhóm eMagazine xây dựng trải nghiệm đọc chuyên sâu. Đối với nhiều tác phẩm, độc giả có thể tiếp cận cùng một nội dung dưới nhiều hình thức khác nhau: bài viết, video, podcast, infographic, eMagazine hoặc nội dung tương tác.

“Đó chính là sự chuyển dịch từ mô hình sản xuất báo chí truyền thống sang mô hình sản xuất tri thức số”, Trần Tuấn Anh, Q. Trưởng ban Thiết kế - Nội dung số nói.

Từ 17h30 chiều đến đêm khuya...

Khi nhiều công sở kết thúc ngày làm việc, nhịp độ trong tòa soạn lại tăng lên. Đây là thời điểm lượng độc giả trực tuyến tăng mạnh. Các sự kiện chính trị, kinh tế, xã hội trong ngày cần được cập nhật, tổng hợp và phân tích sâu hơn.

Ban Thư ký tòa soạn liên tục theo dõi dữ liệu độc giả, đánh giá hiệu quả nội dung, điều phối các vị trí trực và đưa ra quyết định xuất bản đối với các chủ đề quan trọng. Những cuộc điện thoại với phóng viên hiện trường vẫn diễn ra. Những bản thảo tiếp tục được gửi về. Những video vẫn đang được dựng.

Những tiêu đề vẫn đang được tối ưu… Một ngày làm nghề chưa thể kết thúc!

Thành phố lên đèn… Tòa soạn số lại hoạt động

Kíp trực tiếp tục vào ca. Hệ thống quản trị nội dung tiếp tục được theo dõi. Các nguồn tin tiếp tục được cập nhật. Các cảnh báo về quảng cáo thương mại điện tử, an ninh mạng, kỹ thuật hệ thống và các vấn đề phát sinh được duy trì ở chế độ giám sát cao.

23h… Nhiều bài viết chuẩn bị cho ngày hôm sau đã hoàn thành. Nhiều sản phẩm đa phương tiện được cài giờ xuất bản. Nhưng ở đâu đó, vẫn còn phóng viên trên hiện trường, những biên tập viên đang rà soát dòng chữ cuối cùng và đội ngũ SEO vẫn tối ưu hóa nội dung tương thích các nền tảng tìm kiếm nhằm tạo ra lưu lượng truy cập bài viết với trữ lượng cao nhất.

Không giờ...

Một ngày làm việc khép lại vào lúc 0h00 sáng và cũng là lúc bắt đầu ngày làm việc mới.

Làm nghề ở Tòa soạn báo Tri thức và Cuộc sống hôm nay không chỉ là viết bài hay xuất bản tin tức. Đó là sự phối hợp liên tục của Ban Thư ký Tòa soạn, Ban Thiết kế - Nội dung số, các văn phòng đại diện và đội ngũ phóng viên, biên tập viên, kỹ thuật viên, đội ngũ sản xuất đa phương tiện và các cán bộ quản lý trong một hệ sinh thái vận hành 24/7. Mỗi ngày trôi qua là một hành trình kết nối thông tin, dữ liệu và công nghệ để chuyển hóa thành tri thức phục vụ bạn đọc.

“Trong kỷ nguyên số, tòa soạn có thể không bao giờ ngủ, nhưng sứ mệnh của người làm báo vẫn không thay đổi: phụng sự sự thật, lan tỏa tri thức và đồng hành cùng sự phát triển của đất nước”, Lê Văn Hiền, Trưởng Văn phòng đại diện tại TP HCM nhấn mạnh.