Nhờ các cuộc khảo sát thực địa trong những khu rừng nhiệt đới hẻo lánh phía bắc Mozambique, GS Krystal A. Tolley và TS Werner Conradie đã phát hiện và mô tả thành công bốn loài tắc kè hoa rừng hoàn toàn mới thuộc chi Sylvan Chameleons. Điểm đặc biệt nhất là mỗi loài trong số chúng đều được phát hiện là duy nhất trên một ngọn núi riêng biệt.

Khu vực này có địa hình rất đặc biệt. Các ngọn núi đá mọc lên giữa vùng thảo nguyên khô hạn, giúp giữ lại mây và mưa để tạo thành những vạt rừng ẩm ướt trên đỉnh. Vì bị ngăn cách bởi khoảng thảo nguyên rộng lớn bên dưới, các loài vật trên từng đỉnh núi bị chia cắt hoàn toàn với thế giới xung quanh. Chúng trải qua quá trình tiến hóa độc lập suốt hàng triệu năm, tạo nên những loài đặc hữu không thể tìm thấy ở bất kỳ nơi nào khác trên Trái Đất.

Thoạt nhìn ngoài đời thực, những con tắc kè hoa thu thập từ các khu rừng khác nhau sở hữu vẻ ngoài vô cùng giống nhau. Tuy nhiên, khi đưa vào phòng thí nghiệm để giải mã di truyền bốn chuỗi gen, kết hợp với việc so sánh đặc điểm hình thái, kết quả đã khiến các nhà khoa học ngạc nhiên. Cây phả hệ reconstructed từ ADN phân chia các cá thể tắc kè hoa thành các nhóm hoàn toàn riêng biệt, trùng khớp chính xác với từng ngọn núi nơi chúng sinh sống.

Điều này chứng minh các quần thể này đã bị chia cắt hàng triệu năm và tuyệt đối không hề giao phối chéo với các cá thể ở ngọn núi bên cạnh. Sự tương đồng về ngoại hình không phải do chúng cùng một loài, mà là kết quả của quá trình tiến hóa hội tụ để thích nghi với môi trường rừng núi tương tự nhau.

Loài đầu tiên tìm thấy trên núi Ribáuè được đặt tên là Nadzikambia goodallae. Đây là cái tên vinh danh TS Jane Goodall, nhà nghiên cứu hành vi động vật huyền thoại với những công trình về tinh tinh châu Phi đã làm thay đổi tư duy khoa học và truyền cảm hứng bảo tồn cho toàn thế giới.

Loài thứ hai sống trên núi Namuli mang tên Nadzikambia franklinae, được đặt theo tên của Rosalind Franklin. Những phát hiện lịch sử của bà về cấu trúc ADN chính là nền tảng giúp giới khoa học ngày nay áp dụng phương pháp phân tích di truyền để phân biệt bốn loài tắc kè hoa này.

Đặc biệt nhất, loài tắc kè hoa phát hiện tại núi Inago lại được đặt tên là Nadzikambia evanescens. Từ "evanescens" xuất phát từ khái niệm "tan biến" hay "mất đi". Đây là lời cảnh báo đầy trăn trở của các nhà khoa học về tình trạng môi trường sống đang bị tàn phá nặng nề do nạn chặt phá rừng làm nông nghiệp, có thể khiến nhiều sinh vật biến mất vĩnh viễn trước khi kịp được con người phát hiện.

Loài cuối cùng là Nadzikambia nubila, được tìm thấy bên một dòng suối trên núi Chiperone. Tên của nó lấy từ từ "nubilus" trong tiếng Latinh có nghĩa là "mờ mịt mây phủ", gợi nhớ đến thuật ngữ địa phương "Ciperoni" dùng để chỉ hiện tượng không khí ẩm dâng cao tạo ra những dải mây dày và mưa rừng đặc trưng nuôi dưỡng hệ sinh thái nơi đây.