Theo báo cáo của Bộ Tài chính, ngay sau khi Quốc hội thông qua Nghị quyết số 46 năm 2026 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035, Bộ Tài chính đã khẩn trương xây dựng dự thảo Nghị định để tổ chức thực hiện. Dự thảo Nghị định đã được tổ chức lấy ý kiến các Bộ, cơ quan Trung ương, địa phương.

Sau thẩm định, dự thảo tập trung hoàn thiện các nội dung chủ yếu gồm mục tiêu, chỉ tiêu, phạm vi, đối tượng và các nhiệm vụ của chương trình sau khi hợp nhất 4 chương trình mục tiêu quốc gia; cơ chế chính sách thực hiện các nhiệm vụ theo từng lĩnh vực và các nhóm đối tượng, cơ chế đầu tư xây dựng, hỗ trợ phát triển sản xuất và thực hiện các chính sách hỗ trợ; cơ chế huy động, phân bổ, giao, điều chỉnh, quản lý, sử dụng, thanh toán và quyết toán nguồn lực, nội dung chi, mức chi, mức hỗ trợ và thủ tục hành chính; phân cấp, phân quyền, trách nhiệm của các cơ quan trung ương, địa phương, công tác theo dõi, kiểm tra, giám sát, đánh giá, báo cáo và quản lý cơ sở dữ liệu của chương trình; hiệu lực thi hành và xử lý chuyển tiếp bảo đảm chương trình được thực hiện liên tục.

Về một số vấn đề còn ý kiến khác nhau, Thứ trưởng Bộ Tài chính Nguyễn Đức Chi cho biết, Bộ Tài chính đề xuất Nghị định chỉ quy định các chỉ tiêu tổng hợp, đại diện cho từng nhóm mục tiêu có khả năng đo lường và đánh giá thống nhất trên phạm vi cả nước. Các chỉ tiêu chi tiết số lượng sản phẩm và tiến độ hằng năm giao các Bộ quản lý ngành cụ thể hóa, không làm thay đổi mục tiêu, phạm vi và tổng lượng nguồn lực của chương trình. Vấn đề thứ hai là giới hạn sử dụng kinh phí thường xuyên của chương trình. Quan điểm của Bộ Tài chính là cần ưu tiên tối đa nguồn lực của chương trình cho các nhiệm vụ trực tiếp, tạo ra kết quả và phục vụ đối tượng thụ hưởng. Không sử dụng ngân sách trung ương của chương trình để chi tiền lương, phụ cấp, hoạt động bộ máy, nhiệm vụ quản lý nhà nước thường xuyên và các nhiệm vụ khác.

Tại cuộc họp, đại diện các bộ, ngành tập trung thảo luận về chỉ tiêu, mục tiêu, tiêu chí, định mức phân bổ kinh phí. Theo các đại biểu, cần tiếp tục rà soát các nội dung chưa thống nhất, mức độ ưu tiên, bám sát yêu cầu của Nghị quyết 46 của Quốc hội; không làm giảm các chính sách liên quan đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi cũng như không để khoảng trống pháp lý trong tổ chức thực hiện.

Kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh chỉ ban hành một nghị định để triển khai thực hiện, khắc phục tình trạng quá nhiều văn bản hướng dẫn thi hành, gây khó cho địa phương. Các bộ, ngành phải phối hợp chặt chẽ với Bộ Tài chính, nghiên cứu kỹ lưỡng để khi nghị định ban hành có thể triển khai được ngay; nếu vướng mắc ở Bộ nào thì Bộ đó phải chịu trách nhiệm.

Về hệ thống chỉ tiêu, mục tiêu và sử dụng kinh phí thường xuyên của chương trình, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng lưu ý, đề nghị Bộ Tài chính phối hợp rà soát lại và chỉ đưa ra những chỉ tiêu tổng hợp quản lý theo kết quả đầu ra đối với từng nhóm mục tiêu mà chúng ta có thể đo lường, đánh giá được trên phạm vi cả nước. Ví dụ như dân tộc miền núi ưu tiên thứ nhất là cái gì, nước sạch, nhà ở, đất sản xuất, xung quanh chỗ kinh phí chi thường xuyên. Cố gắng những đặc thù, bảo đảm tinh thần là tiết kiệm, dành nguồn lực cho chi đầu tư. Chỉ sử dụng kinh phí của chương trình đối với hoạt động trực tiếp phục vụ cho việc thực hiện mục tiêu, nhiệm vụ của chương trình. Bộ Tài chính hướng dẫn tài chính các địa phương bóc tách ra, bảo đảm cho phục vụ trực tiếp chương trình đó.

Phó Thủ tướng cũng đề nghị cần bổ sung quy định rõ ràng về nguồn chi để vận hành các công trình (như nước sạch, các công trình dân sinh), tránh tình trạng người dân không muốn làm do không có kinh phí vận hành hoặc bảo dưỡng. Về phân cấp, phân quyền, cần tiếp tục rà soát theo hướng rõ thẩm quyền, rõ trách nhiệm và rõ kết quả đầu ra. Địa phương chủ động quyết định trong việc điều chuyển nguồn vốn và danh mục trong cùng chương trình sao cho phù hợp với thực tiễn. Quy định chuyển tiếp bảo đảm tính liên tục của chương trình, không để phát sinh tình trạng cùng một nội dung, nhiệm vụ, đối tượng, nguồn kinh phí áp dụng 2 cơ chế cũ và mới.

Về hiệu lực của văn bản, các bộ, ngành cần rà soát lại từng văn bản, nội dung liên quan đến các chương trình mục tiêu trước khi hợp nhất để xác định rõ những quy định nào tiếp tục được áp dụng hoặc cần bãi bỏ. Bộ Tài chính phối hợp với các Bộ tiếp tục hoàn thiện dự thảo để trình Chính phủ.