Gần đây, Trung tâm Đột quỵ tiếp nhận người bệnh 63 tuổi (trú tại Phú Thọ), nhập viện trong tình trạng chóng mặt dữ dội ngay sau khi ngủ dậy. Người bệnh mô tả cảm giác “mọi thứ xung quanh quay cuồng”, đặc biệt là quay tròn sang bên trái, đôi khi cảm giác như “nhà đổ” xuống người.

Mỗi cơn chóng mặt kéo dài khoảng 1–2 phút, thường xuất hiện ngay khi thay đổi tư thế như ngồi dậy, quay đầu hoặc nằm xuống. Tình trạng lặp đi lặp lại khiến người bệnh buồn nôn nhiều. Lo lắng người bệnh bị đột quỵ, gia đình đã đưa người bệnh đến Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ kiểm tra.

Hành trình chẩn đoán: Khi “chóng mặt” không phải là đột quỵ

Tại Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, qua thăm khám và thực hiện chụp cắt lớp vi tính sọ não, kết quả cho thấy không có tổn thương thực thể, giúp loại trừ nguy cơ đột quỵ não – nguyên nhân nguy hiểm thường được nghĩ đến đầu tiên khi xuất hiện triệu chứng chóng mặt cấp.

Qua khai thác bệnh sử và thăm khám lâm sàng, thực hiện nghiệm pháp chuyên sâu về tiền đình như Dix-Hallpike (cho kết quả dương tính bên phải) và HINTS, bác sĩ nhận định đây là cơn chóng mặt tư thế kịch phát lành tính (BPPV) – một dạng chóng mặt ngoại biên thường gặp. Đặc trưng của bệnh là các cơn chóng mặt ngắn, xuất hiện khi thay đổi tư thế và tự hết sau vài phút.

Căn bệnh cơn chóng mặt tư thế kịch phát lành tính và thủ phạm mang tên “sỏi tai”

BS Phạm Nguyễn Hoàng Long,Trung tâm Đột quỵ, Bệnh viện Đa khoa Phú Thọ cho biết, cơn chóng mặt tư thế kịch phát lành tính xuất phát từ sự rối loạn trong hệ thống tiền đình của tai trong. Nguyên nhân phổ biến là do các tinh thể canxi nhỏ (thường được gọi là “sỏi tai”) bị bong ra và di chuyển vào các ống bán khuyên.

Khi người bệnh thay đổi tư thế, những “viên sỏi” này di chuyển, làm xáo trộn dòng dịch trong tai trong và gửi tín hiệu sai lệch lên não. Não bộ khi đó hiểu nhầm rằng cơ thể đang quay cuồng dữ dội, dù thực tế không phải vậy – từ đó gây ra cảm giác chóng mặt, mất thăng bằng và buồn nôn.

Với trường hợp này, người bệnh được chỉ định thực hiện nghiệm pháp Epley – một phương pháp điều trị không dùng thuốc nhưng mang lại hiệu quả cao. Nghiệm pháp này hoạt động giống như một “trò chơi lăn bi qua mê cung”: bác sĩ sẽ hướng dẫn và hỗ trợ người bệnh xoay đầu theo các vị trí nhất định để đưa các tinh thể “sỏi tai” trở về đúng vị trí ban đầu, nơi chúng không còn gây ảnh hưởng đến hệ tiền đình. Bên cạnh đó, người bệnh được kết hợp dùng thêm thuốc hỗ trợ điều trị rối loạn tiền đình.

Sau khi được thực hiện nghiệm pháp Epley và điều trị phối hợp, tình trạng người bệnh được cải thiện rõ rệt. Các cơn chóng mặt giảm dần về tần suất và mức độ, cảm giác buồn nôn cũng thuyên giảm; không còn cảm giác “nhà đổ” và “mọi thứ xung quanh quay cuồng”. Người bệnh ổn định, có thể sinh hoạt gần như bình thường.

Theo bác sĩ Phạm Nguyễn Hoàng Long, chóng mặt là triệu chứng thường gặp nhưng không nên chủ quan, đặc biệt khi xuất hiện đột ngột, dữ dội hoặc kèm theo các dấu hiệu bất thường khác như méo miệng, yếu/liệt tay chân một bên, nói ngọng/khó nói, đau đầu dữ dội, chóng mặt, mờ mắt đột ngột hoặc cảm giác “nhà đổ”, chân tay bủn rủn mất thăng bằng…

Việc thăm khám sớm giúp phân biệt giữa các nguyên nhân lành tính như cơn chóng mặt tư thế kịch phát lành tính và các bệnh lý nguy hiểm như đột quỵ não.

Trong nhiều trường hợp, chóng mặt hoàn toàn có thể điều trị hiệu quả mà không cần dùng thuốc, nếu được chẩn đoán đúng và can thiệp kịp thời. Người bệnh có thể tự thực hiện nghiệm pháp Epley tại nhà nhưng cần phải có sự hướng dẫn của bác sĩ, tuyệt đối không nên lên mạng xem video rồi tự làm theo.

Vì vậy, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như chóng mặt, quay cuồng, buồn nôn, đặc biệt khi thay đổi tư thế, người bệnh không nên chủ quan, cần được thăm khám, chẩn đoán và xử trí kịp thời.

>>> Mời quý độc giả theo dõi video: Chủ trung tâm triển lãm lớn nhất Đông Nam Á báo lãi hơn trăm tỷ nhờ cho vay