Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Một cung điện đồ sộ từ thế kỷ thứ 8 Trước Công Nguyên đã được phát hiện bên dưới kinh đô Lydia.
Bên dưới khu nhà tắm La Mã cổ đại, các chuyên gia phát hiện ra tàn tích của một chiếc bình ba ngăn bí ẩn.
Lăng mộ cổ tráng lệ của "Đứa trẻ băng giá" được khai quật hé lộ sự thật rùng mình.
Nằm giữa đầm phá mênh mông ở đông bắc nước Ý, Venice là thành phố nổi tiếng toàn cầu với kênh đào thơ mộng, kiến trúc cổ kính và lịch sử hàng hải lẫy lừng.
Nép mình giữa những ngọn đồi phủ sương mờ gần Đại Tây Dương, thành phố cổ Sintra như bước ra từ truyện cổ tích với lâu đài rực rỡ, cung điện lãng mạn mê hoặc.
Với khung cảnh hùng vĩ, Vườn quốc gia Thingvellir là nơi hội tụ cả giá trị địa chất lẫn văn hóa, ghi dấu những sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước Iceland.
Giữa những vùng sa mạc và bán hoang mạc miền Tây Ấn Độ, tộc người Rabari vẫn duy trì lối sống đặc sắc với trang phục rực rỡ và truyền thống chăn nuôi lâu đời.
Bộ Tam sên thể hiện sự hài hòa của tự nhiên, giúp gia chủ cầu mong may mắn, thành công và sự bình an trong năm mới.
Trên dải đất hình chữ S, có những ngôi đền, ngôi chùa nổi tiếng đến mức dân gian truyền tụng rằng “cầu gì linh nấy”, trở thành điểm hẹn quen thuộc dịp đầu năm.
Giữa những vùng sa mạc và bán hoang mạc miền Tây Ấn Độ, tộc người Rabari vẫn duy trì lối sống đặc sắc với trang phục rực rỡ và truyền thống chăn nuôi lâu đời.
Với khung cảnh hùng vĩ, Vườn quốc gia Thingvellir là nơi hội tụ cả giá trị địa chất lẫn văn hóa, ghi dấu những sự kiện lịch sử quan trọng của đất nước Iceland.
Lăng mộ cổ tráng lệ của "Đứa trẻ băng giá" được khai quật hé lộ sự thật rùng mình.
Nằm giữa đầm phá mênh mông ở đông bắc nước Ý, Venice là thành phố nổi tiếng toàn cầu với kênh đào thơ mộng, kiến trúc cổ kính và lịch sử hàng hải lẫy lừng.
Trên dải đất hình chữ S, có những ngôi đền, ngôi chùa nổi tiếng đến mức dân gian truyền tụng rằng “cầu gì linh nấy”, trở thành điểm hẹn quen thuộc dịp đầu năm.
Bên dưới khu nhà tắm La Mã cổ đại, các chuyên gia phát hiện ra tàn tích của một chiếc bình ba ngăn bí ẩn.
Một cung điện đồ sộ từ thế kỷ thứ 8 Trước Công Nguyên đã được phát hiện bên dưới kinh đô Lydia.
Nép mình giữa những ngọn đồi phủ sương mờ gần Đại Tây Dương, thành phố cổ Sintra như bước ra từ truyện cổ tích với lâu đài rực rỡ, cung điện lãng mạn mê hoặc.
Bộ Tam sên thể hiện sự hài hòa của tự nhiên, giúp gia chủ cầu mong may mắn, thành công và sự bình an trong năm mới.
Sừng sững giữa giao lộ Á – Âu của Istanbul, Hagia Sophia là công trình mang trong mình lớp lớp lịch sử tôn giáo và chính trị với chiều sâu gần 1.500 năm.
Theo chuyên gia phong thủy Nguyễn Song Hà, ngày vía Thần Tài năm Bính Ngọ 2026 có ba khung giờ vàng để cúng lễ, nạp tài.
Hồ Rotomairewhenua hay còn gọi Hồ Xanh được xem là vùng nước trong xanh nhất thế giới với tầm nhìn khoảng 80m.
Giữa những cánh rừng taiga bạt ngàn, tộc người Evenki đã duy trì lối sống du mục truyền thống gắn với thiên nhiên hoang dã phương Bắc suốt nhiều thế kỷ.
Chùa Keo Thái Bình có kiến trúc “nội công, ngoại quốc” độc đáo, lưu giữ nhiều bảo vật quốc gia và tổ chức lễ hội lớn hàng năm.
Nằm giữa biển Ả Rập, Socotra (Yemen) được ví như “hòn đảo ngoài hành tinh” nhờ hệ sinh thái kỳ lạ và mức độ đặc hữu sinh học hiếm có trên thế giới.
Sinh sống chủ yếu tại đảo New Britain thuộc Papua New Guinea, người Tolai nổi tiếng với hệ thống tiền tệ vỏ sò độc đáo và đời sống văn hóa – nghi lễ đặc sắc.
Hoàng thành Thăng Long là quần thể di tích gắn với lịch sử kinh đô của nước Việt nhiều thế kỷ, ẩn chứa những giá trị khảo cổ mang tầm vóc thế giới.
Sau Tết, cần thay hoa héo, trái cây hỏng và dọn chân hương để duy trì không gian thờ cúng trang nghiêm, đón sinh khí mới cả năm.
Nicolò Naturani tìm thấy quả cân cổ xưa, giúp các nhà khảo cổ hiểu rõ hơn về hoạt động dệt của người tiền sử.
Tọa lạc giữa miền trung Myanmar, Bagan từng là kinh đô rực rỡ của vương quốc Pagan và hiện được xem là một trong những cảnh quan khảo cổ ấn tượng nhất châu Á.