Ở chính nơi xảy ra vụ án Lệ Chi Viên nổi tiếng năm xưa, giờ là một tượng đài nữ nhà giáo trắng phau như tuyết cùng một tượng "Giọt lệ" đầy xót xa, oan khuất.
Về Lệ Chi Viên ở xã Đại Lai (Gia Bình, Bắc Ninh) tôi tìm gặp ông Nguyễn Trọng Viện. Là người trông coi di tích nên ông rất rõ những chuyện xưa cũ về Nguyễn Thị Lộ. Không chỉ rành rọt những chuyện ghi chép tỉ mẩn trong chính sử các đời, ông Viện còn mò mẫm sưu tầm những giai thoại dân gian.![]() |
| Người tuổi Tý là người nhanh nhẹn, chăm chỉ, tháo vát, đầu óc thông minh, tư duy linh hoạt, khéo léo trong lời ăn tiếng nói, lại nhiệt tình giúp đỡ mọi người nên được nhiều người yêu mến. |
![]() |
| Đức Từ Cung Đoan Huy Hoàng thái hậu là thân mẫu vua Bảo Đại và là Hoàng thái hậu cuối cùng của chế độ phong kiến Việt Nam. Cuộc đời bà gắn chặt với những thăng trầm của triều đại nhà Nguyễn. |
![]() |
| Đức Từ Cung tên thật là Hoàng Thị Cúc, sinh năm 1890. Gia đình bà tuy có cha là quan tri huyện nhưng có cuộc sống rất khó khăn. |
![]() |
| Sau này, vì gia cảnh khốn khó nên bà được “tiến” vào cung làm thị nữ hầu hạ cho hai vợ góa của vua Đồng Khánh là bà Thánh cung Nguyễn Thị Nhàn và bà Tiên cung Dương Thị Thục. |
![]() |
| Tại đây, duyên phận đã giúp bà gặp được Phụng hóa công Nguyễn Phước Bửu Đảo (vua Khải Định sau này), là con trai cả của vua Đồng Khánh. Vẻ ngoài nhu mì, hiền lành của bà đã khiến hoàng tử rung động. |
![]() |
| Năm 1913, bà hạ sinh hoàng tử Vĩnh Thụy (vua Bảo Đại sau này), người con duy nhất của vua Khải Định. Mặc dù sinh hoàng tử nhưng bà không được nuôi con. Vĩnh Thụy được Tiên Cung Thái hậu đón về cung, tự chăm sóc và nuôi nấng. |
![]() |
| Năm 1916, bà Hoàng Thị Cúc được vua phong là Huệ tần, tiếp đến là Huệ phi, bậc thứ hai (nhị giai phi) trong cửu giai 9 bậc mà các vua triều Nguyễn phong cho các phi tần của mình. |
![]() |
| Sau khi vua Khải Định băng hà, vua Bảo Đại lên ngôi tôn phong cho mẹ mình là Đoan Huy Hoàng thái hậu, người dân Huế tôn kính gọi bà là Đức Từ Cung hay Đức Từ. |
![]() |
| Theo sử liệu, sinh ra trong gia đình quan lại cấp thấp, hoàn cảnh khó khăn nhưng bằng sự chịu khó, đức tính cần cù, Đức Từ Cung không ngừng phấn đấu rèn luyện cả chữ Hán, Pháp văn và Quốc ngữ, cùng với các nghi lễ, văn hóa ứng xử cung đình và cả trên trọng trách mà bà đảm nhiệm. Cuộc đời bà gắn liền với câu chuyện truyền miệng mang màu sắc tâm linh. Chuyện kể rằng, thời xưa, ở làng Mỹ Lợi, huyện Phú Lộc, Thừa Thiên -Huế, có một ông thầy địa lý đã nhìn mộ ông tri huyện Hoàng Trọng Tích mà phán rằng "Họ này sẽ phát hoàng hậu". |
![]() |
| Ai nghe xong câu ấy cũng cười, coi đấy là lời phán bừa. Ai ngờ, sau đó, con gái ông huyện lại trở thành Hoàng thái hậu cuối cùng của triều Nguyễn, tức Đức Từ Cung. Ở ngôi vị Hoàng thái hậu cao sang, nhưng Đức Từ Cung vẫn sống một cuộc đời bình dị, gạt bỏ những thị phi để bảo vệ danh dự cho hoàng gia, gìn giữ gia phong cho "đệ nhất gia đình" của vua Bảo Đại và Nam Phương hoàng hậu. |
![]() |
| Lúc triều đình nhà Nguyễn cáo chung, vua Bảo Đại lưu vong nơi xứ người, Đức Từ Cung vẫn "neo giữ" cả thể xác và tâm hồn ở Huế. Bà tự bỏ tiền túi để sửa chữa Thái Miếu, Hưng Miếu, cùng các tôn lăng của các thành viên hoàng gia triều Nguyễn. |
![]() |
| Ngoài ra, Đức Từ Cung còn được đánh giá là có nhiều công lao trong phong trào chấn hưng Phật giáo ở Việt Nam vào đầu thập niên 1930. |
![]() |
| Bà duy trì các hoạt động cúng bái, lễ nghi nơi tôn miếu và lăng tẩm các vị vua Nguyễn. |
![]() |
| Đặc biệt, nhờ những nỗ lực của bà mà đoàn Ba Vũ - đoàn ca múa cung đình thời Nguyễn được duy trì cho đến ngày hòa bình lập lại. Nhờ vậy mà Huế mới giữ được một di sản văn hóa cung đình. |
![]() |
| Những năm tháng cuối đời bà lại trở về cuộc sống cô đơn và nghèo khó, không có con cháu bên cạnh. Nhưng dù cuộc sống khó khăn, Đức Từ Cung vẫn làm tròn phận sự của mình với tổ tiên nhà Nguyễn cho đến giây phút cuối cùng. |
![]() |
| Đức Từ Cung mất ngày 3/10/1980, thọ 91 tuổi. Lăng mộ bà được xây cất ở làng Dương Xuân (Huế), cạnh lăng vua Đồng Khánh và vua Tự Đức. |
Trong gần sáu thập niên, Đại Việt chìm trong cuộc nội chiến khốc liệt giữa hai triều đại đối địch, để lại những vết thương sâu sắc cho đất nước.
Kính viễn vọng tia X Chandra của NASA phát hiện ra một thiên thể bí ẩn, kỳ quặc, nó phát ra sóng vô tuyến và tia X cứ sau mỗi 44 phút.
Cách Trái Đất khoảng 3.400 năm ánh sáng, ngôi sao trung tâm của Tinh vân Bướm đã được ghi lại hình ảnh lần đầu tiên.
Khi khai quật ngôi mộ 78.000 năm tuổi trong hang Panga ya Saidi ở Kenya, các chuyên gia đã có khám phá bất ngờ về lịch sử loài người.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Tuất cân nhắc các phương án để sớm có quyết định riêng và tiêu tiền không phải nghĩ nhiều.
Một bệnh nhân mới được cấy ghép đồng thời 2 quả thận và gan từ lợn biến đổi gene. Đây là ca phẫu thuật ghép đa tạng lợn biến đổi gene đầu tiên trên thế giới.
Từng tham gia nhóm nghiên cứu về điều tra tội phạm công nghệ cao, TS Lai Ka-ying được chọn làm chuyên gia tải trọng trong sứ mệnh Thần Châu 23.
Cá Ông Chuông là thành viên lớn trong họ cá heo, có hộp sọ giống cá voi sát thủ. Chúng khá thông minh, chuyên hợp tác săn mồi.
Khác với những thác nước thông thường, Šomoška có những cột đá bazan giống như đổ xuống từ trên cao.
Các nhà thiên văn học đã phát hiện những dấu hiệu cho thấy cấu trúc bên trong Mặt trời có thể đang thay đổi theo cách chưa từng được ghi nhận trước đây.
Các nhà khoa học ở Australia thông báo đã tìm ra "chìa khóa" giúp giải mã những tín hiệu radio lạ, bí ẩn từ không gian sâu thẳm.
Sau 6 tháng mất liên lạc, NASA tuyên bố tàu vũ trụ MAVEN bay quanh sao Hỏa chính thức dừng hoạt động sau 6 tháng mất liên lạc.
Các chuyên gia đã phát hiện xác định được một loài sinh vật hoàn toàn mới ở hồ Great Salt (Mỹ). Loài này chỉ được ghi nhận tại hồ nước mặn này.
Các nhà thiên văn học đã phát hiện những dấu hiệu cho thấy cấu trúc bên trong Mặt trời có thể đang thay đổi theo cách chưa từng được ghi nhận trước đây.
Khi khai quật ngôi mộ 78.000 năm tuổi trong hang Panga ya Saidi ở Kenya, các chuyên gia đã có khám phá bất ngờ về lịch sử loài người.
Từng tham gia nhóm nghiên cứu về điều tra tội phạm công nghệ cao, TS Lai Ka-ying được chọn làm chuyên gia tải trọng trong sứ mệnh Thần Châu 23.
Ẩn sâu trong những vùng núi hình thành bởi các mảng kiến tạo va chạm, có một loại khoáng vật đã trở thành biểu tượng của quyền lực và may mắn ở thế giới cổ xưa.
Giữa lòng một thành phố cổ kính của Bỉ, có một nhà thờ đồ sộ với năm ngọn tháp đá sừng sững đã đứng vững suốt nhiều thế kỷ lịch sử đầy biến động.
Kính viễn vọng không gian James Webb đã hé lộ hình ảnh đầu tiên về vị trí kỳ lạ của 14 Herculis c, hành tinh ngoài hệ mặt trời lạnh nhất.
Xem tử vi hàng ngày, tử vi 12 con giáp hôm nay cho thấy tuổi Tuất cân nhắc các phương án để sớm có quyết định riêng và tiêu tiền không phải nghĩ nhiều.
Khác với những thác nước thông thường, Šomoška có những cột đá bazan giống như đổ xuống từ trên cao.
Trong gần sáu thập niên, Đại Việt chìm trong cuộc nội chiến khốc liệt giữa hai triều đại đối địch, để lại những vết thương sâu sắc cho đất nước.
Kính viễn vọng tia X Chandra của NASA phát hiện ra một thiên thể bí ẩn, kỳ quặc, nó phát ra sóng vô tuyến và tia X cứ sau mỗi 44 phút.
Giữa những đồng cỏ châu Âu khi mùa hè vừa khép lại, một loài hoa tím thanh nhã bất ngờ xuất hiện, đẹp đến mức khó ai ngờ nó lại chứa chất độc chết người.
Với những khoang màu vàng đen nổi bật như da hổ, rết hổ lớn là một trong những loài động vật chân khớp ấn tượng nhất thế giới.
Cá Ông Chuông là thành viên lớn trong họ cá heo, có hộp sọ giống cá voi sát thủ. Chúng khá thông minh, chuyên hợp tác săn mồi.
Giữa vùng cao nguyên khô cằn của Brazil, có một hẻm núi khổng lồ đang lưu giữ những dấu vết cổ xưa nhất của con người ở Nam Mỹ.
Cách Trái Đất khoảng 3.400 năm ánh sáng, ngôi sao trung tâm của Tinh vân Bướm đã được ghi lại hình ảnh lần đầu tiên.
Giữa những khu rừng và đồng cỏ châu Âu, có một loài chim nhỏ bé sở hữu hành vi tự vệ kỳ lạ đến mức khiến người xem không tin vào mắt mình.
Một bệnh nhân mới được cấy ghép đồng thời 2 quả thận và gan từ lợn biến đổi gene. Đây là ca phẫu thuật ghép đa tạng lợn biến đổi gene đầu tiên trên thế giới.