Công tác quản lý, sử dụng ngân sách nhà nước trong việc mua sắm tài sản công phục vụ hoạt động thường xuyên tại các cơ quan hành chính luôn đòi hỏi tính hiệu quả, tiết kiệm và minh bạch. Bất kỳ một quyết định chi tiêu công nào, dù áp dụng hình thức đấu thầu rộng rãi hay chỉ định thầu rút gọn, đều phải trải qua quy trình khảo sát giá và thẩm định nghiêm ngặt nhằm bảo vệ từng đồng vốn ngân sách. Tuy nhiên, một quyết định phê duyệt kết quả lựa chọn nhà thầu vật tư văn phòng mới đây tại Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp đang khiến dư luận đặt nhiều dấu hỏi lớn về cơ sở lập dự toán.
Theo các tài liệu quản lý đấu thầu công khai, ngày 23/3/2026, ông Huỳnh Văn Nguyện, Chi cục trưởng Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp, đã ký ban hành Quyết định số 33/QĐ-QLTT về việc phê duyệt kết quả chỉ định thầu Gói thầu: Mua sắm mực máy in xách tay phục vụ công tác kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính năm 2026. Doanh nghiệp được chỉ định thực hiện gói thầu này là Công ty TNHH Công nghệ Nhật Khánh (Mã số thuế: 1201536762).
Giá trị chỉ định thầu trọn gói được phê duyệt cố định ở mức 102,2 triệu đồng (bằng chữ: Một trăm linh hai triệu, hai trăm ngàn đồng). Đáng nói, mức giá trúng thầu này hoàn toàn trùng khớp tuyệt đối 100% so với dự toán gói thầu đã được chính Chi cục trưởng Huỳnh Văn Nguyện phê duyệt trước đó tại Quyết định số 32/QĐ-QLTT ngày 20/3/2026 về kế hoạch lựa chọn nhà thầu. Do áp dụng phương thức chỉ định thầu rút gọn trực tiếp một giai đoạn một túi hồ sơ, tỷ lệ tiết kiệm ngân sách nhà nước tại gói thầu này được xác định ở mức 0 đồng.
Sự việc nhanh chóng thu hút sự chú ý khi danh mục hàng hóa thực tế của gói thầu giá trị hơn một trăm triệu đồng này được công khai. Theo chi tiết danh mục bóc tách từ hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, gói thầu thực tế chỉ bao gồm vỏn vẹn hai sản phẩm: 1 hộp mực in màu CLI-36C và 1 hộp mực in màu đen PGI-35.
Cả hai sản phẩm này đều là loại linh kiện mực in chuyên dụng, tương thích với dòng máy in di động cầm tay Canon TR-150. Quy trình thương thảo hợp đồng trọn gói đã được hoàn tất giữa chủ đầu tư và nhà thầu ngay trong ngày 23/3/2026 dựa trên đề nghị trực tiếp của Trưởng phòng Tổ chức - Hành chính thuộc Chi cục.
Việc chi ra hơn một trăm triệu đồng ngân sách chi thường xuyên để sở hữu hai hộp mực in di động phục vụ đi hiện trường đang khiến dư luận không khỏi băn khoăn về quy trình khảo sát giá thị trường trước khi lập tờ trình dự toán của bộ phận tham mưu.
Dữ liệu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia cho thấy, Công ty TNHH Công nghệ Nhật Khánh được thành lập ngày 29/10/2016, do bà Mai Thị Kim Đồng làm Giám đốc. Theo thông tin đăng ký doanh nghiệp, hiện công ty có địa chỉ tại số 289 Ấp Bắc, phường Trung An, tỉnh Đồng Tháp.
Tính đến giữa năm 2026, doanh nghiệp này đã tham gia 10 gói thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia, trong đó trúng 9 gói và không được lựa chọn tại 1 gói thầu. Tổng giá trị các gói thầu trúng đạt 1,894 tỷ đồng. Trong số này, các gói thầu thực hiện theo hình thức chỉ định thầu chiếm giá trị khoảng 900,653 triệu đồng.
Theo số liệu thống kê, tỷ lệ trung bình giữa giá trúng thầu và giá dự toán của các gói thầu mà doanh nghiệp được công bố trúng thầu đạt khoảng 99,78%. Điều này cho thấy mức chênh lệch giữa giá dự toán và giá trúng thầu tại các gói thầu nói trên không lớn.
Lịch sử đấu thầu cũng ghi nhận Công ty TNHH Công nghệ Nhật Khánh từng trúng 4 gói thầu liên quan đến thiết bị và sửa chữa camera tại Cục Quản lý thị trường tỉnh Tiền Giang trong giai đoạn 2021 - 2023. Theo dữ liệu công khai, giá trúng thầu của các gói thầu này tương đương giá dự toán được phê duyệt. Ngoài ra, doanh nghiệp cũng trúng 2 gói thầu mua sắm thiết bị dạy học tại Trường TH&THCS Phú Tân với tổng giá trị 540,9 triệu đồng.
Ở chiều ngược lại, gói thầu duy nhất doanh nghiệp không được lựa chọn là gói thầu chào hàng cạnh tranh mua sắm máy tính bảng của Công ty Điện lực Tiền Giang năm 2021. Theo biên bản mở thầu, gói thầu này có sự tham gia của nhiều nhà thầu. Thực tế trên cho thấy kết quả lựa chọn nhà thầu phụ thuộc vào điều kiện cạnh tranh cụ thể của từng gói thầu, hình thức lựa chọn nhà thầu cũng như mức độ tham gia của thị trường.
Phân tích dưới góc nhìn kinh tế và pháp lý, chuyên gia đấu thầu Nguyễn Quốc Vũ cho rằng, pháp luật hiện hành quy định rất rõ ràng về hạn mức và điều kiện áp dụng chỉ định thầu rút gọn nhằm tối giản hóa thủ tục hành chính đối với các nhu cầu mua sắm cấp bách hoặc giá trị nhỏ dưới hạn mức. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc xem nhẹ công tác thẩm định giá đầu vào. Dù mua sắm loại hàng hóa đặc thù hay thông dụng, đơn vị phê duyệt dự toán vẫn phải có nghĩa vụ tham khảo thông tin thị trường, tổ chức thẩm định giá độc lập hoặc đối chiếu báo giá của nhiều nhà cung cấp khác nhau.
Khi một gói thầu ghi nhận mức chi phí có sự chênh lệch lớn so với định mức tiêu dùng thông thường của sản phẩm cùng chủng loại trên thị trường tự do, và đạt tỷ lệ tiết kiệm bằng 0, các cơ quan thanh tra, quản lý tài chính cấp trên hoàn toàn có cơ sở để rà soát lại tính hợp lý của toàn bộ quy trình lập và duyệt giá dự toán.
Việc trang bị vật tư văn phòng, mực in di động phục vụ công tác kiểm tra, xử phạt hành chính ngoài hiện trường của lực lượng quản lý thị trường là cần thiết để bảo đảm tính kịp thời. Dù vậy, việc tối ưu hóa dòng vốn ngân sách và giải trình minh bạch trước các nghi vấn của dư luận là điều cần phải được ưu tiên. Để đảm bảo tính khách quan và đa chiều, thiết nghĩ Chi cục Quản lý thị trường tỉnh Đồng Tháp cần sớm có những phản hồi cụ thể về cơ sở pháp lý và quy trình xây dựng đơn giá cho hai sản phẩm mực in nêu trên.
HÌNH THỨC CHỈ ĐỊNH THẦU – DANH MỤC ÁP DỤNG VÀ RÀO CẢN PHÁP LÝ CHI TIẾT
Hình thức chỉ định thầu được quy định nghiêm ngặt tại Điều 23 Luật Đấu thầu số 22/2023/QH15 (đã được sửa đổi bởi Luật số 57/2024 và Luật số 90/2025). Đây là hình thức lựa chọn nhà thầu đặc thù, chỉ được áp dụng trong các trường hợp giới hạn nhằm đảm bảo tính cấp bách hoặc tính chuyên biệt của gói thầu. Cụ thể, luật cho phép chỉ định thầu đối với các gói thầu cấp bách nhằm bảo vệ chủ quyền, an ninh quốc gia; khắc phục sự cố thiên tai, hỏa hoạn; hoặc các gói thầu duy trì hoạt động của cơ sở y tế trong trường hợp cấp bách.
Chi tiết hơn, Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP đã cụ thể hóa các nhóm trường hợp này. Nhóm đầu tiên là các gói thầu có yêu cầu cấp bách, khẩn cấp như: ngăn chặn nguy hại đến tính mạng và tài sản cộng đồng; gói thầu mua thuốc, thiết bị y tế để cấp cứu người bệnh; hoặc phục vụ công tác phòng, chống dịch bệnh theo chỉ đạo. Đặc biệt, trong bối cảnh năm 2026, Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định tại điểm đ khoản 2 Điều 78 về việc áp dụng chỉ định thầu đối với gói thầu sửa chữa, cải tạo trụ sở làm việc, nhà lưu trú công vụ cho cán bộ, công chức cấp tỉnh, cấp xã để phục vụ việc sắp xếp đơn vị hành chính và tổ chức bộ máy nhà nước.
Về hạn mức giá, khoản 4 Điều 78 Nghị định 214/2025/NĐ-CP quy định chỉ định thầu áp dụng cho gói thầu thuộc dự toán mua sắm không hình thành dự án có giá không quá 500 triệu đồng. Đối với các gói thầu thuộc dự án, hạn mức là không quá 800 triệu đồng cho dịch vụ tư vấn và không quá 02 tỷ đồng cho các gói thầu phi tư vấn, hàng hóa, xây lắp, hỗn hợp. Ngoài ra, các gói thầu có tính chất đặc thù về công nghệ, bản quyền hoặc chỉ có duy nhất một nhà thầu có khả năng thực hiện cũng thuộc phạm vi áp dụng chỉ định thầu.
Tuy nhiên, việc áp dụng chỉ định thầu thông thường phải đáp ứng đủ 03 điều kiện tại khoản 2 Điều 79 Nghị định 214/2025/NĐ-CP: Có kế hoạch lựa chọn nhà thầu được duyệt; có kế hoạch bố trí vốn (trừ đấu thầu trước); và có dự toán được phê duyệt