Lỏng lẻo từ khâu thẩm định đến giám sát dòng tiền

Sự dịch chuyển dòng vốn đầy rủi ro và sự phình to của cục nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn) lên mức 771 tỷ đồng tại Public Bank Việt Nam không phải là sự cố ngẫu nhiên. Đầu năm 2026, các đợt thanh tra định kỳ của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tại các chi nhánh khu vực phía Nam đã chỉ ra: Lỗi hệ thống bắt nguồn từ sự lỏng lẻo ngay trong các khâu tác nghiệp tín dụng cơ bản nhất.

Cụ thể, tại địa bàn tỉnh Long An, Kết luận thanh tra số 07/KL-TTRA ngày 09/02/2026 của Chánh Thanh tra NHNN Khu vực 13 đã chỉ rõ đơn vị này còn tồn tại một số hạn chế, sai sót trong công tác thẩm định cho vay và giám sát việc sử dụng vốn vay của khách hàng. Việc phê duyệt dòng vốn dựa trên hồ sơ thẩm định thiếu chặt chẽ, kết hợp với việc buông lỏng hậu kiểm sau giải ngân chính là kẽ hở lớn khiến dòng vốn tín dụng dễ bị sử dụng sai mục đích, tiềm ẩn nguy cơ chuyển dịch thành nợ xấu. Cơ quan quản lý đã phải đưa ra tới 9 kiến nghị và khuyến nghị bắt buộc chi nhánh này phải triển khai để chấn chỉnh hoạt động.

Vi phạm chồng vi phạm tại "mắt xích" 22 năm tuổi

Nghiêm trọng hơn, tại chi nhánh Bình Dương, một trong những đơn vị có bề dày lịch sử hoạt động lâu đời nhất hệ thống Public Bank Việt Nam (22 năm), Kết luận thanh tra số 08/KL-TTRA.BD của NHNN Khu vực 2 đã vạch trần hàng loạt vi phạm mang tính chất cố hữu.

Qua kiểm tra trực tiếp, đoàn thanh tra phát hiện chi nhánh này có 02 hành vi vi phạm hành chính (dù đã hết thời hiệu xử phạt trực tiếp). Bên cạnh đó, đơn vị này còn để xảy ra các tồn tại trong khâu thẩm định, xét duyệt cho vay, thu thập hồ sơ chứng từ giao dịch và đặc biệt là việc hạch toán ngoại bảng đối với nợ đã xử lý rủi ro.

Việc hạch toán ngoại bảng nợ đã xử lý rủi ro sai quy trình phản ánh một động thái thiếu minh bạch trong quản trị kỹ thuật số liệu, làm sạch bảng cân đối kế toán một cách khiên cưỡng, khiến cơ quan quản lý không thể đánh giá đúng thực chất năng lực thu hồi nợ của chi nhánh. Nhằm đảm bảo an toàn, Chánh Thanh tra NHNN Khu vực 2 đã phải áp đặt 7 khuyến nghị cùng 11 kiến nghị bắt buộc chi nhánh này phải nghiêm túc thực hiện.

Theo Chuyên gia kinh tế Quốc Vũ, vi phạm trong khâu giám sát sử dụng vốn vay và hạch toán ngoại bảng nợ xử lý rủi ro tại các chi nhánh lớn cho thấy một căn bệnh trầm kha: Chạy theo chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng bất chấp quy trình nội bộ. Khi một chi nhánh buông lỏng việc kiểm tra chứng từ giao dịch và hậu kiểm dòng tiền, dòng vốn ngân hàng rất dễ bị khách hàng chiếm dụng để đầu tư đảo nợ hoặc lướt sóng các tài sản rủi ro cao. Đây chính là câu trả lời vì sao nợ có khả năng mất vốn (Nhóm 5) của Public Bank Việt Nam lại chiếm tỷ lệ áp đảo lên tới hơn 82% trong tổng cơ cấu nợ xấu toàn hệ thống tại thời điểm cuối năm 2025.

Cơ quan thanh tra xác định, trách nhiệm đối với các sai sót này thuộc về Ban lãnh đạo chi nhánh, các phòng nghiệp vụ và cá nhân trực tiếp thụ lý hồ sơ. Tuy nhiên, các lỗi tác nghiệp tại mặt tiền này chỉ là bề nổi của một tảng băng chìm, bắt nguồn từ những lỗ hổng quản trị sâu hơn ở cấp thượng tầng điều hành của ngân hàng.

Báo Tri thức và Cuộc sống sẽ tiếp tục thông tin:

[Kỳ 3]: Từ kết luận của Ngân hàng Nhà nước: Nhìn lại hệ thống phòng thủ rủi ro tại Public Bank Việt Nam

​