Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Theo tử vi ngày mai, từ cuối hè đến đầu đông, cuộc sống của con giáp tuổi Tỵ trôi qua êm đềm và tràn ngập những điều tốt lành, vui vẻ.
Các nhà thiên văn học đã phát hiện ra nguồn nước lớn nhất trong vũ trụ, cách Trái Đất 12 tỷ năm ánh sáng.
3 con giáp đón tuần mới với nhiều tin vui, công danh khởi sắc, dễ được cấp trên trọng dụng, cơ hội thăng tiến rộng mở, tài lộc ngày càng dồi dào.
Trong thế giới tự nhiên, có những động vật sở hữu khả năng kỳ lạ đến mức chúng có thể tạo ra thế hệ mới mà không cần đến bạn tình.
Từ những lớp băng vĩnh cửu của Siberia, một giấc mơ khoa học đang được đánh thức: đưa loài voi khổng lồ đã biến mất trở lại Trái Đất.
Các nhà khảo cổ phát hiện ngôi mộ quy mô lớn cùng xe ngựa, nhạc cụ, đồ sơn mài và tấm chiếu tre hiếm có từ thời nhà Sở ở Trung Quốc.
Hé lộ loài sinh vật duy nhất có thể khiến "sát thủ đại dương" Orca hoảng sợ và bỏ chạy chỉ bằng tiếng kêu.
Trước khi có chữ viết, trước khi những nền văn minh đầu tiên xuất hiện, loài người đã từng nói một ngôn ngữ mà ngày nay không ai còn nghe được.
Những phát hiện khảo cổ đôi khi không chỉ hé lộ quá khứ mà còn buộc con người phải viết lại những chương tưởng như đã được xác thực của lịch sử.
Giữa vùng sa mạc khắc nghiệt nhất Trái Đất, một ngọn núi lửa vẫn âm thầm cháy sáng như một cánh cửa mở xuống hỏa ngục.
Rời bục giảng xếp bút nghiên ra chiến trường, Lê Anh Xuân đã ngã xuống ở tuổi 28, để lại "Dáng đứng Việt Nam" - biểu tượng bi tráng cho một thế hệ anh hùng.
3 con giáp đón tuần mới với nhiều tin vui, công danh khởi sắc, dễ được cấp trên trọng dụng, cơ hội thăng tiến rộng mở, tài lộc ngày càng dồi dào.
Hàng trăm hiện vật được khai quật từ xác tàu thời nhà Thanh trên sông Dương Tử gây ngạc nhiên cho các chuyên gia.
NASA đang phát triển các robot cá thu nhỏ hoạt động theo đàn, trở thành một nhân tố quan trọng trong việc khám phá không gian trong tương lai.
Radio thiên văn đã mở ra một "đôi tai" khổng lồ giúp nhân loại lắng nghe vũ trụ theo cách mà mắt người không bao giờ làm được.
Không có nỗi buồn nào âm thầm hơn việc cha mẹ dành cả đời vun vén cho con cái nhưng về già lại cảm thấy mình dần trở nên xa lạ trong chính gia đình.
Giữa những khu rừng cổ đại ở California tồn tại một sinh vật sống khổng lồ mà kích thước của nó vượt xa trí tưởng tượng của hầu hết mọi người.
Trong thế giới tự nhiên, có những động vật sở hữu khả năng kỳ lạ đến mức chúng có thể tạo ra thế hệ mới mà không cần đến bạn tình.
Từ những lớp băng vĩnh cửu của Siberia, một giấc mơ khoa học đang được đánh thức: đưa loài voi khổng lồ đã biến mất trở lại Trái Đất.
Hé lộ loài sinh vật duy nhất có thể khiến "sát thủ đại dương" Orca hoảng sợ và bỏ chạy chỉ bằng tiếng kêu.
Trước khi có chữ viết, trước khi những nền văn minh đầu tiên xuất hiện, loài người đã từng nói một ngôn ngữ mà ngày nay không ai còn nghe được.
Theo tử vi ngày mai, từ cuối hè đến đầu đông, cuộc sống của con giáp tuổi Tỵ trôi qua êm đềm và tràn ngập những điều tốt lành, vui vẻ.
Các nhà thiên văn học đã phát hiện ra nguồn nước lớn nhất trong vũ trụ, cách Trái Đất 12 tỷ năm ánh sáng.
Những phát hiện khảo cổ đôi khi không chỉ hé lộ quá khứ mà còn buộc con người phải viết lại những chương tưởng như đã được xác thực của lịch sử.
Các nhà khảo cổ phát hiện ngôi mộ quy mô lớn cùng xe ngựa, nhạc cụ, đồ sơn mài và tấm chiếu tre hiếm có từ thời nhà Sở ở Trung Quốc.
Giữa vùng sa mạc khắc nghiệt nhất Trái Đất, một ngọn núi lửa vẫn âm thầm cháy sáng như một cánh cửa mở xuống hỏa ngục.
Lần đầu tiên kính viễn vọng không gian James Webb (JWST) đã chụp được cực quang của Sao Hải Vương một cách rõ nét.
Khám phá ý nghĩa, cách chăm sóc 3 cây cảnh tam kim giúp mang lại tài lộc, bình an và vẻ đẹp tự nhiên cho không gian sống của bạn.
Tháng 8/2026, 12 con giáp đối mặt thử thách, cần tỉnh táo để nhận ra cơ hội ẩn sau khó khăn.
Phát hiện vết cắn trên hóa thạch 70 triệu năm giúp hiểu rõ hơn về thói quen ăn uống của T. rex và hệ sinh thái cổ đại.