Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Trước khi thế giới bước vào kỷ nguyên toàn cầu hóa hiện đại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm sống và hành động với tư duy mang tính toàn cầu.
Từ việc quan sát hai sao neutron va chạm và giải phóng tia gamma, các nhà vật lý thiên văn đang truy tìm nguồn gốc của các kim loại quý trong vũ trụ.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Thân làm việc hiệu quả và có vận may tài lộc, phú quý song hành.
Một nhóm khảo cổ học khi tiến vào lăng mộ của công chúa 17 tuổi và tìm thấy một người đàn ông đã canh giữ kho báu hơn một nghìn năm.
Khi khai quật tại thành phố cổ Ptolemais, Libya, các nhà khảo cổ tìm thấy hơn 100 bàn cờ được khắc trực tiếp trên các công trình kiến trúc.
Theo nhiều nghiên cứu, những người có năng lực tư duy và sức sáng tạo cao thường khó chịu với tiếng ồn. Vì sao lại vậy?
Sở hữu hình thù cổ quái và hương vị cay nồng đặc trưng, củ gừng là một trong những loại gia vị lâu đời và quyền lực nhất thế giới.
Mỹ là quốc gia có nhiều núi lửa nhất thế giới với số lượng lên tới 165. Điều này chủ yếu là do điều kiện địa chất đặc biệt ở Alaska, miền Tây và Hawaii.
Với chiếc cổ dài kỳ lạ và dáng vẻ như sinh vật thời tiền sử, ruồi cổ rắn là nhóm côn trùng săn mồi nhỏ bé nhưng đầy bí ẩn.
Bức tượng hình lạc đà khoảng 600 năm tuổi có thể là vật phẩm được hiến tế cho các vị thần trong một nghi lễ của người Inca.
Ẩn dưới mặt nước yên tĩnh quanh dãy Alps, những ngôi nhà sàn tiền sử đang kể lại cuộc sống châu Âu từ hơn 5.000 năm trước.
Một nhóm khảo cổ học khi tiến vào lăng mộ của công chúa 17 tuổi và tìm thấy một người đàn ông đã canh giữ kho báu hơn một nghìn năm.
Theo nghiên cứu mới, sao Kim - hành tinh nóng nhất của Hệ Mặt trời - có khả năng bảo tồn tàn tích của các tàu vũ trụ tốt hơn suy nghĩ trước đây.
Cảnh sát ở Cộng hòa Czech thông báo một tên trộm đã đánh cắp hộp sọ thánh Zdislava trong nhà thờ thánh Lawrence và thánh Zdislava.
Vào ngày 19/5, tiểu hành tinh mới phát hiện có tên 2026 JH2 sẽ bay sượt qua Trái đất ở khoảng cách cực gần, khoảng 90.000 km.
Được xây dưng bên dòng sông Suriname giữa rừng mưa Nam Mỹ, Paramaribo mang vẻ đẹp kỳ lạ của một thành phố Hà Lan nằm giữa vùng nhiệt đới.
Hơn 800 năm trước, một cậu bé tên Onfim sống ở Nga đã phác họa chân dung của mình lên bài tập ở trường.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Thân làm việc hiệu quả và có vận may tài lộc, phú quý song hành.
Từ việc quan sát hai sao neutron va chạm và giải phóng tia gamma, các nhà vật lý thiên văn đang truy tìm nguồn gốc của các kim loại quý trong vũ trụ.
Trước khi thế giới bước vào kỷ nguyên toàn cầu hóa hiện đại, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã sớm sống và hành động với tư duy mang tính toàn cầu.
Bức tượng hình lạc đà khoảng 600 năm tuổi có thể là vật phẩm được hiến tế cho các vị thần trong một nghi lễ của người Inca.
Sở hữu hình thù cổ quái và hương vị cay nồng đặc trưng, củ gừng là một trong những loại gia vị lâu đời và quyền lực nhất thế giới.
Với chiếc cổ dài kỳ lạ và dáng vẻ như sinh vật thời tiền sử, ruồi cổ rắn là nhóm côn trùng săn mồi nhỏ bé nhưng đầy bí ẩn.
Khi khai quật tại thành phố cổ Ptolemais, Libya, các nhà khảo cổ tìm thấy hơn 100 bàn cờ được khắc trực tiếp trên các công trình kiến trúc.
Ẩn mình bên bờ Biển Đỏ của Sudan, Sanganeb và Vịnh Dungonab là thế giới san hô hoang sơ mà rất ít người từng biết tới.
Theo nhiều nghiên cứu, những người có năng lực tư duy và sức sáng tạo cao thường khó chịu với tiếng ồn. Vì sao lại vậy?
Mỹ là quốc gia có nhiều núi lửa nhất thế giới với số lượng lên tới 165. Điều này chủ yếu là do điều kiện địa chất đặc biệt ở Alaska, miền Tây và Hawaii.
Các nhà khoa học ở Thụy Sĩ đã kích hoạt thành công 8.000 trận động đất nhỏ trong môi trường được giám sát nhằm hiểu rõ hơn về hoạt động địa chất.
Tại một lăng mộ cổ ở Hồ Bắc (Trung Quốc), người ta đã khai quật được hài cốt của 23 thiếu nữ bị trói, xương bị vặn vẹo và biến dạng, như thể họ đã phải chịu đựng sự đau đớn tột cùng.
Với vẻ ngoài như gỗ sơn mài và lịch sử gắn liền cùng y học phương Đông, nấm linh chi từ lâu đã mang một màu sắc huyền thoại hấp dẫn.