Vụ đánh chìm tàu ​​Iris Dena ngày 4 tháng 3 là cuộc tấn công quân sự đầu tiên bên ngoài Trung Đông kể từ khi chiến tranh bắt đầu, và các nhà phân tích cho rằng nó làm dấy lên lo ngại rằng chiến dịch quân sự của Mỹ và Israel chống lại Iran có thể lan rộng ra ngoài vùng Vịnh Ba Tư nếu kéo dài.

Vụ việc cũng trở thành một sự cố ngoại giao gây khó xử cho New Delhi, quốc gia từng cho phép con tàu bị chìm tham gia các cuộc tập trận hải quân đa phương thời bình.

Cả ba tàu chiến Iran — hai tàu hiện đang ở Ấn Độ và Sri Lanka cũng như tàu bị trúng ngư lôi — đều đang di chuyển trên Ấn Độ Dương sau khi tham gia các cuộc tập trận dọc bờ biển phía đông của Ấn Độ.

Các quốc gia Nam Á gọi quyết định cho phép 2 tàu này vào cảng của họ là một hành động “nhân đạo”.

Ngoại trưởng Ấn Độ Subrahmanyam Jaishankar hôm thứ Hai cho biết trước Quốc hội rằng tàu Iris Lavan của Iran đã cập cảng Kochi phía nam tuần trước sau khi báo cáo sự cố kỹ thuật. Thủy thủ đoàn của tàu, chủ yếu là các học viên trẻ, đã được bố trí chỗ ở tại các cơ sở hải quân của Ấn Độ.

Sri Lanka, một quốc đảo ở Ấn Độ Dương nằm phía đông nam Ấn Độ, đã tiếp quản tàu Irins Bushehr của Iran và đưa khoảng 288 thành viên thủy thủ đoàn xuống cảng Trincomalee sau khi con tàu này yêu cầu trợ giúp vì cho biết một trong các động cơ của nó bị trục trặc.

Một ngày trước đó, hải quân nước này đã cứu sống 32 thủy thủ và vớt được 87 thi thể từ xác tàu Dena bị chìm. Quốc gia Nam Á này đã nhấn mạnh lập trường trung lập của mình sau khi bị cuốn vào cuộc xung đột, tuyên bố sẽ không đứng về phe nào.

Thủy thủ đoàn tàu Irins Bushehr lên bờ Căn cứ Hải quân Welisara, Colombo, Sri Lanka.

Ấn Độ, quốc gia có quan hệ hữu nghị với tất cả các bên trong cuộc xung đột — Mỹ, Israel và Iran — đã tránh việc công khai ủng hộ hay lên án bất kỳ bên nào kể từ khi xung đột nổ ra. Cả ba nước đều chưa đưa ra bất kỳ bình luận chính thức nào về vụ chìm tàu ​​Dena. Ngoại trưởng Jaishankar chỉ nói rằng các tàu này đã bị "mắc kẹt ở phía sai của sự kiện".

Washington đã tuyên bố sẽ tiêu diệt năng lực quân sự của Iran, bao gồm cả hải quân nước này. Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth mô tả việc đánh chìm một con tàu không có khả năng tự vệ là "chiến công" và gọi đó là một "cái chết lặng lẽ".

Cuộc tấn công của Mỹ vào con tàu gần Sri Lanka đã làm dấy lên những câu hỏi về phạm vi ngày càng mở rộng của chiến dịch quân sự chống lại Iran.

“Cho đến nay, chúng tôi vẫn cho rằng xung đột chỉ giới hạn ở Vịnh Ba Tư. Nhưng khi con tàu bị đánh chìm ngoài khơi bờ biển Sri Lanka, cách đó 3000 km, điều đó ngụ ý rằng có khả năng xung đột sẽ lan rộng”, ông Arun Prakash, cựu chỉ huy hải quân Ấn Độ, cho biết.

Các cuộc diễu binh hải quân do Ấn Độ tổ chức, với sự tham gia của 74 quốc gia và 18 tàu chiến nước ngoài, nhằm mục đích phô trương tầm ảnh hưởng của nước này trong khu vực biển lân cận. New Delhi, quốc gia đang tăng cường sức mạnh hải quân, thường xuyên tuyên bố tham vọng trở thành “đối tác an ninh được ưu tiên” ở Ấn Độ Dương, vốn cũng là tuyến đường huyết mạch cho hoạt động buôn bán dầu mỏ bằng đường biển.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng vụ chìm tàu ​​Dena đã phủ bóng đen lên tham vọng khu vực của Ấn Độ.

“Vụ việc này cho thấy chúng ta thực sự không phải là người bảo vệ Ấn Độ Dương — nó cho thấy khoảng cách giữa lập trường hùng biện của Ấn Độ và thực tế. Mặc dù New Delhi không có nghĩa vụ phải bảo vệ con tàu bị Mỹ tấn công trong vùng biển quốc tế, nhưng vẫn có khía cạnh đạo đức vì con tàu đó là khách của họ,” theo Manoj Joshi, nghiên cứu viên cao cấp tại Tổ chức Nghiên cứu Quan sát viên ở New Delhi.

Ông Joshi cho biết, việc nhắm mục tiêu vào tàu này cũng cho thấy rằng quan hệ đối tác quốc phòng mà New Delhi và Washington đã vun đắp trong những năm gần đây vẫn còn “bất đối xứng” và có những giới hạn. “Khi cần, Mỹ sẽ làm những gì họ muốn. Ngay cả ở Ấn Độ Dương, họ cũng hành động theo ý mình.”

Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh, người đã có mặt tại New Delhi tuần trước, cho biết Ấn Độ phải hỏi Hoa Kỳ lý do tại sao họ lại nhắm mục tiêu vào các tàu của Iran ở Ấn Độ Dương.

Iran và Mỹ đã tranh cãi về việc liệu tàu Dena có phải là mục tiêu chiến tranh hợp pháp hay không. Trong khi Iran khẳng định con tàu không mang vũ khí, Bộ Tư lệnh Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương của Mỹ đã bác bỏ tuyên bố đó.