Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
3 cây cảnh bonsai này lớn lên chậm rãi, như một người già chiêm nghiệm, mỗi vết sần trên thân là một nếp nhăn của tháng năm, mỗi vòng vân gỗ là một câu chuyện.
Khoai lang không chỉ giàu tinh bột mà còn cung cấp chất xơ, kali, vitamin, các hợp chất chống oxy hóa, trở thành nguyên liệu chính cho nhiều món ăn bổ dưỡng.
Một ngôi mộ nhà Thanh ở Gia Hưng (Trung Quốc) hé lộ tục đặt mía bên người chết, phản ánh quan niệm dân gian về hành trình sang thế giới bên kia.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 7/10/2026, Sư Tử có động lực đổi mới, Xử Nữ tập trung công việc, Thiên Bình và Bọ Cạp cần cân bằng cảm xúc.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 8/10/2026, Bọ Cạp công việc thuận lợi, tài chính khởi sắc; Nhân Mã và Song Ngư cũng có nhiều cơ hội đáng chú ý.
Ngôi mộ hơn 3.000 năm tuổi cùng hàng nghìn hiện vật quý đã hé lộ thân thế đặc biệt của Phụ Hảo, nữ tướng và hoàng hậu quyền lực thời nhà Thương ở Trung Quốc.
Hàng trăm di vật quý được khai quật từ khu mộ gia tộc thổ ty Vương Tỷ ở Tứ Xuyên (Trung Quốc) hé lộ đời sống, nghệ thuật và giao lưu văn hóa thời Minh.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, tuổi Tỵ có vận trình nổi bật, công việc thuận lợi; tuổi Mão đào hoa, tuổi Hợi cải thiện tài lộc.
Rau bina ít calo nhưng giàu vitamin K, A, C, folate, chất xơ và khoáng chất, có thể kết hợp tỏi, dầu ô liu, mè hoặc cá để tạo món ăn bổ dưỡng.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Dậu được xem là con giáp nổi bật nhất, công việc có chuyển biến; Thân, Tý đón tín hiệu tốt về tài lộc.
Great Salt Lake từng rộng gấp 10 lần hiện nay và trải qua nhiều giai đoạn biến đổi khí hậu, nguồn nước trong 240.000 năm.
Nếu Big Bang không phải điểm khởi đầu tuyệt đối, trước nó có thể là một vũ trụ khác, một trạng thái lượng tử hoặc không có khái niệm “trước”.
Từ Córdoba đến Cairo, Maimonides đã sống giữa tôn giáo, khoa học và triết học, trở thành một trong những trí thức vĩ đại nhất thời Trung Cổ.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, Dậu được xem là con giáp nổi bật nhất, công việc có chuyển biến; Thân, Tý đón tín hiệu tốt về tài lộc.
Hơn 4.000 năm nằm dưới lòng đất, kho báu bằng vàng từng được Heinrich Schliemann gọi là “của cải của vua Priam” lại ẩn chứa một sự thật bất ngờ.
Hai thực phẩm quen thuộc này có thể gây ợ nóng, khó chịu nếu ăn lúc đói, nhất là ở người có hệ tiêu hóa nhạy cảm.
Ngày 10/10/1954 không chỉ đánh dấu một thủ đô được tiếp quản, mà còn mở ra hành trình biến đổi sâu sắc của Hà Nội trong thời kỳ hòa bình.
Các nhà khoa học phát hiện BC200, một gene hoạt động chủ yếu trong tế bào thần kinh, vẫn giữ khả năng di chuyển trong bộ gene, cho thấy bộ gene cực linh động.
Quả bơ giàu chất béo không bão hòa, chất xơ, kali và nhiều vitamin, có thể kết hợp rau củ để tạo món ăn đơn giản, thơm ngon và cân bằng dinh dưỡng.
Gia đình muốn hòa thuận không chỉ nhờ tiền bạc, mà bắt đầu từ cách mỗi người sửa mình, biết tôn trọng và đối xử tử tế với người thân.
Trông giống những con hà mã gầy gò, sống giữa đầm lầy và rừng nhiệt đới, Anthracotheriidae từng là một nhóm thú móng guốc vô cùng đa dạng.
Sau thời đại của những tượng Moai khổng lồ, các chiến binh Rapa Nui bước vào một thế giới nơi quyền lực, tín ngưỡng và xã hội đều thay đổi.
Không phát sáng, không để lại dấu vết rõ ràng, những hố đen cô độc có thể đang âm thầm xuyên qua dải Ngân Hà mà chúng ta không hề hay biết.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 8/10/2026, Bọ Cạp công việc thuận lợi, tài chính khởi sắc; Nhân Mã và Song Ngư cũng có nhiều cơ hội đáng chú ý.
Dưới những cánh rừng yên bình của Slovenia là một thế giới ngầm nơi dòng sông gầm thét giữa những vách đá khổng lồ.
Hàng trăm di vật quý được khai quật từ khu mộ gia tộc thổ ty Vương Tỷ ở Tứ Xuyên (Trung Quốc) hé lộ đời sống, nghệ thuật và giao lưu văn hóa thời Minh.
Giữa những cột đá đỏ khổng lồ, một pháo đài cổ ở Bulgaria dường như không được xây dựng trên núi, mà mọc ra từ chính vách đá.
Rau bina ít calo nhưng giàu vitamin K, A, C, folate, chất xơ và khoáng chất, có thể kết hợp tỏi, dầu ô liu, mè hoặc cá để tạo món ăn bổ dưỡng.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy, tuổi Tỵ có vận trình nổi bật, công việc thuận lợi; tuổi Mão đào hoa, tuổi Hợi cải thiện tài lộc.
Một ngôi mộ nhà Thanh ở Gia Hưng (Trung Quốc) hé lộ tục đặt mía bên người chết, phản ánh quan niệm dân gian về hành trình sang thế giới bên kia.