Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Phát hiện mới về xã hội cổ đại, gồm hào bảo vệ, hiện vật quý giá và dấu hiệu chữ viết cổ, mở ra hiểu biết về tổ chức xã hội thời kỳ Đồ Đá Mới.
Đi chùa đầu năm là nét đẹp văn hóa, nhưng chuyên gia cảnh báo đừng biến cửa Phật thành nơi xin – cho, cho rằng “tốt lễ dễ cầu”.
Đồ trang sức lạ được tìm thấy trong ngôi mộ cổ của một gia đình quý tộc ở Trung Quốc, hé lộ nhiều sự thật thú vị.
Một chiếc bình may mắn thời La Mã đặc biệt được tìm thấy dưới mặt đất. Các dòng chữ khắc trên đó nói lên điều gì?
Nằm bên hồ Titicaca trên cao nguyên Andes, Tiwanaku vẫn là nền văn minh bí ẩn thách thức hiểu biết lịch sử hiện đại.
Giữa quốc gia Hồi giáo Indonesia, người Minangkabau nổi bật với mô hình mẫu hệ độc đáo tồn tại bền vững suốt nhiều thế kỷ.
Một khu thánh địa hoàng gia 2.100 năm tuổi được phát hiện, chứa ngôi mộ ngựa cùng hiệp sĩ. Họ là ai? Tại sao lại có sự xa hoa đến vậy?
Năm mới Bính Ngọ, lựa chọn một trong những cây cảnh này không chỉ giúp không gian thêm sinh động mà còn gửi gắm mong ước về tài lộc, sức khỏe.
Một số bí ẩn về nền văn minh Hy Lạp cổ đại đã được giới khoa học giải mã. Qua đó, công chúng hiểu hơn về cuộc sống của người Hy Lạp vào hàng ngàn năm trước.
Một chiếc bình gốm khắc hình chiến binh bị vỡ vụn có chủ ý, được tìm thấy dưới chân tháp Chankillo.
Phát hiện mới về xã hội cổ đại, gồm hào bảo vệ, hiện vật quý giá và dấu hiệu chữ viết cổ, mở ra hiểu biết về tổ chức xã hội thời kỳ Đồ Đá Mới.
Nằm bên hồ Titicaca trên cao nguyên Andes, Tiwanaku vẫn là nền văn minh bí ẩn thách thức hiểu biết lịch sử hiện đại.
Một chiếc bình may mắn thời La Mã đặc biệt được tìm thấy dưới mặt đất. Các dòng chữ khắc trên đó nói lên điều gì?
Giữa quốc gia Hồi giáo Indonesia, người Minangkabau nổi bật với mô hình mẫu hệ độc đáo tồn tại bền vững suốt nhiều thế kỷ.
Một khu thánh địa hoàng gia 2.100 năm tuổi được phát hiện, chứa ngôi mộ ngựa cùng hiệp sĩ. Họ là ai? Tại sao lại có sự xa hoa đến vậy?
Đi chùa đầu năm là nét đẹp văn hóa, nhưng chuyên gia cảnh báo đừng biến cửa Phật thành nơi xin – cho, cho rằng “tốt lễ dễ cầu”.
Đồ trang sức lạ được tìm thấy trong ngôi mộ cổ của một gia đình quý tộc ở Trung Quốc, hé lộ nhiều sự thật thú vị.
Năm mới Bính Ngọ, lựa chọn một trong những cây cảnh này không chỉ giúp không gian thêm sinh động mà còn gửi gắm mong ước về tài lộc, sức khỏe.
Một số bí ẩn về nền văn minh Hy Lạp cổ đại đã được giới khoa học giải mã. Qua đó, công chúng hiểu hơn về cuộc sống của người Hy Lạp vào hàng ngàn năm trước.
Một chiếc bình gốm khắc hình chiến binh bị vỡ vụn có chủ ý, được tìm thấy dưới chân tháp Chankillo.
Các giả thiết về mùi hương của Hương Phi từ thực phẩm, trang phục đến nguồn gốc xuất thân, nhưng sự hấp dẫn thực sự có thể chỉ là nhan sắc và phong thái.
Đền Parthenon là kiệt tác kiến trúc Hy Lạp cổ đại, biểu tượng của Athens và nền văn minh phương Tây với bề dày lịch sử hơn hai thiên niên kỷ.
Một hầm mộ ở Áo lưu giữ, bảo quản một xác ướp bí ẩn được gọi là "giáo sĩ phơi khô". Sau hơn 300 năm, thi hài được bảo quản khá tốt, còn nguyên vẹn cả da, mô.
Được phát hiện trong một cánh đồng, biểu tượng hai con rắn và một cái thang từ thế kỷ 19 ẩn chứa một bí ẩn khó hiểu gây ngạc nhiên các chuyên gia.
Sừng sững giữa lòng Rome hiện đại, đấu trường La Mã ẩn chứa nhiều sự thật lịch sử bất ngờ vượt xa trí tưởng tượng phổ biến.
Từ rất sớm, con người đã quan sát bầu trời đêm và gán cho các thiên thể những ý nghĩa thiêng liêng, dần hình thành tín ngưỡng cổ đại.
Khi kiểm tra một khu gò đất cổ ở miền trung Thổ Nhĩ Kỳ, các chuyên gia đã bất ngờ tìm thấy tàn tích của một vương quốc cổ đại.
Trong suốt chiều dài lịch sử nhân loại, ngựa không chỉ là phương tiện di chuyển mà còn là nhân tố then chốt làm thay đổi nghệ thuật và cục diện chiến tranh.
Thật không thể tin được! Cây thánh giá hình bánh xe nghìn năm tuổi được phát hiện, nó hoàn toàn trùng khớp với một khuôn đúc được tìm thấy vào những năm 1980.
Theo lịch vạn niên năm 2026, dưới đây là những khung giờ "vàng" để gia chủ cúng hóa vàng Tết Bính Ngọ 2026 nhằm kích hoạt tài lộc, bình an.