Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) vừa công khai dự thảo Thông tư quy định về quy trình kiểm tra chuyên ngành trong lĩnh vực giáo dục trên Cổng thông tin điện tử của Bộ, nhằm rộng đường lấy ý kiến đóng góp từ các cơ quan, tổ chức và đông đảo nhân dân.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh ngành giáo dục đang tập trung hoàn thiện hành lang pháp lý, đảm bảo cụ thể hóa đồng bộ các quy định tại Nghị định số 217/2025/NĐ-CP của Chính phủ về hoạt động kiểm tra chuyên ngành. Việc ban hành quy định mới được kỳ vọng sẽ nâng cao tính hiệu lực, hiệu quả và chuẩn hóa toàn bộ công tác kiểm tra chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

Phân định thẩm quyền, linh hoạt kiểm tra

Một trong những nội dung đáng chú ý là việc phân định thẩm quyền, tổ chức kiểm tra chuyên ngành theo nhiều phương thức, gồm kiểm tra trực tiếp, kiểm tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử hoặc kết hợp các phương thức. Trong đó, kiểm tra trực tuyến, từ xa được ưu tiên áp dụng đối với các đơn vị có hệ thống thông tin, cơ sở dữ liệu, hồ sơ điện tử bảo đảm đầy đủ, chính xác, có khả năng khai thác và đáp ứng yêu cầu kiểm tra.

Việc lựa chọn phương thức kiểm tra căn cứ vào tính chất, nội dung, đối tượng, mức độ rủi ro và điều kiện thực tế. Trường hợp phát sinh trở ngại kỹ thuật, đối tượng kiểm tra không cung cấp hồ sơ, tài liệu hoặc không thực hiện đầy đủ yêu cầu giải trình, Trưởng đoàn kiểm tra báo cáo người ra quyết định kiểm tra xem xét chuyển sang kiểm tra trực tiếp.

Để hạn chế ảnh hưởng đến tiến độ năm học và các kỳ thi, dự thảo quy định hạn chế bố trí các cuộc kiểm tra vào tháng 1, tháng 5, tháng 6 và tháng 12, trừ trường hợp kiểm tra các kỳ thi, cuộc thi; kiểm tra có dấu hiệu vi phạm hoặc theo yêu cầu của thủ trưởng cơ quan có thẩm quyền kiểm tra chuyên ngành.

Về thời gian và địa điểm làm việc, Trưởng đoàn kiểm tra phải thông báo bằng văn bản cho đối tượng kiểm tra chậm nhất 3 ngày làm việc trước ngày công bố quyết định kiểm tra, trừ các trường hợp ngoại lệ theo quy định. Đối với hình thức kiểm tra trực tuyến, từ xa dựa trên dữ liệu điện tử, thời gian và phương thức thực hiện phải được thông báo và thống nhất với đối tượng kiểm tra.

Để hạn chế chồng chéo, trùng lặp, kế hoạch kiểm tra chuyên ngành của Bộ GDĐT được gửi đến Thanh tra Chính phủ trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày ban hành; kế hoạch của UBND cấp tỉnh, cấp xã được gửi đến Thanh tra tỉnh để xử lý chồng chéo, trùng lặp theo quy định của pháp luật.

Kiểm tra các kỳ thi, cuộc thi và theo dõi khắc phục sau kiểm tra

Dự thảo Thông tư quy định quy trình kiểm tra chuyên ngành đối với việc tổ chức các kỳ thi, cuộc thi do Bộ GDĐT và địa phương quy định, trong đó có kỳ thi tốt nghiệp THPT, kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp quốc gia THPT, kỳ thi chọn học sinh THPT vào các đội tuyển quốc gia dự thi Olympic quốc tế và khu vực, cuộc thi khoa học, kỹ thuật cấp quốc gia dành cho học sinh THCS và THPT, cùng các kỳ thi, cuộc thi, hội thi khác.

Việc kiểm tra có thể được thực hiện trong khi các khâu của kỳ thi, cuộc thi đang diễn ra. Sau kiểm tra trực tiếp, Đoàn kiểm tra lập biên bản, ghi nhận ưu điểm, tồn tại, hạn chế, bất cập, vi phạm (nếu có), đồng thời đề xuất, kiến nghị xử lý, khắc phục kịp thời nhằm bảo đảm kỳ thi diễn ra an toàn, nghiêm túc, đúng quy định. Trường hợp kiểm tra được thực hiện sau khi các khâu của kỳ thi, cuộc thi kết thúc, việc kiểm tra được thực hiện theo quy trình quy định tại dự thảo Thông tư.

Về xử lý kết quả, thời gian hoàn thiện báo cáo kết quả kiểm tra và văn bản yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục là 30 ngày kể từ ngày kết thúc thời hạn kiểm tra; trường hợp phức tạp do người ra quyết định kiểm tra xác định, thời gian không quá 45 ngày. Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả kiểm tra, người ra quyết định kiểm tra xem xét, ban hành văn bản yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục nếu có.

Việc thực hiện các quyết định xử lý và yêu cầu chấn chỉnh, khắc phục sau kiểm tra được theo dõi, đôn đốc. Đối tượng kiểm tra có trách nhiệm báo cáo bằng văn bản kết quả thực hiện trong thời hạn được yêu cầu; người có thẩm quyền căn cứ kết quả thực hiện của đối tượng kiểm tra để xem xét, quyết định kết thúc hoặc tiếp tục theo dõi, đôn đốc.