Nếu lần đầu nhìn thấy Patuxai, nhiều người có thể lập tức liên tưởng đến Khải Hoàn Môn ở Paris. Cả hai đều có hình thức của một cổng chiến thắng đồ sộ, với một vòm lớn mở xuyên qua trung tâm. Nhưng càng quan sát kỹ, người ta càng nhận ra Patuxai không phải là một bản sao của công trình nước Pháp. Nó giống như một cuộc “đối thoại” giữa kiến trúc châu Âu và văn hóa Lào. Cơ quan Du lịch Lào cũng mô tả kiến trúc Patuxai chịu ảnh hưởng từ Khải Hoàn Môn nhưng được phủ lên bằng những mô típ truyền thống Lào, trong đó có hình tượng Kinnaly – sinh vật huyền thoại nửa người nửa chim.
Ảnh: asiakingtravel
Patuxai, có nghĩa là “Cổng Chiến thắng”, được xây dựng từ năm 1957 và trở thành một trong những biểu tượng nổi bật nhất của Vientiane. Công trình được dựng để tưởng niệm những người đã hy sinh trong các cuộc chiến của Lào, trong đó có cuộc đấu tranh giành độc lập khỏi Pháp. Công trình đã hoàn thành phần xây dựng chính từ năm 1968, trong một giai đoạn đầy biến động của lịch sử đất nước, và mở cửa đón khách tham quan từ đó đến nay.
Ảnh: routard
Điều khiến Patuxai đặc biệt nằm ở những gì xuất hiện trên bề mặt của nó. Nếu Khải Hoàn Môn Paris mang ngôn ngữ kiến trúc châu Âu, Patuxai lại được trang trí bằng những hình tượng quen thuộc của văn hóa Lào và Phật giáo. Trên công trình có các họa tiết hoa sen, hình tượng Naga, Kinnaree, các vị thần Hindu và voi ba đầu Erawan. Năm tòa tháp ở phía trên tạo nên dáng vẻ giống những kiến trúc Phật giáo truyền thống, khiến công trình vừa có vẻ uy nghi của một cổng chiến thắng, vừa mang dáng dấp của một ngôi đền Lào.
Ảnh: Wikimedia Commons
Đáng chú ý, theo các tài liệu lịch sử và ghi chú tại chỗ của công trình, do hoàn cảnh chiến tranh và thiếu hụt kinh phí vào thời điểm đó, một số chi tiết trang trí hoàn thiện bên ngoài và các hạng mục phụ trợ đã không bao giờ được hoàn thành trọn vẹn theo đúng bản thiết kế chi tiết ban đầu.
Ngày nay, Patuxai không chỉ là đài tưởng niệm. Công viên xung quanh đã trở thành một không gian công cộng quen thuộc của người dân Vientiane. Du khách cũng có thể leo lên phần cao của công trình để nhìn toàn cảnh thủ đô. Từ trên cao, một Vientiane thấp tầng, nhiều cây xanh hiện ra phía dưới, khác hẳn hình ảnh những đô thị Đông Nam Á dày đặc nhà cao tầng.
Có lẽ chính sự pha trộn ấy làm Patuxai trở nên thú vị. Nó mượn hình thức của một biểu tượng châu Âu, nhưng kể câu chuyện bằng ngôn ngữ của Lào. Patuxai vì thế không chỉ là một “Khải Hoàn Môn của Vientiane”, mà còn là cách một quốc gia biến một hình thức kiến trúc ngoại lai thành một biểu tượng của chính mình.
