Theo tài liệu thu thập của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, công tác quản lý và tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nguồn vốn ngân sách nhà nước tại các dự án hạ tầng giao thông cấp cơ sở luôn là bài toán đòi hỏi tính minh bạch và sự cạnh tranh cao. Tuy nhiên, kết quả lựa chọn nhà thầu vừa được công bố tại một gói thầu xây lắp giao thông trên địa bàn xã Phước Thái (TP Đồng Nai) lại ghi nhận tỷ lệ tiết kiệm nguồn vốn ở mức tương đối thấp, đi kèm diễn biến đấu thầu không có sự cạnh tranh giữa các nhà thầu.

Hiệu quả đầu tư công từ gói thầu giao thông hơn 7,3 tỷ đồng

Hồ sơ hệ thống thể hiện, ngày 30/06/2026, Trưởng phòng Kinh tế xã Phước Thái đã ký Quyết định số 190/QĐ-PKT về việc phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu cho Gói thầu số 01 (xây dựng): Xây lắp và đảm bảo an toàn giao thông. Đây là gói thầu cốt lõi thuộc dự án đầu tư nâng cấp tuyến Hẻm 160 đường Tân Hiệp, xã Phước Thái, do Phòng Kinh tế xã Phước Thái làm chủ đầu tư. Dự án này được triển khai dựa trên cơ sở pháp lý từ Quyết định số 1305/QĐ-UBND do Phó Chủ tịch UBND xã Phước Thái phê duyệt Báo cáo Kinh tế - Kỹ thuật vào ngày 27/05/2026.

Thông tin từ kế hoạch lựa chọn nhà thầu mã số PL2600149182 được phê duyệt trước đó xác định giá gói thầu (giá dự toán) ở mức 7.353.381.109 đồng. Sau quy trình tổ chức lựa chọn nhà thầu qua mạng, đơn vị trúng thầu được xác định là Công ty TNHH Một thành viên Nguyên Phước với mức giá trúng thầu cụ thể là 7.261.176.000 đồng. Như vậy, thông qua hoạt động đấu thầu rộng rãi, giá trị tiết kiệm tuyệt đối cho ngân sách công chỉ đạt 92.205.109 đồng. Con số này tương đương với tỷ lệ tiết kiệm nguồn vốn đầu tư đạt xấp xỉ 1,25%. Phương thức thực hiện gói thầu áp dụng loại hợp đồng trọn gói, với tổng thời gian thi công và hoàn thiện các hạng mục kỹ thuật tối đa là 120 ngày kể từ ngày khởi công công trình.

Lịch sử đấu thầu và tính cạnh tranh trên môi trường mạng

Mặc dù hình thức áp dụng cho gói thầu là đấu thầu rộng rãi trong nước qua mạng nhằm thu hút tối đa các nguồn lực doanh nghiệp tham gia cạnh tranh lành mạnh, diễn biến thực tế lại cho thấy cục diện hoàn toàn trái ngược. Theo biên bản mở thầu được Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trích xuất tự động vào lúc 16 giờ 21 phút ngày 22/06/2026 cho thông báo mời thầu số E-TBMT: IB2600277791-00, chỉ có duy nhất một dữ liệu hồ sơ dự thầu được nộp thành công. Đơn vị này không ai khác chính là Công ty TNHH Một thành viên Nguyên Phước. Trong bối cảnh không phải đối mặt với bất kỳ áp lực cạnh tranh nào về cả phương án kỹ thuật lẫn giá thành từ các đối thủ, doanh nghiệp này đã vượt qua các bước đánh giá E-HSDT do Công ty TNHH Tư vấn Đầu tư và Đấu thầu Đăng Khoa thực hiện và được thẩm định bởi Công ty TNHH MTV Tư vấn Xây dựng Minh Khuê.

Tìm hiểu sâu về hồ sơ năng lực, Công ty TNHH Một thành viên Nguyên Phước có mã số doanh nghiệp là 3601517711, thành lập từ năm 2016, hoạt động chuyên sâu trong lĩnh vực xây lắp hạ tầng. Doanh nghiệp có trụ sở đăng ký hành chính tại xã Tân Hiệp, TP Đồng Nai. Thống kê lịch sử trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy doanh nghiệp từng tham gia khoảng 15 gói thầu, trong đó ghi nhận trúng tới 10 gói và chỉ trượt 5 gói. Tổng giá trị trúng thầu độc lập của đơn vị đạt khoảng 34.476.736.423 đồng và tổng giá trị liên danh đạt khoảng 11.927.827.288 đồng.

Trách nhiệm giải trình và góc nhìn từ các chuyên gia pháp lý

Trong bối cảnh hệ thống hành chính mới chính thức áp dụng từ ngày 01/07/2025, cấu trúc chính quyền địa phương tinh gọn chỉ còn hai cấp là cấp Tỉnh và cấp Xã. Sự thay đổi này đặt lên vai các cơ quan quản lý trực thuộc như Phòng Kinh tế xã Phước Thái một trách nhiệm rất lớn trong việc kiểm soát hiệu quả đầu tư công. Việc một gói thầu quy mô hơn 7,35 tỷ đồng được tổ chức đấu thầu rộng rãi công khai nhưng kết quả chỉ có một nhà thầu tham gia với tỷ lệ tiết kiệm ngân sách xấp xỉ 1,25% đang thu hút sự quan tâm từ dư luận và giới chuyên môn.

Theo Luật sư Nguyễn Văn Lập (Đoàn Luật sư TP HCM), xét về mặt hành lang pháp lý, việc gói thầu chỉ có một nhà thầu nộp hồ sơ và trúng thầu hoàn toàn không vi phạm các điều khoản cấm của Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, miễn là chủ đầu tư tuân thủ đúng quy trình gia hạn và xử lý tình huống đấu thầu qua mạng. Tuy nhiên, dưới góc độ tối ưu hóa dòng vốn ngân sách, những gói thầu có tỷ lệ tiết kiệm thấp dưới 2% như thế này luôn đặt ra yêu cầu cao về trách nhiệm giải trình của người đứng đầu cơ quan phê duyệt. Các cơ quan quản lý cần rà soát kỹ xem tiêu chuẩn kỹ thuật trong hồ sơ mời thầu có vô tình cài cắm các điều kiện hạn chế sự tham gia của các nhà thầu khác hay không, nhằm tuân thủ nghiêm túc Chỉ thị số 12/CT-TTg ngày 03/04/2026 của Thủ tướng Chính phủ về việc tăng cường tính cạnh tranh, minh bạch và trách nhiệm của chủ đầu tư.