Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Trong lớp trầm tích có tuổi đời hai thiên niên kỷ, những vũ khí bằng đồng của văn hóa Đông Sơn hé lộ sức mạnh đáng kinh ngạc của quân đội Hùng Vương.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Hợi được cấp trên ghi nhận thành tích, có mức thu nhập đáng mơ ước.
Tục lệ hiến tế thời nhà Thương khủng khiếp đến mức nào? Sự thật được hé lộ qua các cuộc khai quật khảo cổ còn tàn khốc hơn cả những ghi chép lịch sử.
3 con giáp này không chỉ giữ vững nguồn tiền mà còn có cơ hội làm ăn trúng lớn, khiến túi tiền ngày càng “phình to” đáng kể vào cuối tháng 4.
Được phóng lên không gian năm 1977, Voyager 1 là tàu vũ trụ bay xa nhất lịch sử của NASA. Tàu đang cách Trái đất hơn 24 tỷ km.
Trong thế giới lưỡng cư tưởng chừng hiền hòa, có một loài sở hữu cơ chế phòng thủ kỳ lạ đến mức khiến giới khoa học phải kinh ngạc.
Hải cẩu Weddell sống dưới lớp băng biển Nam Cực và được xem như "nhạc sĩ của đại dương" nhờ tạo ra nhiều kiểu âm thanh biến đổi nhanh hơn bất kỳ nhạc cụ nào.
Ảnh vệ tinh chụp gần đây cho thấy một quầng sáng lấp lánh bao quanh quần đảo Chatham. Cảnh tượng này khiến nhiều người tò mò, vì sao lại vậy?
Giữa vùng đất khô cằn Tây Phi, một vách đá khổng lồ kéo dài hàng trăm kilômét đang lưu giữ những câu chuyện văn hóa độc đáo qua nhiều thế kỷ.
Với liệu pháp CRISPR điều trị rối loạn máu di truyền, TS Swee Lay Thein và TS Stuart Orkin đã giành giải Breakthrough và tiền thưởng 3 triệu USD.
Từ tháng 5 đến tháng 6, vận may của con giáp tuổi Hợi sẽ khiến nhiều người phải ghen tị.
Quá trình khảo sát tại Edinburgh, các nhà khảo cổ đã phát hiện bàn thờ cổ “Altar to Sol”, hé lộ những nghi lễ bí ẩn thờ thần Mặt trời trong quân đội La Mã.
Một nghiên cứu mới của các chuyên gia cho thấy trẻ em Neanderthal lớn nhanh hơn người hiện đại, có lẽ do thích nghi với môi trường lạnh giá và khắc nghiệt.
Một vùng tối khổng lồ bí ẩn nằm bên trong một hõm chảo lớn tiếp tục lan rộng sau 50 năm kể từ khi được phát hiện trên bề mặt sao Hỏa.
Một xác ướp thời Bắc Tống được phát hiện ở vùng sa mạc Tân Cương đã gây chấn động giới khảo cổ khi khoác trên mình chiếc áo gấm tinh xảo mang phong cách Ba Tư.
3 con giáp này không chỉ giữ vững nguồn tiền mà còn có cơ hội làm ăn trúng lớn, khiến túi tiền ngày càng “phình to” đáng kể vào cuối tháng 4.
Trong thế giới lưỡng cư tưởng chừng hiền hòa, có một loài sở hữu cơ chế phòng thủ kỳ lạ đến mức khiến giới khoa học phải kinh ngạc.
Ảnh vệ tinh chụp gần đây cho thấy một quầng sáng lấp lánh bao quanh quần đảo Chatham. Cảnh tượng này khiến nhiều người tò mò, vì sao lại vậy?
Giữa vùng đất khô cằn Tây Phi, một vách đá khổng lồ kéo dài hàng trăm kilômét đang lưu giữ những câu chuyện văn hóa độc đáo qua nhiều thế kỷ.
Với liệu pháp CRISPR điều trị rối loạn máu di truyền, TS Swee Lay Thein và TS Stuart Orkin đã giành giải Breakthrough và tiền thưởng 3 triệu USD.
Được phóng lên không gian năm 1977, Voyager 1 là tàu vũ trụ bay xa nhất lịch sử của NASA. Tàu đang cách Trái đất hơn 24 tỷ km.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Hợi được cấp trên ghi nhận thành tích, có mức thu nhập đáng mơ ước.
Tục lệ hiến tế thời nhà Thương khủng khiếp đến mức nào? Sự thật được hé lộ qua các cuộc khai quật khảo cổ còn tàn khốc hơn cả những ghi chép lịch sử.
Cả 4 học sinh Việt Nam tham dự Kỳ thi Olympic Hóa học Quốc tế Mendeleev 2026 đều đoạt giải, trong đó em Ngô Hoàng Minh xếp thứ 2 toàn kỳ thi.
Trong lớp trầm tích có tuổi đời hai thiên niên kỷ, những vũ khí bằng đồng của văn hóa Đông Sơn hé lộ sức mạnh đáng kinh ngạc của quân đội Hùng Vương.
Sống trong các cánh rừng, đồng cỏ và cả những khu dân cư, loài côn trùng quen thuộc này khiến cả người lẫn gia súc phải dè chừng.
Hải cẩu Weddell sống dưới lớp băng biển Nam Cực và được xem như "nhạc sĩ của đại dương" nhờ tạo ra nhiều kiểu âm thanh biến đổi nhanh hơn bất kỳ nhạc cụ nào.
Theo nghiên cứu mới, nhiều gene "phụ" có thể âm thầm điều chỉnh sắc tố, khiến màu mắt thực tế khác với dự đoán từ DNA.
Những cây cảnh này không chỉ đẹp, sang trọng mà còn mang lại tài lộc và sự thịnh vượng cho gia đình.
Theo tử vi 12 cung hoàng đạo 23/4, Ma Kết ghi dấu ấn với phong độ ổn định và tài lộc rủng rỉnh. Nhân Mã điều chỉnh lại nhịp độ cuộc sống.