Một năm rưỡi sau khi giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống với cam kết giảm chi phí và chấm dứt các cuộc xung đột, Tổng thống Donald Trump lại đưa nước Mỹ tham gia vào một cuộc xung đột ở nước ngoài ngày càng leo thang.

Theo AP, đây không phải là giai đoạn chuẩn bị cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ mà Đảng Cộng hòa mong muốn.

Lợi thế đang dần bị bào mòn

Cuộc chiến tại Iran vốn đã không được lòng người dân ở Mỹ ngay cả trước khi máy bay chiến đấu của Mỹ bị bắn hạ tại Iran, một diễn biến đi ngược lại tuyên bố của ông Trump rằng năng lực quân sự của Tehran gần như đã bị loại bỏ.

Đầu tuần này, trong bài phát biểu truyền hình trực tiếp từ Nhà Trắng - lần đầu tiên kể từ khi Mỹ và Israel tấn công Iran hôm 28/2 - Tổng thống Trump đưa ra một câu trả lời mơ hồ, vừa ám chỉ cuộc chiến sắp kết thúc, vừa cho thấy nguy cơ mở rộng.

“Nhờ những tiến bộ đã đạt được, tôi có thể nói tối nay rằng chúng ta đang trên đà hoàn thành tất cả các mục tiêu quân sự của nước Mỹ trong thời gian ngắn, rất ngắn. Chúng ta sẽ tấn công họ cực kỳ mạnh mẽ trong hai đến ba tuần tới”, ông Trump phát biểu.

Những phát biểu của ông Trump được đưa ra khoảng 6 tháng trước khi cử tri trên toàn quốc bắt đầu bỏ phiếu trong các cuộc bầu cử quyết định quyền kiểm soát Quốc hội và các vị trí Thống đốc then chốt cho hai năm cuối nhiệm kỳ của ông. Hiện tại, Đảng Cộng hòa, lực lượng đang kiểm soát toàn bộ các nhánh quyền lực tại Washington, đang chuẩn bị đối mặt với làn sóng phản ứng chính trị.

“Bạn có thể sẽ chứng kiến một tháng 11 tồi tệ. Vào thời điểm chúng ta cần mọi lợi thế có thể để giữ Hạ viện và Thượng viện, lợi thế của chúng ta lại đang dần bị bào mòn”, nhà thăm dò kỳ cựu của Đảng Cộng hòa Neil Newhouse cảnh báo.

Đảng Cộng hòa đối mặt với bối cảnh chính trị thay đổi

Thật khó để đánh giá thấp mức độ thay đổi mạnh mẽ của bối cảnh chính trị.

Vào thời điểm này năm ngoái, nhiều lãnh đạo Đảng Cộng hòa tin rằng vẫn còn con đường để giữ đa số mong manh tại Hạ viện và dễ dàng bảo vệ Thượng viện. Giờ đây, họ thừa nhận rằng Hạ viện gần như đã mất và Đảng Dân chủ có cơ hội thực tế để giành Thượng viện.

Đảng Cộng hòa cũng đang cố gắng để thống nhất thông điệp rõ ràng về Iran cho cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ.

Ủy ban Quốc gia Đảng Cộng hòa phần lớn tránh đề cập đến cuộc chiến trong tài liệu hướng dẫn gửi cho các đại diện trong tháng qua. Các lãnh đạo ủy ban vận động tranh cử của đảng phụ trách Hạ viện và Thượng viện đều từ chối trả lời phỏng vấn. Nhiều ứng viên Cộng hòa né tránh vấn đề này, không muốn công khai bảo vệ hay chỉ trích ông Trump.

Dù vậy, Tổng thống Trump vẫn được lòng cử tri Cộng hòa, và ông có những người ủng hộ nhiệt thành như Thượng nghị sĩ Lindsey Graham của bang South Carolina.

“Đó là bài phát biểu tốt nhất mà tôi có thể hy vọng”, ông Graham viết trên mạng xã hội sau bài phát biểu của ông Trump tối 1/4. Graham cho rằng ông Trump “đã đưa ra cho người dân Mỹ một lộ trình rõ ràng và mạch lạc phía trước”.

Ông Trump hầu như không nỗ lực thuyết phục người dân Mỹ trước cuộc tấn công ban đầu. 5 tuần sau, ít nhất 13 quân nhân Mỹ đã thiệt mạng và hàng trăm người khác bị thương. Hàng nghìn binh sĩ nữa đã được điều động đến khu vực, và Lầu Năm Góc đã đề nghị bổ sung 200 tỷ USD ngân sách mới.

Eo biển Hormuz, tuyến đường vận chuyển 1/5 lượng dầu của thế giới, vẫn bị đóng cửa. Giá xăng trung bình tại Mỹ vào ngày 2/4 là 4,08 USD/gallon, theo AAA, cao hơn gần 1 USD so với ngày cuối cùng ông Joe Biden còn tại nhiệm.

Hôm 1/4, ông Trump khẳng định giá xăng sẽ giảm nhanh chóng khi xung đột kết thúc nhưng không đưa ra giải pháp nào để mở lại eo biển Hormuz. Thay vào đó, ông mời các đồng minh Mỹ vốn hoài nghi tự giải quyết vấn đề này.

Ông Trump khẳng định rằng cuộc chiến này sẽ "xứng đáng". “Đây là khoản đầu tư thực sự cho con cháu các vị và tương lai của chúng. Khi mọi chuyện kết thúc, nước Mỹ sẽ an toàn hơn, mạnh mẽ hơn, thịnh vượng hơn và vĩ đại hơn bao giờ hết”, ông Trump nói.

Tuy nhiên, cựu Hạ nghị sĩ Marjorie Taylor Greene, một đảng viên Cộng hòa bang Georgia từng là đồng minh nhiệt thành của ông Trump tại Quốc hội, đã chỉ trích chính sách Iran của ông.

“Tôi rất mong Tổng thống Trump đặt nước Mỹ lên trên hết. Đó là điều tôi tin ông ấy sẽ làm. Nhưng tất cả những gì tôi nghe từ bài phát biểu tối nay chỉ là về cuộc chiến. Không có gì để giảm chi phí sinh hoạt cho người dân Mỹ”, nghị sĩ Marjorie Taylor Greene viết trên mạng xã hội.

Thời gian không đứng về phía ông Trump

Khoảng 6/10 người trưởng thành Mỹ cho rằng hành động quân sự của Mỹ tại Iran đã “đi quá xa”, theo khảo sát của AP-NORC hồi tháng 3/2026. Chỉ khoảng 1/3 ủng hộ cách ông Trump xử lý vấn đề Iran nói chung.

Khả năng điều quân Mỹ vào Iran cũng không được lòng dân về mặt chính trị. Khoảng 6/10 người trưởng thành “rất” hoặc “phần nào” phản đối việc triển khai binh sĩ Mỹ trực tiếp chiến đấu tại Iran. Trong đó có khoảng một nửa là đảng viên Cộng hòa. Chỉ khoảng 1/10 ủng hộ việc điều quân.

Đồng thời, tỷ lệ ủng hộ ông Trump vẫn liên tục ở mức thấp. Khoảng 4/10 người Mỹ hài lòng với cách ông điều hành ở cương vị Tổng thống, tương đương với mức trung bình trong nhiệm kỳ thứ hai của ông.

Chiến lược gia Cộng hòa Ari Fleischer, cựu trợ lý cấp cao trong chính quyền Tổng thống George W. Bush, thừa nhận rằng ông Trump không nhận được cú hích thăm dò dư luận như ông Bush từng có sau khi Mỹ tấn công Iraq hồi năm 2003.

Ông Bush, dĩ nhiên, đã nỗ lực xây dựng sự ủng hộ của công chúng cho cuộc chiến ở Iraq trước khi tiến hành. Ngay sau cuộc chiến năm 2003, mức độ ủng hộ ông Bush tăng vọt, thị trường chứng khoán cũng vậy.

Tuy nhiên, khi xung đột kéo dài, tâm lý công chúng và nền kinh tế mới xấu đi. Cuộc chiến tại Iraq cuối cùng kéo dài hơn 8 năm, tạo ra một thế hệ đảng viên Cộng hòa phản chiến và gieo mầm cho chính sách đối ngoại “Nước Mỹ trên hết” của ông Trump.

Ông Fleischer cho rằng ông Trump phải giành chiến thắng nhanh chóng và dứt khoát mới tránh phản ứng dữ dội hơn, đồng thời nói rằng có thể có “lợi ích chính trị rất lớn nếu mọi chuyện kết thúc tốt đẹp, giá dầu giảm và thị trường phục hồi”.

Ông Fleischer bổ sung rằng hành động của ông Trump sẽ quan trọng hơn lời nói. “Cuối cùng, ông ấy sẽ không bị đánh giá bởi khả năng thuyết phục, giải thích hay khẳng định của mình, mà sẽ bị đánh giá bởi kết quả”, Ari Fleischer nhấn mạnh.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Hàng chục quốc gia phối hợp mở lại eo biển Hormuz