Mảnh xác ướp 289 triệu năm tuổi tìm thấy bên trong hang động Richards Spur ở bang Oklahoma, Mỹ là một phần nhỏ cơ thể của Captorhinus aguti - loài bò sát từng lang thang trên Trái đất.
Hiện vật này được giới nghiên cứu đánh giá là vô cùng quý hiếm bởi vì bảo quản được trọn vẹn xương và mô mềm. Đây là điều gần như không tưởng trong quãng thời gian cực dài đó. Quan trọng hơn, mảnh xác ướp này đã tiết lộ nguồn gốc hệ hô hấp của loài người.
Theo nghiên cứu được công bố trên tạp chí Nature, mảnh xác ướp trên bảo tồn lớp da của sinh vật cổ đại dưới dạng 3D, bên cạnh xương, sụn vôi hóa và thậm chí cả dấu vết của protein - xưa hơn gần 100 triệu năm so với các mẫu protein từng được phát hiện trong các hóa thạch trước đây.
Đồng tác giả nghiên cứu Ethan Mooney tại Đại học Toronto (Canada) cho biết loài Captorhinus aguti sống vào kỷ Nhị Điệp trông giống thằn lằn và đóng vai trò quan trọng trong việc hiểu biết về sự tiến hóa của động vật có màng ối thời kỳ đầu, là nhóm sinh vật bao gồm cả con người.
Bằng cách kiểm tra mẫu vật 289 triệu năm tuổi và một số mẫu vật khác cùng loài cũng được khai quật từ Richards Spur, các nhà nghiên cứu đã tái tạo lại cách thức hô hấp của loài động vật này.
Mẫu vật 289 triệu năm tuổi có sự hoàn hảo đáng kinh ngạc đã giúp các chuyên gia rất nhiều trong việc nghiên cứu. Họ phát hiện xương ức bằng sụn phân đoạn, cùng với xương sườn ức, xương sườn trung gian và các khớp nối giữa lồng ngực, đai vai. Điều này thể hiện một hệ hô hấp mà sinh vật hít vào bằng cơ sườn, với các cơ giữa các xương sườn giãn ra và co lại khoang ngực để hút không khí vào phổi.
Trước khi có sự đổi trong việc hô hấp như vậy, động vật lưỡng cư sử dụng phương pháp khác: Dựa vào việc thở qua da và đưa không khí vào bằng miệng và cổ họng.
Theo nhóm nghiên cứu, kiểu hô hấp bằng cơ sườn mà chủ nhân của mảnh xác ướp đã sử dụng chính là kiểu hô hấp đặc trưng ở các loài bò sát, chim và động vật có vú ngày nay, bao gồm con người.
Việc sử dụng lồng ngực để hỗ trợ hô hấp là một bước tiến hóa quan trọng trong thế giới động vật. Nó cho phép các loài động vật có màng ối sơ khai trở nên năng động hơn và thích nghi tốt hơn với cuộc sống trên cạn.
Sự thay đổi trong việc hô hấp có thể đã góp phần vào sự đa dạng hóa nhanh chóng và thành công lâu dài của động vật. Nhờ vậy, sau hàng trăm triệu năm, một nhánh của nhóm động vật này đã tiến hóa thành loài người.
