Những bất thường dễ bị cha mẹ bỏ qua

BSCKII Nguyễn Văn Phúc, Khoa Nam học, Bệnh viện TWQĐ 108 cảnh báo, nhiều phụ huynh chỉ chú ý đến cơ quan sinh dục của con khi trẻ gặp khó khăn lúc đi tiểu. Tuy nhiên, một số bất thường bẩm sinh có thể nhận biết từ sớm thông qua vị trí lỗ tiểu, hình dạng dương vật hoặc sự phát triển của bao quy đầu.

Lỗ tiểu không nằm ở đầu dương vật

Lỗ tiểu thấp là một trong những bất thường bẩm sinh có thể được phát hiện qua quan sát bên ngoài. Việc nhận biết sớm giúp bác sĩ đánh giá đầy đủ các tổn thương đi kèm, từ đó tư vấn hướng xử trí phù hợp.

Dấu hiệu dễ nhận biết nhất là lỗ tiểu không nằm ở vị trí thông thường trên đỉnh quy đầu. Ở trẻ mắc lỗ tiểu thấp (hypospadias), lỗ tiểu có thể nằm ở mặt dưới dương vật, với vị trí thấp hơn bình thường.

Tùy mức độ, lỗ tiểu có thể chỉ lệch nhẹ ở vùng quy đầu, nhưng cũng có trường hợp nằm tại thân hoặc gần gốc dương vật.

Đáng chú ý, một số trẻ vẫn đi tiểu bình thường nên cha mẹ dễ bỏ qua. Tuy nhiên, nếu quan sát kỹ, có thể nhận thấy tia nước tiểu đi theo hướng bất thường hoặc khó kiểm soát. Một số trường hợp còn đi kèm tình trạng dương vật cong.

Lỗ tiểu thấp là bất thường bẩm sinh, không phải hậu quả của việc vệ sinh không tốt hay chăm sóc sai cách. Mức độ bệnh ở mỗi trẻ khác nhau, do đó cha mẹ không nên tự đánh giá tình trạng nặng nhẹ chỉ dựa vào vị trí lỗ tiểu.

Dương vật cong rõ, đặc biệt khi cương

Dương vật hơi cong có thể xuất hiện ở một số trẻ và không phải trường hợp nào cũng là bệnh lý. Tuy nhiên, nếu dương vật cong rõ sang một bên, cong xuống dưới hoặc có hình dạng bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám.

Ở trẻ nhỏ, việc nhận biết độ cong không phải lúc nào cũng dễ dàng do dương vật thường ở trạng thái mềm. Bác sĩ sẽ dựa vào thăm khám và các dấu hiệu liên quan để đánh giá.

Đặc biệt, dương vật cong có thể đi kèm lỗ tiểu thấp. Khi đó, bất thường không chỉ liên quan đến vị trí lỗ tiểu mà còn có thể ảnh hưởng đến sự phát triển của các cấu trúc quanh niệu đạo và thân dương vật.

Ở trẻ lớn, tình trạng cong có thể biểu hiện rõ hơn khi bước vào tuổi dậy thì. Nếu độ cong đáng kể, trẻ có nguy cơ gặp khó khăn về chức năng sinh dục sau này, đồng thời có thể mặc cảm, tự ti về cơ thể.

Vì vậy, cha mẹ không nên đợi đến khi trẻ trưởng thành mới đưa đi kiểm tra nếu đã nhận thấy dấu hiệu cong bất thường từ nhỏ.

Bao quy đầu phát triển không cân đối

Một dấu hiệu khác có thể gợi ý lỗ tiểu thấp là hình dạng bao quy đầu không cân xứng.

Thông thường, lớp da bao quanh quy đầu phân bố tương đối đồng đều. Ở một số trẻ mắc lỗ tiểu thấp, phần da bao quy đầu phía dưới có thể bị thiếu, trong khi phần da phía trên phát triển nhiều hơn. Nhìn bên ngoài, bao quy đầu có hình dạng không cân đối, giống như một chiếc mũ trùm.

Đây là đặc điểm cha mẹ có thể nhận thấy ngay từ khi trẻ còn nhỏ. Tuy nhiên, bao quy đầu có hình dạng khác thường không đồng nghĩa chắc chắn trẻ mắc lỗ tiểu thấp. Một số biến đổi có thể xuất phát từ đặc điểm giải phẫu riêng.

Do đó, khi phát hiện dấu hiệu bất thường, phụ huynh nên đưa trẻ đến cơ sở chuyên khoa để được thăm khám, thay vì tự phán đoán hoặc tìm cách xử lý tại nhà.

Phát hiện sớm để lựa chọn thời điểm can thiệp phù hợp

Lỗ tiểu thấp và các bất thường đi kèm có mức độ rất đa dạng. Có trẻ chỉ thay đổi nhẹ về vị trí lỗ tiểu, nhưng cũng có trường hợp kèm dương vật cong đáng kể hoặc những bất thường khác của cơ quan sinh dục.

Việc thăm khám sớm không đồng nghĩa tất cả trẻ đều phải phẫu thuật. Mục tiêu trước hết là xác định chính xác tình trạng, mức độ bất thường và những vấn đề đi kèm.

Với trường hợp cần can thiệp, bác sĩ sẽ căn cứ vào tuổi của trẻ, vị trí lỗ tiểu, mức độ cong dương vật và đặc điểm giải phẫu để lựa chọn phương pháp phù hợp. Điều trị hướng tới mục tiêu giúp trẻ đi tiểu thuận lợi, đồng thời bảo đảm chức năng dương vật về sau.

Cha mẹ tuyệt đối không tự kéo, nong bao quy đầu hoặc sử dụng thuốc, kem bôi với mong muốn đưa lỗ tiểu về đúng vị trí. Những biện pháp này không thể thay đổi vị trí lỗ tiểu và có thể gây tổn thương cho trẻ.

Trong sinh hoạt hằng ngày, phụ huynh có thể quan sát cơ quan sinh dục của con một cách tự nhiên khi tắm hoặc vệ sinh. Nếu nhận thấy lỗ tiểu không nằm ở đầu dương vật, dương vật cong rõ hoặc bao quy đầu mất cân đối, nên đưa trẻ đến khám chuyên khoa tiết niệu - nam khoa hoặc ngoại nhi.

Bên cạnh đó, cha mẹ cần tránh khiến trẻ cảm thấy xấu hổ hay mặc cảm về cơ thể. Việc kiểm tra sức khỏe nên được giải thích nhẹ nhàng, giúp trẻ hiểu đây là hoạt động chăm sóc sức khỏe bình thường.

Phát hiện sớm những bất thường ở cơ quan sinh dục không chỉ giúp đánh giá và xử trí phù hợp mà còn hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến chức năng sinh dục và tâm lý của trẻ khi trưởng thành.

BSCKII Nguyễn Văn Phúc, (Khoa Nam học, Bệnh viện TWQĐ 108)

Mời quý độc giả theo dõi video: Việt Nam đang đối mặt bài toán dân số già hóa