Loài khỉ cũng có tư duy hình học giống như con người

Một nghiên cứu mới cho thấy khỉ và con người có cách tư duy khá tương đồng khi nhận diện hình khối, chứng minh nền tảng hình học thực ra đã có từ thời tổ tiên.

Từ trước đến nay, các nhà khoa học luôn muốn tìm ra điểm khác biệt cốt lõi để phân biệt trí thông minh của con người với loài vật. Liệu con người có khả năng suy nghĩ trừu tượng hoàn toàn độc đáo, hay đó chỉ là phiên bản nâng cấp của những năng lực đã có sẵn ở động vật? Để giải đáp câu hỏi này, một nghiên cứu đăng trên tạp chí PNAS đã thử nghiệm khả năng nhận diện hình học ở loài khỉ.

anh-man-hinh-2026-08-04-luc-174846.png

Bài kiểm tra được thực hiện trên 8 con khỉ trưởng thành, gồm 4 con khỉ rhesus macaques và 4 con khỉ đầu chó olive. Những chú khỉ đầu chó tham gia thông qua màn hình cảm ứng đặt tại một sở thú ở New York.

Các nhà nghiên cứu đã so sánh kết quả của loài khỉ với trẻ em mẫu giáo từ 3 đến 6 tuổi và người lớn thuộc một cộng đồng bản địa ở Bolivia (những người ít được học hành chính quy). Trong trò chơi này, người chơi sẽ nhìn vào một hình mẫu ban đầu (như hình vuông), sau đó chọn ra hình khớp nhất trong số các đáp án hiển thị bên trái hoặc bên phải. Để đảm bảo người chơi thực sự hiểu hình khối chứ không phải chỉ đếm điểm pixel hay so sánh kích thước, nhóm nghiên cứu đã thu nhỏ hình đáp án bằng một nửa hình mẫu và đôi khi xoay hướng chúng đi.

Kết quả cho thấy trong khi người lớn dễ dàng vượt qua bài test, cả khỉ và trẻ nhỏ đều phải suy nghĩ rất đắn đo. Theo chuyên gia Jessica Cantlon từ Đại học Carnegie Mellon, trẻ em đôi khi cũng gặp khó khăn khi phân biệt các hình khối giống như loài khỉ. Dùng máy tính để phân tích, các nhà khoa học nhận ra rằng cả khỉ và con người đều dựa vào sự kết hợp giữa hình ảnh trực quan và các đặc điểm như góc cạnh hoặc tính đối xứng.

TS Elizabeth Brannon từ Đại học Pennsylvania đánh giá rằng sự khác biệt về tư duy hình học giữa con người và loài linh trưởng thực chất chỉ là mức độ thành thạo, chứ không phải là một kỹ năng hoàn toàn khác biệt. Nói cách khác, loài khỉ không hề thiếu tư duy hình học, chỉ là chúng không giỏi bằng con người. Điều này cho thấy nền tảng toán học và hình học của con người thực ra có cội nguồn tiến hóa sâu xa từ tổ tiên chung chứ không phải thứ gì đó hoàn toàn mới lạ.

Để minh chứng cho sự say mê học hỏi của những "nhân viên nghiên cứu" đặc biệt này, Jialin Li - nhà khoa học nhận thức tại Đại học Carnegie Mellon và là đồng tác giả nghiên cứu đã kể lại rằng chú khỉ đầu chó Kalamata chính là "cậu học trò" chăm chỉ nhất mà anh từng thấy. Mỗi ngày, chú ta đều tự giác đến bên màn hình cảm ứng, kiên nhẫn chờ đợi được bật máy và rồi cứ thế ngồi lì suốt hai đến ba tiếng đồng hồ chỉ để miệt mài giải quyết hàng nghìn bài tập một cách say sưa.

anh-man-hinh-2026-08-04-luc-173234.png
Chú khỉ Kalamata đang tham gia giải câu đố tại Sở thú Seneca Park ở Rochester, New York. (Ảnh: Viện Công nghệ Rochester)

Loài sinh vật biển khiến cá voi sát thủ cũng phải tháo chạy

Hé lộ loài sinh vật duy nhất có thể khiến "sát thủ đại dương" Orca hoảng sợ và bỏ chạy chỉ bằng tiếng kêu.

Cá voi sát thủ (Orca) từ lâu đã được coi là những kẻ săn mồi đỉnh cao tuyệt đối ở đại dương. Sự thông minh, sức mạnh và chiến thuật săn mồi theo bầy đàn khiến ngay cả loài cá mập trắng đại dương hung tợn cũng phải hoảng sợ bỏ chạy. Thế nhưng, một nghiên cứu mới vừa hé lộ một thực tế bất ngờ: "Kẻ thống trị đại dương" này lại có một nỗi sợ hãi kỳ lạ trước loài cá táng vây dài (Globicephala melas - thực chất thuộc họ cá heo).

Sự tương tác bí ẩn giữa hai loài này đã thu hút sự chú ý của các nhà sinh học biển trong nhiều năm. Từ năm 2014, tại các vùng biển ngoài khơi Iceland, giới nghiên cứu đã ghi nhận hàng loạt cuộc đụng độ kỳ lạ. Trong hầu hết các lần giáp mặt,cá voi sát thủ luôn chọn cách rút lui, đổi hướng bơi hoặc thậm chí tăng tốc bỏ chạy ngay khi đàn cá táng vây dài tiến lại gần.

Galápagos- 'nhà trẻ thiên nhiên' của cá mập búa trơn

Lần đầu tiên sau nhiều thập kỷ, các nhà khoa học đã ghi nhận sự xuất hiện của loài cá mập búa trơn bí ẩn ngoài khơi bờ biển Ecuador.

Nhà sinh học biển María Antonia Izurieta Burbano De Lara chia sẻ rằng Galápagos vốn nổi tiếng với những đàn cá mập búa răng cưa khổng lồ, nhưng loài cá mập búa trơn lại hoàn toàn vắng bóng trong các ghi nhận chính thức suốt hơn 20 năm qua. Giới khoa học hiện biết rất ít về nơi kiếm ăn, tuyến đường di cư cũng như tình trạng quần thể của loài này.

camap.jpg
Đội ngũ nghiên cứu từ Đại học Texas A&M tại Galveston đang thực hiện dự án tìm hiểu sinh thái và nhu cầu bảo tồn của loài cá mập búa trơn. (Ảnh: Shutterstock)

Phát hiện bốn loài tắc kè hoa độc nhất trên Trái Đất

Bốn loài tắc kè hoa hoàn toàn mới vừa được phát hiện tại vùng rừng núi hẻo lánh của Mozambique, hé mở sự đa dạng sinh học kỳ diệu.

Nhờ các cuộc khảo sát thực địa trong những khu rừng nhiệt đới hẻo lánh phía bắc Mozambique, GS Krystal A. Tolley và TS Werner Conradie đã phát hiện và mô tả thành công bốn loài tắc kè hoa rừng hoàn toàn mới thuộc chi Sylvan Chameleons. Điểm đặc biệt nhất là mỗi loài trong số chúng đều được phát hiện là duy nhất trên một ngọn núi riêng biệt.

Khu vực này có địa hình rất đặc biệt. Các ngọn núi đá mọc lên giữa vùng thảo nguyên khô hạn, giúp giữ lại mây và mưa để tạo thành những vạt rừng ẩm ướt trên đỉnh. Vì bị ngăn cách bởi khoảng thảo nguyên rộng lớn bên dưới, các loài vật trên từng đỉnh núi bị chia cắt hoàn toàn với thế giới xung quanh. Chúng trải qua quá trình tiến hóa độc lập suốt hàng triệu năm, tạo nên những loài đặc hữu không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên Trái Đất.

Đọc nhiều nhất

Tin mới