Hegmataneh -bí ẩn 'thành phố ma' như cánh cửa mở ngược về quá khứ

Ẩn dưới lòng thành phố Hamadan hiện đại của Iran là tàn tích một kinh đô cổ từng khiến sử gia Hy Lạp kinh ngạc suốt nhiều thế kỷ.

Thanh Bình (tổng hợp) 30/05/2026 07:22

Hegmataneh là một trong những di chỉ khảo cổ quan trọng nhất của Iran và vừa được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới vào năm 2024. Trong tiếng Ba Tư cổ, tên gọi Hegmataneh có nghĩa là “nơi hội tụ”, còn người Hy Lạp cổ biết đến thành phố này dưới cái tên Ecbatana. Đây từng là thủ đô của đế chế Media cổ đại vào khoảng thế kỷ VII trước Công nguyên và sau đó tiếp tục được các triều đại Achaemenid, Parthia và Sassanid sử dụng như kinh đô mùa hè.

Ảnh: irandoostan

Điều khiến Hegmataneh đặc biệt không chỉ nằm ở tuổi đời gần 3.000 năm, mà còn ở việc nơi này gần như chưa bao giờ hoàn toàn bị bỏ hoang. Qua nhiều thời đại, các lớp thành phố mới liên tục chồng lên thành phố cũ, biến Hegmataneh thành một “chiếc bánh ngàn lớp” của lịch sử Trung Đông. Các nhà khảo cổ đã tìm thấy tại đây những bức tường bùn khổng lồ, hệ thống quy hoạch đô thị dạng lưới và vô số hiện vật từ nhiều nền văn minh kế tiếp nhau.

Ảnh: jirjirk

Sử gia Hy Lạp cổ đại Herodotus từng mô tả Ecbatana là thành phố có bảy vòng thành đồng tâm với màu sắc khác nhau, được xây dựng dưới thời vua Deioces của người Media. Dù các nhà khảo cổ hiện chưa xác nhận hoàn toàn câu chuyện này, truyền thuyết ấy vẫn góp phần tạo nên vẻ huyền bí cho Hegmataneh suốt hàng nghìn năm.

Ảnh: surfiran

Một điều thú vị khác là Hegmataneh từng nằm trên tuyến giao thương chiến lược nối cao nguyên Iran với vùng Lưỡng Hà và xa hơn nữa là Con đường Tơ lụa cổ đại. Chính vị trí ấy khiến nơi đây trở thành điểm giao thoa văn hóa giữa Ba Tư, Hy Lạp và nhiều dân tộc Trung Á. UNESCO đánh giá Hegmataneh là minh chứng quan trọng cho sự trao đổi văn hóa và kỹ thuật xây dựng ở Trung Đông thời cổ đại.

Ngày nay, du khách đến Hamadan có thể đi giữa những con hào khảo cổ dài, ngắm các nền móng cổ bằng gạch bùn và bước vào bảo tàng lưu giữ hàng nghìn hiện vật khai quật được từ lòng đất. Dù phần lớn cung điện và công trình đồ sộ xưa kia đã biến mất theo thời gian, Hegmataneh vẫn mang cảm giác như một “thành phố ma” nằm ngủ dưới đô thị hiện đại.

Giữa nhịp sống đông đúc của Iran ngày nay, Hegmataneh giống như cánh cửa mở ngược về quá khứ, nơi người ta có thể hình dung những đoàn thương nhân, chiến binh và vua chúa từng đi qua vùng đất từng là trái tim của các đế chế cổ đại Trung Đông.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

#Di tích thành phố cổ Hegmataneh #Lịch sử các đế chế Ba Tư #Giao thương cổ đại và Con đường Tơ lụa #Di sản UNESCO và khảo cổ Iran #Nghiên cứu về thành phố Ecbatana

Di sản giữa sa mạc châu Phi chứa “tin nhắn” từ 6.000 năm trước”

Giữa vùng sa mạc đá khô cằn của Namibia, Twyfelfontein lưu giữ những hình khắc cổ như lời nhắn từ con người cách đây hàng nghìn năm.

Twyfelfontein (Namibia) là một trong những quần thể nghệ thuật đá cổ nổi tiếng nhất châu Phi và được UNESCO công nhận là Di sản thế giới vào năm 2007. Tên gọi “Twyfelfontein” trong tiếng Afrikaans có nghĩa là “dòng suối không đáng tin”, xuất phát từ nguồn nước thất thường giữa vùng đất bán sa mạc khắc nghiệt. Nhưng chính nơi cằn cỗi ấy lại là kho lưu trữ hình ảnh tiền sử đồ sộ hiếm có của nhân loại.

Xem chi tiết

Thành phố cổ đẹp nhất Trung Mỹ nằm cạnh ngọn núi lửa đang phun trào

Được bao quanh bởi núi lửa và những tàn tích cổ kính, Antigua Guatemala hiện ra như một di sản thời thuộc địa bị thời gian bỏ quên.

Được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới nhờ giá trị lịch sử cùng kiến trúc thuộc địa Tây Ban Nha gần như nguyên vẹn, Antigua Guatemala là một trong những thành phố cổ đẹp nhất châu Mỹ Latinh. Nằm giữa một thung lũng trên cao nguyên Guatemala, thành phố này được bao quanh bởi những ngọn núi lửa hùng vĩ, trong đó nổi bật nhất là Agua, Fuego và Acatenango — những “người khổng lồ” tạo nên khung cảnh vừa thơ mộng vừa đầy vẻ đe dọa.

Xem chi tiết

Di sản thế giới từng là “phòng thí nghiệm cải tạo người nghèo” của châu Âu

Ẩn sau cái tên đầy lý tưởng, “Thuộc địa của lòng nhân từ” thực chất là một thí nghiệm xã hội gây tranh cãi của châu Âu thế kỷ 19.

Thuộc địa của lòng nhân từ (Colonies of Benevolence) là một di sản thế giới đặc biệt trải dài giữa Bỉ và Hà Lan, phản ánh một trong những thí nghiệm xã hội táo bạo nhất châu Âu sau thời kỳ chiến tranh Napoleon. Được thành lập vào đầu thế kỷ 19, hệ thống “thuộc địa” này không nhằm chinh phục lãnh thổ ở hải ngoại mà hướng đến việc “cải tạo người nghèo” ngay trong lòng châu Âu.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Dự đoán ngày mới 30/5/2026 cho 12 con giáp: Dần huy động vốn

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Dần từng bước hoàn thành các việc được phân công và cần huy động thêm nguồn vốn để kinh doanh.

Hé lộ bí ẩn các mẫu vật mặt trăng từ sứ mệnh Apollo 16

Các mẫu vật từ Mặt Trăng được tàu Apollo 16 mang về đã che giấu một bí mật trong suốt hơn nửa thế kỷ.

[INFOGRAPHIC] Khám phá thú vị về loài rồng Komodo

Sống trên một số hòn đảo ở Indonesia, rồng Komodo là loài thằn lằn lớn nhất thế giới. Chúng có vóc dáng to lớn, hung hãn nhưng cũng rất thích chơi đùa.

Phát hiện 260 mộ cổ lâu đời hơn kim tự tháp Ai Cập ở sa mạc Sahara

Tại sa mạc Sahara, các nhà khảo cổ phát hiện 260 ngôi mộ có niên đại khoảng 6.000 năm tuổi. Những mộ cổ này chứa hài cốt con người và xương gia súc.

Máu người chứa “di sản sống” của tổ tiên cổ đại cách đây 700 triệu năm

Theo nghiên cứu mới, máu người ngày nay tồn tại những “dấu vết sống” có nguồn gốc từ các sinh vật đơn bào xuất hiện trên Trái đất khoảng 700 triệu năm trước.

Phát triển loại trang phục làm mát giúp giảm nhiệt độ da tới 9 độ C

Công ty Eztia Materials phát triển loại quần áo làm mát bằng các hạt gel có thể giúp giảm nhiệt độ da của người mặc đến 9 độ C khi xảy ra thời tiết nắng nóng.

Khoáng vật nguy hiểm nhất thế giới khiến các nhà khoa học ám ảnh

Khoáng vật uraninite từng khiến giới khoa học vừa say mê vừa dè chừng vì vẻ ngoài đen tuyền giản dị, nhưng lại chứa nguồn năng lượng khổng lồ đáng sợ.

Bí ẩn hàng trăm cấu trúc hình tròn khổng lồ trên bề mặt sao Kim

Hàng trăm cấu trúc hình tròn khổng lồ trên bề mặt sao Kim có thể giúp giải mã phần bên trong của hành tinh có khối lượng gần bằng Trái đất.

Vì sao quân chúa Trịnh 7 lần tấn công nhưng không thể tiêu diệt chúa Nguyễn?

Suốt gần nửa thế kỷ, quân chúa Trịnh nhiều lần Nam tiến với lực lượng hùng hậu nhưng vẫn không thể khuất phục được chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong.