Khoáng vật nguy hiểm nhất thế giới khiến các nhà khoa học ám ảnh

Khoáng vật uraninite từng khiến giới khoa học vừa say mê vừa dè chừng vì vẻ ngoài đen tuyền giản dị, nhưng lại chứa nguồn năng lượng khổng lồ đáng sợ.

Thanh Bình (tổng hợp) 29/05/2026 11:45

Trong thế giới khoáng vật, có những cái tên lấp lánh như kim cương, ngọc lục bảo hay opal khiến con người mê mẩn ngay từ ánh nhìn đầu tiên. Uraninite thì ngược lại. Nó thường chỉ là những khối đá màu đen hoặc nâu sẫm, bề mặt đôi khi xỉn mờ, nặng bất thường và chẳng có vẻ gì nổi bật. Thế nhưng, chính loại khoáng vật “xấu xí” này lại từng làm thay đổi lịch sử khoa học và mở ra kỷ nguyên nguyên tử của nhân loại.

Ảnh: mineral-forum

Uraninite là quặng chứa uranium quan trọng nhất trong tự nhiên. Thành phần chủ yếu của nó là uranium dioxide (UO₂), đôi khi lẫn thêm thorium, chì và các nguyên tố đất hiếm. Vì chứa lượng uranium rất cao nên uraninite có tính phóng xạ mạnh. Nhiều mẫu vật thậm chí có thể làm tối phim ảnh hoặc khiến máy đo Geiger phát ra tiếng “tạch tạch” liên tục khi đặt gần.

Ảnh: rockhound

Tên gọi “pitchblende” từng được dùng phổ biến cho dạng uraninite có màu đen bóng giống nhựa đường. Chính từ loại quặng này, nhà vật lý người Pháp Henri Becquerel đã phát hiện hiện tượng phóng xạ tự nhiên vào năm 1896. Không lâu sau đó, vợ chồng Marie Curie và Pierre Curie tiếp tục tách được nguyên tố radium từ quặng uraninite sau nhiều năm lao động cực nhọc trong phòng thí nghiệm. Công trình của họ đặt nền móng cho vật lý hạt nhân hiện đại.

Ảnh: mindat

Điều thú vị là uraninite còn đóng vai trò như một “cỗ máy thời gian địa chất”. Khi uranium trong khoáng vật phân rã dần thành chì qua hàng tỷ năm, các nhà khoa học có thể dựa vào tỷ lệ uranium – chì để xác định tuổi của đá. Phương pháp định tuổi uranium-chì hiện là một trong những công cụ quan trọng nhất để nghiên cứu lịch sử Trái Đất cổ đại.

Một trong những điều gây tò mò nhất về uraninite là sự tồn tại của “lò phản ứng hạt nhân tự nhiên” tại Oklo, thuộc Gabon. Khoảng 2 tỷ năm trước, các mỏ uraninite tại đây đã tự diễn ra phản ứng phân hạch dây chuyền nhờ điều kiện địa chất đặc biệt, giống như một lò phản ứng hạt nhân tự nhiên khổng lồ hoạt động âm thầm dưới lòng đất.

Ngày nay, uraninite vẫn là nguồn nguyên liệu chính cho ngành công nghiệp hạt nhân, từ sản xuất điện năng đến nghiên cứu khoa học. Tuy nhiên, việc khai thác và xử lý khoáng vật này luôn đi kèm những quy định nghiêm ngặt vì nguy cơ phơi nhiễm phóng xạ. Dù vậy, với giới sưu tầm khoáng vật, những tinh thể uraninite tự nhiên vẫn mang sức hút đặc biệt, như một biểu tượng của quyền năng nguyên tử ẩn sâu trong lòng đất.

Loài hoa khổng lồ có hình dáng như vương miện từng xuất hiện từ hàng trăm triệu năm trước

#Khoáng vật uranium nguy hiểm #Phóng xạ tự nhiên và ứng dụng #Lịch sử phát hiện vật lý hạt nhân #Vai trò của uraninite trong địa chất #Nguy cơ và quy định khai thác phóng xạ

Ngẩn ngơ ngắm khoáng vật mang vẻ đẹp như mây bị đóng băng trong đá

Ẩn dưới vẻ ngoài mờ đục dịu nhẹ, chalcedony là loại khoáng vật đã mê hoặc con người từ thời cổ đại bằng màu sắc, đường vân và độ bóng kỳ lạ.

Chalcedony là một dạng thạch anh vi tinh thể, được cấu tạo từ những sợi silica cực nhỏ đan xen chặt chẽ với nhau. Khác với tinh thể thạch anh trong suốt thường thấy, chalcedony có vẻ đẹp mềm mại hơn: bề mặt hơi mờ, ánh sáp nhẹ và màu sắc đa dạng từ trắng sữa, xám xanh đến cam đỏ hoặc xanh ngọc. Chính đặc điểm ấy khiến nó trở thành một trong những loại đá trang sức được sử dụng lâu đời nhất trong lịch sử nhân loại.

Xem chi tiết

Khoáng vật xanh trông như 'kẹo bông đại dương' khiến nhiều người săn lùng

Được ví như “kẹo bông của đại dương”, hemimorphite khiến giới sưu tầm khoáng vật mê mẩn bởi vẻ đẹp vừa mong manh vừa siêu thực.

Trong thế giới khoáng vật học, Hemimorphite là một cái tên khá đặc biệt. Nó không nổi tiếng đại chúng như thạch anh hay opal, nhưng lại được giới sưu tầm đánh giá cao nhờ màu xanh lam dịu như nước biển nhiệt đới và cấu trúc tinh thể kỳ lạ. Tên gọi “hemimorphite” bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp, mang nghĩa “nửa hình dạng”, bởi hai đầu tinh thể của nó phát triển không giống nhau — một hiện tượng hiếm trong tự nhiên từng khiến các nhà khoáng vật học thế kỷ 19 vô cùng kinh ngạc.

Xem chi tiết

Chiêm ngưỡng khoáng vật quý hiếm và hấp dẫn bậc nhất thế giới đá quý

Ẩn sâu trong lòng đá cổ, chrysoberyl là khoáng vật quý hiếm nổi tiếng vì khả năng đổi màu và phát sáng kỳ lạ như phép thuật.

Chrysoberyl là một trong những khoáng vật quý hiếm và hấp dẫn nhất thế giới đá quý. Dù tên gọi nghe khá giống beryl — nhóm khoáng vật gồm ngọc lục bảo và aquamarine — chrysoberyl thực ra là một khoáng vật hoàn toàn khác, cấu tạo chủ yếu từ nhôm và berili. Với độ cứng chỉ đứng sau kim cương, sapphire và ruby, chrysoberyl nổi tiếng vì vẻ đẹp vừa tinh tế vừa đầy hiệu ứng quang học kỳ lạ.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

Hé lộ bí ẩn các mẫu vật mặt trăng từ sứ mệnh Apollo 16

Các mẫu vật từ Mặt Trăng được tàu Apollo 16 mang về đã che giấu một bí mật trong suốt hơn nửa thế kỷ.

Dự đoán ngày mới 30/5/2026 cho 12 con giáp: Dần huy động vốn

Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Dần từng bước hoàn thành các việc được phân công và cần huy động thêm nguồn vốn để kinh doanh.

[INFOGRAPHIC] Khám phá thú vị về loài rồng Komodo

Sống trên một số hòn đảo ở Indonesia, rồng Komodo là loài thằn lằn lớn nhất thế giới. Chúng có vóc dáng to lớn, hung hãn nhưng cũng rất thích chơi đùa.

Máu người chứa “di sản sống” của tổ tiên cổ đại cách đây 700 triệu năm

Theo nghiên cứu mới, máu người ngày nay tồn tại những “dấu vết sống” có nguồn gốc từ các sinh vật đơn bào xuất hiện trên Trái đất khoảng 700 triệu năm trước.

Phát hiện 260 mộ cổ lâu đời hơn kim tự tháp Ai Cập ở sa mạc Sahara

Tại sa mạc Sahara, các nhà khảo cổ phát hiện 260 ngôi mộ có niên đại khoảng 6.000 năm tuổi. Những mộ cổ này chứa hài cốt con người và xương gia súc.

Phát triển loại trang phục làm mát giúp giảm nhiệt độ da tới 9 độ C

Công ty Eztia Materials phát triển loại quần áo làm mát bằng các hạt gel có thể giúp giảm nhiệt độ da của người mặc đến 9 độ C khi xảy ra thời tiết nắng nóng.

Bí ẩn hàng trăm cấu trúc hình tròn khổng lồ trên bề mặt sao Kim

Hàng trăm cấu trúc hình tròn khổng lồ trên bề mặt sao Kim có thể giúp giải mã phần bên trong của hành tinh có khối lượng gần bằng Trái đất.

Vì sao quân chúa Trịnh 7 lần tấn công nhưng không thể tiêu diệt chúa Nguyễn?

Suốt gần nửa thế kỷ, quân chúa Trịnh nhiều lần Nam tiến với lực lượng hùng hậu nhưng vẫn không thể khuất phục được chính quyền chúa Nguyễn ở Đàng Trong.

Khoáng vật nguy hiểm nhất thế giới khiến các nhà khoa học ám ảnh

Khoáng vật uraninite từng khiến giới khoa học vừa say mê vừa dè chừng vì vẻ ngoài đen tuyền giản dị, nhưng lại chứa nguồn năng lượng khổng lồ đáng sợ.