Độc đáo tục ngủ cùng nhưng cấm ân ái ở Tây Nguyên

Sau những đêm lễ hội, đắm chìm trong hương sắc núi rừng, trai giái Raglai có thể trở về nhà sàn để ngủ thảo.

Theo Báo Công Lý 05/04/2018 00:52

Từ xa xưa, trong cộng đồng người Raglai đã có tục ngủ cùng trong một giới hạn mong manh gọi là ngủ thảo. Đây là tục ngủ chỉ để đơn thuần là tìm hiểu lẫn nhau, chứ không được phép có quan hệ thân xác.

Tập tục có tự bao giờ?

Người Raglai có quan niệm cho rằng: “Điều quan trọng không kém là trong khi ngủ thảo nếu không có hành động gì quá giới hạn, tức là họ đã tôn trọng bản làng, tuân theo truyền thống tốt đẹp của dân tộc, có thể nhận được sự đồng ý của gia đình hai họ và bản làng để tiến hành hôn nhân, chung sống trọn đời”.

Quả thực, ham muốn thể xác nhiều khi vượt qua những quy định của luật tục, vì thế việc “ngủ thảo” cho thấy được bản lĩnh của họ như một cách để họ ra mắt bản làng của mình.

Việc xa nhất mà họ có thể làm trong đêm ngủ thảo là nắm tay nhau. Nếu xảy ra chuyện ân ái họ có thể bị phạt hàng chục con lợn, gà, phải mổ trâu, mổ bò để chuộc lỗi với xóm làng.

Ông Phạm Văn Hợp, Trưởng phòng Văn hóa thông tin huyện Khánh Sơn, Khánh Hòa, nơi có 15.000 người Raglai sinh sống cho biết: “Phải từ 20 tuổi trở lên mới được ngủ thảo. Việc ngủ thảo được thực hiện trong một nhà dài, là một dạng nhà truyền thống của người Raglai. Các đôi nam nữ vào đó ngủ chung, mỗi đôi một chỗ khác nhau”.

Theo ông Mấu Quốc Tiến, chuyên gia nghiên cứu văn hóa, được mệnh danh là người giữ hồn Raglai với việc 25 năm nghiên cứu sưu tầm văn hóa và dân ca Raglai, cho biết: “Tục ngủ thảo quan trọng nhất là ở chỗ thử thách các nam thanh nữ tú đang tràn đầy sức sống. Cho họ ngủ thảo mà họ vẫn giữ được con người mình, vẫn làm chủ được mình, không đi quá giới hạn thì đáp ứng được thử thách về con người cũng như sự tôn trọng lẫn nhau của đôi bạn trẻ”.

Điệu múa trong lễ hội của người Raglai.

Người Raglai quan niệm: Hôn nhân mà không có tình yêu chắc chắn dẫn đến đau khổ. Việc ngủ thảo diễn ra theo ý người nam và người nữ, họ không cần phải hỏi gia đình, điều này thể hiện sự bình đẳng và tôn trọng quyền tự quyết trong hôn nhân của người Raglai. Các đôi nam nữ có thể đã quen biết nhau từ trước đó, việc ngủ thảo là để xem liệu có nên ở bên nhau trọn đời hay không? Nếu trước đó họ chưa thân thiết thì việc ngủ thảo là để hiểu về nhau hơn.

Hiện nay, ngủ thảo chỉ còn lại trong ký ức của người dân nơi đây, lớp trẻ đã không còn biết đến tục ngủ thảo nữa. Bà Mấu Thị Diên, 91 tuổi, người Raglai sống tại Sơn Bình, Khánh Sơn cho biết: “Tôi vẫn nhớ ngày xưa có tục ngủ thảo kén chồng, nhưng hiện nay đã không còn nữa, có luật pháp và xã hội mới rồi. Ngủ thảo là để tìm hiểu nhau, thử lòng nhau chứ không phải để làm chuyện bậy bạ. Nếu mà vi phạm sẽ bị phạt nặng lắm, có thể bị đuổi khỏi xứ”.

Giải mã bí ẩn thuật tình yêu

Sau những đêm lễ hội, đắm chìm trong hương sắc núi rừng, trai gái Raglai có thể trở về nhà sàn để ngủ thảo. Nữ giới là người có quyền quyết định xem mình sẽ ngủ thảo với ai? Thực hiện việc này trong bao lâu?

Người dân nơi đây luôn tôn trọng phụ nữ. Với họ, người phụ nữ giữ vai trò phát triển nòi giống, tức là phát triển xã hội, làm xã hội đông đúc và giàu có hơn. Người phụ nữ luôn được tôn vinh và giữ quyền làm chủ trong mọi vấn đề đặc biệt là chuyện tình cảm.

Buổi đêm thanh vắng giữa núi đồi bao la, bên cạnh bếp lửa nồng ấm trong ngôi nhà sàn cao ráo, thoáng mát là lúc họ bên nhau, tìm hiểu lẫn nhau, từ tính cách, sở thích đến công việc hay gia đình. Nếu cảm thấy thích hợp thì tìm đến bên nhau, cô gái sẽ thưa chuyện với gia đình và thông qua già làng, trưởng bản xem như đã thông báo với chính quyền về mối quan hệ mới xác lập đã rõ ràng giữa đôi trẻ.

Các bạn trẻ chỉ được phép ngủ thảo với một người trong thời gian đó mà thôi. “Nếu trong thời gian ngủ thảo với người này, mà còn đi ngủ thảo với người khác, tức là người không đứng đắn, không rõ ràng chuyện tình cảm sẽ bị xã hội xa lánh, ruồng rẫy”, ông Hợp, Trưởng phòng văn hóa thông tin Khánh Sơn cho biết.

Ông Hợp cho biết thêm: “Có thể ngủ thảo với người khác nhưng là trong một lễ hội năm khác, chứ ngay trong năm đó thì tuyệt đối không được”.

Việc ngủ thảo chỉ diễn ra vào ban đêm. Ban ngày ai về nhà nấy, có thể xem như chưa từng gặp nhau.

“Cái miệng nhà gái chịu ăn trầu, cái miệng nhà gái chịu ăn miếng cau, cái miệng nhà gái nó uống chén rượu” thì tức là nhà gái “đã ưng cái bụng” rồi. Ở đây, miếng trầu vẫn là đầu câu chuyện, tục nhai trầu vẫn phổ biến ở người Raglai sinh sống nơi này.

Trầu cau dạm ngõ là không thể thiếu, nhà trai sẽ phải mang đến hỏi chuyện nhà gái sau khi cô gái ngỏ ý muốn tiến tới hôn nhân bền chặt.

Dù theo chế độ mẫu hệ, nhưng vai trò của người đàn ông vẫn rất quan trọng trong xã hội Raglai.

Những người có quyền lực trong cộng đồng người Raglai sẽ chịu trách nhiệm xét xử, thi hành, hoặc giám sát quá trình xử phạt người phạm tội.

Không ai biết rõ những hình phạt như vậy có từ bao giờ, chỉ biết rằng, khi có ngủ thảo là đã có những hình phạt ấy. Nó ám ảnh mọi thế hệ người Raglai dù ở độ tuổi nào đi chăng nữa đó là sự răn đe của xã hội xưa cho những ai vi phạm.

Trong những câu ca dân gian, bên cạnh những lời hát về sự ngọt ngào, quý trọng của tình yêu thì kèm theo đó sự nhắc nhở về hình phạt nếu vi phạm luật tục ngủ thảo.

Thời gian chờ ngày cưới là thời khắc cực kỳ qua trọng, thử thách sự thủy chung, son sắt của chàng trai. Nếu anh ta bỏ đi tìm người khác, hoặc phụ tình từ chối cưới hỏi tức là đã vi phạm luật tục, chịu sự lên án gay gắt của cộng đồng.

Trên nương rẫy hay trong các bản làng người Raglai, các chàng trai vẫn thường lưu truyền những câu dân ca: “Của cải đã trao tặng coi như đã ném xuống sông, nó còn phải chịu cúng tạ lỗi ông bà, làm góa bụa trầu cau lỡ làng duyên phận, nó phải chịu phạt cho dòng họ người ta, phải chịu lỗi với ông mai, bà mối”. Văn hóa ngủ thảo đã đi vào trong thi ca dân gian, văn hóa truyền miệng của người Raglai.

Luật tục ngủ thảo nhằm tạo sự bình đẳng giới trong xã hội, hình phạt kèm theo để giữ gìn truyền thống tốt đẹp của tổ tiên, tránh xảy ra những chuyện không hay, làm đổ vỡ những cuộc hôn nhân đã định.

Bà Y Miên, người Raglai, sống tại Tô Hạp, Khánh Sơn, nói về những hình phạt: “Nó đã bắt người ta ở rể là đã thành người nhà nó, mà nó còn tráo trở thì nó phải chịu phạt trả lại của cải, của một phải trả thành hai. Phải chịu phạt tạ tội đến ông bà người ta”. Đây cũng là câu hát dân gian mà một số thiếu nữ Raglai đến tuổi cập kê thường hát mỗi khi lên rừng hoặc làm rẫy.

Theo trí nhớ của những cụ cao niên trong cộng đồng người Raglai, đám cưới của những cặp đôi vi phạm luật tục sẽ không được xã hội đồng tình, do đó chỉ được phép tiến hành trong gia đình dưới hình thức là lễ tạ tội với ông bà, cha mẹ và Nhang Giàng để rửa sạch ô uế, dơ bẩn, thể hiện sự ăn năn hối lỗi.

Những đám cưới ấy, họ không cho phép cô dâu, chú rể đi cửa chính vào nhà. Đám cưới này sẽ không có sự chia vui của anh em, họ hàng, bạn bè và xóm làng. Đây là sự trừng phạt cực kỳ ghê gớm, ảnh hưởng lâu dài đến tình cảm vợ chồng với hàng xóm, thôn bản.

Tổ tiên người Raglai đặt ra tục ngủ thảo và những hình phạt là để tạo điều kiện cho các đôi nam nữ đến với nhau, đồng thời có giá trị như một bài học về giáo dục giới tính dưới hình thức sơ khai.

Hiện nay, ngủ thảo không còn nữa, nhưng trong những bài hát, và sâu thẳm tiềm thức người dân vẫn in hằn những hình phạt và sự kỳ thị của xóm làng về việc quan hệ thân xác trước hôn nhân.

#lễ hội #đồng bào dân tộc #tập tục

Cận cảnh lễ hội hoa xuân lớn nhất Tết 2017 ở Hà Nội

Ngày 30/1, lễ hội hoa Xuân lớn nhất miền Bắc trong dịp Tết 2017 đã chính thức khai mạc tại khu đô thị Ecopark và kéo dài đến hết rằm tháng Giêng.

Can canh le hoi hoa xuan lon nhat Tet 2017 o Ha Noi

Ngày 30/1, lễ hội hoa Xuân lớn nhất miền Bắc trong dịp Tết 2017 đã chính thức khai mạc tại khu đô thị Ecopark và kéo dài đến hết rằm tháng Giêng (tức 11/2 dương lịch).

Xem chi tiết

Nhiều xe PCCC Trung Quốc sang dập lửa nhà máy sợi ở Quảng Ninh

(Kiến Thức) - 6 xe chữa cháy chuyên dụng của lực lượng PCCC TP Đông Hưng và Phòng Thành Cảnh, Trung Quốc đã được điều động sang dập tắt đám cháy nhà máy sợi Texhong Ngân Long, KCN Hải Yên (TP Móng Cái, Quảng Ninh).

Theo cơ quan chức năng, tới thời điểm này, vụ cháy kho sợi Công ty Texhong Ngân Long (KCN Hải Yên, TP Móng Cái, tỉnh Quảng Ninh) cơ bản đã được kiểm soát, không lây lan sang các khu vực lân cận.

Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh - Nguyễn Đức Long đã phân công Phó Chủ tịch UBND tỉnh, ông Nguyễn Văn Thành đến trực tiếp tại hiện trường để chỉ đạo giải quyết vụ việc và đã chỉ đạo các lực lượng chức năng cùng Thành phố Móng Cái tập trung mọi lực lượng để xử lý sự cố không cho cháy lan rộng trong khu vực.

Xem chi tiết

Những lễ hội đâm, chọi trâu gây tranh cãi ở Việt Nam

(Kiến Thức) - Chọi trâu Đồ Sơn 2017, treo trâu tế lên cây ở lễ hội Đông Cuông... là một số trong những nghi lễ - lễ hội gây tranh cãi ở Việt Nam.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam

Lễ hội chọi trâu Đồ Sơn 2017 đã phải dừng tổ chức sau vụ tai nạn gây chết người ở vòng đấu loại - khi trâu số 18 khi đang thi đấu, bất ngờ bỏ chạy và húc vào chủ trâu là ông Đinh Xuân Hướng, 47 tuổi, ở phường Vạn Hương, quận Đồ Sơn (Hải Phòng) khiến ông Hướng thiệt mạng. Sự cố đã khiến dư luận bàng hoàng, nhiều tranh luận nổ ra về việc nên giữ hay xóa bỏ lễ hội chọi trâu Đồ Sơn này. Ảnh: TTXVN.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-2

Lễ hội Chọi trâu Đồ Sơn là lễ hội truyền thống của người dân quận Đồ Sơn – TP Hải Phòng, được tổ chức chính thức vào 9/8 âm lịch hằng năm. Có luồng dư luận cho rằng lễ hội chọi trâu Đồ Sơn cần phải xóa bỏ vì nhiều biến tướng, xuất hiện tình trạng trục lợi cá nhân, cá độ tại lễ hội, Ngoài ra, chọi trâu là nguy hiểm, có nhiều hình ảnh bạo lực. Ảnh: Tuổi Trẻ.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-3

Trong khi đó, nhiều chuyên gia văn hóa lại cho rằng, đây là di sản phi vật thể quốc gia, điều cần làm là điều chỉnh khâu tổ chức an toàn, thay vì cấm tổ chức lễ hội. Ảnh: Zing.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-4

Một trong những nghi lễ gây tranh cãi trong lễ hội đền Đông Cuông (Yên Bái) đó là trâu tế bị treo lên cây trước khi mổ tế lễ. Nhiều ý kiến cho rằng, việc này gây cảm quan không tốt, và có phần đáng sợ. Ảnh cắt từ video.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-5

Sau phản ánh, năm 2017, Ban tổ chức lễ hội Đền Đông Cuông không thực hiện treo trâu lên cây như mọi năm; việc mổ trâu để tế lễ vẫn tiến hành vào lúc 0 giờ ngày Mão đầu tiên trong năm nhưng được diễn ra trong khu vực quây kín bạt, lực lượng an ninh bảo vệ kỹ từ vòng ngoài, du khách và người dân địa phương không được chứng kiến. Sau đó, các thủ tục hành lễ được tiến hành như thường lệ. Ảnh: VOV.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-6

Năm 2015, những hình ảnh về lễ hội Cầu Trâu (Phú Thọ) tiếp tục làm bùng nổ những tranh cãi về việc có nên tiếp tục tổ chức những lễ hội có cảnh chém giết động vật khiến người xem rùng rợn. Trong lễ hội có màn nhiều thanh niên phiên nhau dùng búa đập vào đầu con trâu cho đến khi con vật ngã gục mới thôi. Ảnh: Lao động.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-7

Có luồng dư luận cho rằng, hành động này mang tính rùng rợn, cần được loại bỏ. Năm 2017, một nét mới trong lễ hội Cầu Trâu ở Phú Thọ là không còn hình ảnh đánh đầu trâu như mọi năm. Ảnh: Tạp chí DL.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-8

Theo phong tục truyền thống, lễ hội đền Chín Gian, xã Châu Kim, huyện Quế Phong có nghi lễ hiến trâu. Sau khi trâu hiến tế được đưa xuống tắm ở bến sông Tà Tạo (bến Quan), lễ chém trâu diễn ra trong tiếng hò reo của bà con dự lễ. Ảnh: Tuổi Trẻ.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-9

Sau nhiều ý kiến phản đối việc chém trâu, từ năm 2016, huyện Quế Phong vẫn giữ điểm đặc sắc lễ tế trâu nhưng không tổ chức chém trâu một cách phản cảm. Trâu sau khi được làm lễ xong trả về cho gia chủ. Còn các vật lễ khác vẫn giữ nguyên nét truyền thống. Ảnh: báo Nghệ An.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-10

Ariêu Ping là lễ hội truyền thống mang văn hóa tâm linh của đồng bào Pa Cô ở các huyện miền núi của tỉnh Quảng Trị. Lễ hội này nhằm tỏ lòng tôn kính đến những người đã khuất và thường kéo dài 3 ngày 2 đêm. Điểm đặc biệt của lễ hội là những con vật như trâu, bò, dê được buộc những cây nêu được những họ tộc có người đã khuất dựng lên để thực hiện nghi lễ tế thần. Ảnh: DL.

Nhung le hoi dam, choi trau gay tranh cai o Viet Nam-Hinh-11

Nhiều ý kiến trái chiều đã bùng nổ khi mọi người tập trung thành vòng tròn quanh cây nêu buộc các con vật và bắt đầu thực hiện nghi lễ. Nhiều người dùng giáo đâm vào vật tế cho đến khi chúng ngã quỵ. Sau đó, trâu bò, dê sẽ bị xẻ thịt và nấu nướng để đãi khách. Ảnh: Dân Việt.

Xem chi tiết

Đọc nhiều nhất

[GALLERY] Pháo hoa rực sáng hồ Văn Quán kỷ niệm Ngày Giải phóng Thủ đô

Tối 10/10, màn pháo hoa tại hồ Văn Quán (Hà Đông, Hà Nội) thắp sáng bầu trời, tạo điểm nhấn trong chuỗi hoạt động kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô.

Hai cây phượng bật gốc kéo đổ trụ điện, đè nhiều xe máy và ô tô ở TP HCM

Nhiều người không khỏi lo lắng khi hai cây phượng bất ngờ bật gốc kéo 3 trụ điện và đè nhiều xe máy, ô tô ở phường Tân Hưng, TP HCM.

Đề xuất quy định mới về kiểm tra, công nhận đạt chuẩn giáo dục bắt buộc

Chính sách mới nhằm đảm bảo quyền học tập, hạn chế bỏ sót trẻ em và nâng cao trách nhiệm của chính quyền trong tổ chức giáo dục.

Phú Thọ triệt phá đường dây rửa tiền xuyên quốc gia, khởi tố 7 bị can

Từ các cuộc gọi giả danh nhân viên ngân hàng để lừa đảo doanh nghiệp tại Nhật Bản, nhóm tội phạm đã chiếm đoạt khoảng 707 triệu Yên rồi tẩu tán.

Người dân Hà Nội xem bắn pháo hoa ở đâu tối nay?

21h tối nay (10/10), Hà Nội tổ chức bắn pháo hoa kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng thủ đô tại hồ Gươm, hồ Tây và hồ Văn Quán.

Quy chế thi nghiên cứu khoa học học sinh có nhiều điểm mới quan trọng

Chính sách mới tăng cường công khai, xác thực dữ liệu, phân bổ dự án hợp lý, đồng thời đảm bảo quyền lợi và nâng cao chất lượng dự thi.

[GALLERY] Cảnh tháo dỡ nhà cửa trên phố Giải Phóng

Dọc đường Giải Phóng, Hà Nội, nhiều hộ dân và cơ sở kinh doanh đang tất bật chuyển đồ đạc, tháo dỡ công trình, nhường mặt bằng phục vụ dự án mở rộng Quốc lộ 1.

Tìm thấy thi thể người phụ nữ bị nước lũ cuốn trôi ở Quảng Trị

Sau nhiều giờ nỗ lực tìm kiếm, lực lượng chức năng tỉnh Quảng Trị đã tìm thấy thi thể bà H.T.L (xã Dân Hoá) cách vị trí bị lũ cuốn khoảng 2,5km.

Cựu tổng giám đốc VTM nhận hối lộ 18,4 tỷ đồng, Nhà nước thiệt hại hơn 13 tỷ

Trong khi Tổng giám đốc Công ty TNHH Khoáng sản và luyện kim Việt Trung (VTM) Bùi Thanh Bình nhận hối lộ hơn 18 tỷ đồng, Nhà nước bị thiệt hại hơn 13 tỷ đồng.