Việc quản lý nhà ở xã hội tại Hà Nội đang được mở rộng từ khâu xét duyệt người mua sang quá trình sử dụng căn hộ sau khi ký hợp đồng. Các chủ đầu tư và chính quyền địa phương được yêu cầu phối hợp kiểm tra, xác minh những trường hợp có dấu hiệu kê khai không trung thực, sử dụng nhà sai đối tượng hoặc phát sinh giao dịch trái quy định.

Theo Công văn số 22453/SXD-PTĐT, Sở Xây dựng Hà Nội yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động mua, thuê, thuê mua và sử dụng nhà ở xã hội trên địa bàn, thực hiện chỉ đạo của UBND thành phố về các nội dung kiến nghị sau kiểm tra công tác quản lý tại 8 dự án nhà ở xã hội.

Một trong những trọng tâm được đặt ra là xác định đúng người đứng tên hợp đồng và người thực tế quản lý, sử dụng căn hộ. Khi phát hiện dấu hiệu bất thường, cơ quan chức năng phải kiểm tra hồ sơ, tài liệu liên quan để làm rõ điều kiện thụ hưởng chính sách cũng như quá trình giao dịch.

Theo yêu cầu của Sở Xây dựng, UBND các xã, phường có dự án nhà ở xã hội phải chủ động rà soát tình hình sử dụng căn hộ, phối hợp với chủ đầu tư xác minh các trường hợp có dấu hiệu vi phạm. Nội dung kiểm tra bao gồm người ký hợp đồng, người được xét duyệt mua hoặc thuê nhà và người trực tiếp quản lý, sử dụng căn hộ.

Việc xác minh cũng có thể liên quan đến thông tin nhà đất, tài sản, biến động quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản và những giao dịch liên quan. Qua đó, cơ quan chức năng có thêm căn cứ đánh giá tính chính xác của hồ sơ và xác định trách nhiệm của các bên.

Nếu phát hiện trường hợp sử dụng giấy tờ không hợp pháp, kê khai sai sự thật hoặc vi phạm trong quá trình xét duyệt, ký hợp đồng, chủ đầu tư phải báo cáo chính quyền cấp xã nơi có dự án để kiểm tra, xử lý.

UBND cấp xã có trách nhiệm thu thập hồ sơ, tài liệu, xác minh vụ việc và lập hồ sơ xử lý đối với những hành vi thuộc thẩm quyền. Trường hợp vượt thẩm quyền, hồ sơ phải được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền giải quyết theo quy định pháp luật.

Yêu cầu này đặt trách nhiệm quản lý không chỉ ở thời điểm phân phối căn hộ mà còn trong quá trình nhà ở xã hội được đưa vào sử dụng. Những trường hợp chuyển nhượng, cho thuê, cho mượn hoặc thực hiện giao dịch không đúng quy định cũng thuộc diện cần rà soát.

Trong đợt rà soát cụ thể, Sở Xây dựng yêu cầu UBND phường Kiến Hưng khẩn trương phối hợp với chủ đầu tư kiểm tra hai trường hợp được kiến nghị có dấu hiệu vi phạm khi làm thủ tục mua nhà ở xã hội.

Cơ quan chức năng cần làm rõ hồ sơ đăng ký, giấy tờ chứng minh đối tượng và điều kiện mua nhà, đồng thời kiểm tra quá trình tiếp nhận, xét duyệt hồ sơ của chủ đầu tư cùng những thông tin liên quan.

Nếu xác định có vi phạm, UBND phường Kiến Hưng phải lập hồ sơ xử lý theo thẩm quyền và thông báo kết quả cho chủ đầu tư, Sở Xây dựng. Thời hạn báo cáo kết quả xác minh hai trường hợp này là trước ngày 15/10/2026.

Để theo dõi tình hình trên diện rộng, UBND các xã, phường có dự án nhà ở xã hội còn phải tổng hợp kết quả kiểm tra, rà soát, những trường hợp phát hiện dấu hiệu vi phạm và kết quả xử lý. Báo cáo được gửi trước ngày 15 của tháng cuối quý hoặc khi có yêu cầu.

Song song với công tác hậu kiểm, Sở Xây dựng yêu cầu chủ đầu tư rà soát quy trình tiếp nhận, kiểm tra và xét duyệt hồ sơ mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội. Các điều kiện về đối tượng, nhà ở, thu nhập và những tiêu chí liên quan phải được đối chiếu đầy đủ, bảo đảm công khai, minh bạch.

Thông tin về dự án, số lượng căn hộ, thời gian tiếp nhận hồ sơ, điều kiện và trình tự đăng ký cũng phải được công bố rõ ràng. Chủ đầu tư không được thu tiền, nhận đặt cọc hoặc ký thỏa thuận làm phát sinh quyền mua nhà ở xã hội khi người đăng ký chưa đáp ứng điều kiện theo quy định.

Động thái tăng cường kiểm soát được đưa ra trong bối cảnh cơ quan công an đã phát hiện các vụ việc thu tiền chênh lệch ngoài hợp đồng, môi giới trái phép và hứa hẹn suất mua nhà ở xã hội để trục lợi.

Tại dự án AZ Thăng Long (New City), xã Hoài Đức, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội đã khởi tố vụ án và 4 bị can vào ngày 21/9/2026. Kết quả điều tra bước đầu xác định các đối tượng tổ chức thu tiền chênh lệch ngoài hợp đồng của gần 300 khách hàng, với tổng số tiền khoảng 80 tỷ đồng.

Từ yêu cầu kiểm soát hồ sơ ban đầu đến việc xác minh người sử dụng căn hộ, các biện pháp được Hà Nội triển khai nhằm phát hiện sớm những dấu hiệu lợi dụng chính sách, đồng thời xác định rõ trách nhiệm của chủ đầu tư và chính quyền địa phương trong quản lý nhà ở xã hội.