Một nhóm người vừa bị bắt vì sản xuất, mua bán trái phép chất độc Arsenic trioxide (thạch tín trắng) với số lượng lớn, được tiêu thụ cho nhiều cơ sở nha khoa dùng để diệt tủy răng, tiềm ẩn nguy cơ đặc biệt nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng.

Tại đây, lực lượng chức năng phát hiện cơ sở đang bày bán sản phẩm “Arsenic Blue 5g” và nhiều lọ “Pâte Nécronerve” (chất diệt tủy trong nha khoa) nhưng không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Khám xét tại cửa hàng, công an thu giữ 534 lọ Pâte Nécronerve và năm hộp Arsenic Blue 5g. Tổng khối lượng chất độc thu giữ hơn 674 gam. Kết luận giám định của Phân viện Khoa học hình sự tại TP HCM xác định các mẫu đều chứa Arsenic trioxide (As₂O₃), là chất độc thuộc danh mục hóa chất phải kiểm soát đặc biệt.

Dù biết đây là hóa chất nguy hiểm và không được phép kinh doanh trái phép, nhóm này vẫn bán ra hơn 3.000 hộp sản phẩm, thu về hơn 1,2 tỷ đồng. Số tiền thu lợi bất chính ước tính hàng trăm triệu đồng. Vụ việc khiến dư luận hoang mang, lo lắng.

Thạch tín bị kiểm soát chặt chẽ trên phạm vi toàn cầu

Thạch tín (asen, ký hiệu hóa học As, số nguyên tử 33) là một nguyên tố bán kim loại tồn tại tự nhiên rộng khắp trong vỏ trái đất. Trong môi trường, asen có nhiều dạng hóa học, gồm asen vô cơ (thường độc hơn) và asen hữu cơ (có trong hải sản, độc tính thấp hơn). Các dạng oxit như As2O3 (arsen trioxide) và As2O5 xuất hiện trong sản xuất công nghiệp và môi trường.

Vì có nguồn gốc địa chất, thạch tín có thể hòa tan vào nước ngầm, đặc biệt tại một số vùng có tầng địa chất chứa khoáng asen. Nhiều quốc gia ghi nhận sự hiện diện asen trong giếng khoan hộ gia đình. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo ngưỡng hướng dẫn cho asen trong nước uống là 10 µg/L (0,01 mg/L). Vượt ngưỡng này, nguy cơ bất lợi sức khỏe gia tăng như đau đầu, buồn nôn, tổn thương gan thận, ung thư da và nhiều bệnh lý nghiêm trọng khác, đặc biệt nếu phơi nhiễm kéo dài.

Chính vì những tác hại của thạch tín đối với con người và môi trường, nhiều quốc gia đã đưa ra các lệnh cấm hoặc giới hạn nghiêm ngặt trong sản xuất, nông nghiệp, cũng như siết chặt các tiêu chuẩn về hàm lượng cho phép trong nước sinh hoạt và thực phẩm nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng một cách bền vững.

Chất độc “thạch tín” dùng trong nha khoa, có khả năng gây ung thư?

Arsenic trioxide là chất độc nồng độ cao, có khả năng gây ung thư và tử vong nếu sử dụng sai liều lượng hoặc không được kiểm soát nghiêm ngặt. Việc sử dụng các sản phẩm nha khoa chứa thạch tín không rõ nguồn gốc gây nguy hiểm trực tiếp đến tính mạng người bệnh.

Theo chuyên gia răng hàm mặt, trước đây thạch tín từng được sử dụng trong nha khoa, chủ yếu trong điều trị nội nha, đặc biệt là để làm chết tủy răng.

Tuy nhiên, do tính độc rất cao và nguy cơ gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, phương pháp này hiện nay không còn phù hợp và không được khuyến cáo sử dụng trong y học hiện đại.

Nếu sử dụng không đúng cách, thạch tín có thể gây hoại tử các mô xung quanh răng, làm tiêu mô mềm, ảnh hưởng đến nướu răng, thậm chí gây hoại tử xương ổ răng. Trong những trường hợp nặng, vùng nướu và xương bị tổn thương có thể loét ra, lộ xương, khiến bệnh nhân đau nhiều và rất khó điều trị.

Mặc dù hiện nay vẫn còn một số cơ sở nha khoa nhỏ lẻ sử dụng thạch tín, nhưng chủ yếu là do thói quen từ trước đây. Trên thực tế, tại các bệnh viện và cơ sở đào tạo chính thống, thạch tín đã không còn được sử dụng và cũng không còn được giảng dạy trong chương trình đào tạo bác sĩ răng hàm mặt.

Phương pháp điều trị được áp dụng phổ biến và an toàn hiện nay là gây tê tại chỗ, sau đó tiến hành lấy tủy răng. Cách làm này giúp bệnh nhân không đau, hạn chế nguy cơ nhiễm trùng và không gây hoại tử mô hay xương.

Về nguy cơ ngộ độc thạch tín, trong nha khoa, lượng thạch tín được đặt trong răng thường rất nhỏ nên chủ yếu gây ảnh hưởng tại chỗ, ít khi gây ảnh hưởng toàn thân. Tuy nhiên, nếu sử dụng liều cao hoặc lặp đi lặp lại nhiều lần, thạch tín vẫn có nguy cơ gây ngộ độc, thậm chí dẫn đến tình trạng nhiễm độc mạn tính.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo không nên sử dụng thạch tín trong điều trị nha khoa do những nguy cơ vượt xa lợi ích điều trị.