Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Các nhà khoa học tái tạo lại khuôn mặt của Avgi, một thiếu niên Hy Lạp 9.000 năm tuổi khiến người xem ngạc nhiên.
Dưới đây là một số loài hoa theo quan niệm dân gian, dù đẹp nhưng bị cho là kém may mắn, không nên trưng trong nhà dịp năm mới.
Khám phá tàn tích Aquilea với bức tranh sàn khảm cổ đại từ thế kỷ 4, nổi bật với họa tiết hoa văn guilloche bắt mắt và tình trạng bảo quản xuất sắc.
Sinh sống rộng khắp miền bắc Canada, tộc người Cree là một trong những cộng đồng bản địa lớn và có ảnh hưởng sâu sắc nhất Bắc Mỹ.
Tại Sayburç, thuộc Şanlıurfa, người ta tìm thấy một bức tượng với phần xương sườn lộ rõ, miệng bị khâu kín, đôi mắt dường như được lấp đầy bằng vỏ sò.
Nằm ở miền đông Indonesia, Vườn quốc gia Lorentz là vùng hoang dã hiếm hoi hội tụ núi tuyết, rừng mưa và biển nhiệt đới.
Vì một mục đích nghi lễ chưa rõ, người Neanderthal đã để lại những hộp sọ có sừng trong hang động này suốt một thời gian rất dài.
Hóa thạch được phát hiện cách đây gần 100 năm mới được các chuyên gia xác định là một loài khủng long mỏ vịt mới sống vào cuối kỷ Phấn trắng.
TPHCM dự kiến khai thác tạm thời 9 khu "đất vàng" để làm công viên, vườn hoa phục vụ người dân trong dịp Tết Bính Ngọ 2026.
Hàng trăm đôi giày da cổ bí ẩn đã trôi dạt vào một bãi biển ở Anh. Liệu những đôi giày này có liên quan đến một vụ đắm tàu thế kỷ 19?
Vũ khí cổ xưa có liên quan đến các vị vua Thời Trung Cổ huyền thoại được tìm thấy trong hồ gần pháo đài hoàng gia ở Ba Lan.
Hàng trăm đôi giày da cổ bí ẩn đã trôi dạt vào một bãi biển ở Anh. Liệu những đôi giày này có liên quan đến một vụ đắm tàu thế kỷ 19?
Tìm hiểu cách hệ thống Can Chi cổ xưa xác định tên gọi năm 2026 là Bính Ngọ dựa trên chu kỳ 60 năm của lịch phương Đông.
Dưới đây là một số loài hoa theo quan niệm dân gian, dù đẹp nhưng bị cho là kém may mắn, không nên trưng trong nhà dịp năm mới.
Hóa thạch được phát hiện cách đây gần 100 năm mới được các chuyên gia xác định là một loài khủng long mỏ vịt mới sống vào cuối kỷ Phấn trắng.
Khám phá tàn tích Aquilea với bức tranh sàn khảm cổ đại từ thế kỷ 4, nổi bật với họa tiết hoa văn guilloche bắt mắt và tình trạng bảo quản xuất sắc.
Nằm ở miền đông Indonesia, Vườn quốc gia Lorentz là vùng hoang dã hiếm hoi hội tụ núi tuyết, rừng mưa và biển nhiệt đới.
Tại Sayburç, thuộc Şanlıurfa, người ta tìm thấy một bức tượng với phần xương sườn lộ rõ, miệng bị khâu kín, đôi mắt dường như được lấp đầy bằng vỏ sò.
Các nhà khoa học tái tạo lại khuôn mặt của Avgi, một thiếu niên Hy Lạp 9.000 năm tuổi khiến người xem ngạc nhiên.
TPHCM dự kiến khai thác tạm thời 9 khu "đất vàng" để làm công viên, vườn hoa phục vụ người dân trong dịp Tết Bính Ngọ 2026.
Vì một mục đích nghi lễ chưa rõ, người Neanderthal đã để lại những hộp sọ có sừng trong hang động này suốt một thời gian rất dài.
Sinh sống rộng khắp miền bắc Canada, tộc người Cree là một trong những cộng đồng bản địa lớn và có ảnh hưởng sâu sắc nhất Bắc Mỹ.
Từng là trung tâm quyền lực của thảo nguyên Á–Âu, Karakorum ghi dấu một thời huy hoàng của Đế chế Mông Cổ rộng lớn.
Tọa lạc giữa đồng bằng trung du Bắc Bộ, tháp Bình Sơn (Phú Thọ) là một chứng tích kiến trúc Phật giáo cổ độc đáo và hiếm có còn được bảo tồn ở Việt Nam.
Các vùng xanh như Okinawa, Sardinia và Ikaria là phòng thí nghiệm tự nhiên giúp hiểu rõ bí quyết sống thọ và khỏe mạnh lâu dài.
Trong thời gian qua, nhân loại đã đối mặt với một số thảm họa khí hậu gây thương vong lớn về người cũng như thiệt hại lớn về kinh tế như mưa bão, lũ lụt...
Con búp bê 2.000 năm tuổi này được cho là một món đồ chơi cổ đại, việc tìm thấy nó giúp hé lộ nhiều thông tin thú vị.
Sinh sống trên phạm vi trải dài từ Afghanistan qua Pakistan, người Pashtun là cộng đồng cổ xưa với bản sắc mạnh mẽ, lịch sử phức tạp và ảnh hưởng sâu rộng vùng.
Một chiếc mặt nạ mô tả nhà triết học già đã được phát hiện trong tàn tích nhà hát của thành phố cổ Kastabala ở Osmaniye.
Nhiều bằng chứng khác nhau cho thấy, các nữ võ sĩ giác đấu (gladiatrixes) đã tồn tại trong Đế chế La Mã, nhưng họ hiếm hơn nhiều so với các nam võ sĩ giác đấu.