Bí ẩn 'xưởng sản xuất vàng' nằm sâu dưới đáy biển

Sâu bên dưới các núi lửa trong lòng đại dương, Trái đất có thể đang vận hành một "xưởng sản xuất vàng" tự nhiên khổng lồ tại nơi các mảng lục địa chồng lấn.

Nghiên cứu do TS Christian Timm, nhà địa chất biển tại Trung tâm Nghiên cứu Đại dương GEOMAR Helmholtz Kiel, dẫn đầu, đã giúp giải thích vì sao các vòng cung đảo, chuỗi núi lửa hình thành trên các vùng hút chìm (nơi một mảng kiến ​​tạo đại dương lặn xuống dưới mảng khác) thường rất giàu vàng.

Các nhà khoa học đã nghiên cứu 66 mẫu thủy tinh núi lửa được thu thập từ đáy biển dọc theo vòng cung đảo Kermadec và rãnh Havre lân cận ở phía bắc New Zealand.

island-volcano-magma-seafloor.jpg
Hoạt động dung nham liên tục nóng chảy rồi lại đông cứng dưới đáy biển đang âm thầm tích tụ vàng.

Thủy tinh núi lửa hình thành khi dung nham dưới nước nguội đi cực nhanh. Chúng bảo tồn thành phần hóa học của dung nham ban đầu trước khi quá trình kết tinh làm thay đổi thành phần của nó.

"Khi phân tích các mẫu này, chúng tôi nhận thấy nồng độ vàng của chúng thường cao hơn nhiều lần so với các loại magma tương tự từ các sống núi giữa đại dương" Timm nói.

Các nhà nghiên cứu đã đo lượng vàng và so sánh với các nguyên tố ưa lưu huỳnh khác, bao gồm bạc, đồng, selen và bạch kim.

Kết quả cho thấy lớp phủ bên dưới vòng cung đảo Kermadec tan chảy khi có mặt nước và ở nhiệt độ tương đối cao, trên điểm nóng chảy của sunfua. Tại thời điểm này, các khoáng chất sunfua có thể bắt đầu phân hủy hoàn toàn, magma giữ lại tỷ lệ bạc, đồng tương tự như tỷ lệ được tìm thấy trong lớp phủ.

karte-kermadec-arc-c-cornel-de-ronde-earth-science-new-zealand.png
Vòng cung Kermadec ở Thái Bình Dương, nơi mảng Thái Bình Dương đang lún xuống dưới mảng Australia.

Nhóm nghiên cứu cũng phát hiện nồng độ vàng nguyên chất lên tới 6 nanogram trên mỗi gram đá. Các mẫu cũng chứa tỷ lệ vàng trên đồng cao hơn nhiều so với tỷ lệ đo được trong lớp phủ sống núi giữa đại dương.

"Dữ liệu của chúng tôi cho thấy, nước chủ yếu tạo điều kiện thuận lợi cho sự nóng chảy của lớp phủ. Yếu tố then chốt dẫn đến nồng độ vàng cao là mức độ nóng chảy cao - và một phần là lặp đi lặp lại." - Timm giải thích.

Do đó, nước dường như chủ yếu đóng vai trò là chất xúc tác giúp đá trong lớp phủ tan chảy mạnh hơn. Quá trình tan chảy càng mạnh và lặp đi lặp lại, vàng càng được chuyển vào dung nham một cách hiệu quả hơn.

Vàng trong lớp vỏ Trái Đất thường liên kết với các khoáng chất sunfua. Ở nhiệt độ nóng chảy cao, các khoáng chất này bị phân hủy, giải phóng hoàn toàn vàng vào dung dịch nóng chảy.

Điều này có nghĩa là vàng có thể bị giữ lại trong quá trình nóng chảy hạn chế. Tuy nhiên, một khi quá trình nóng chảy trở nên đủ mạnh để phá hủy các khoáng chất sunfua, vàng được lưu trữ sẽ được giải phóng và đi vào dung nham đang dâng lên.

Kết quả nghiên cứu cũng cho thấy, quá trình gần bề mặt vẫn quyết định việc hình thành các mỏ vàng, nhưng hoạt động của lớp phủ bên dưới các vùng hút chìm có thể thiết lập các điều kiện ban đầu rất lâu trước khi magma trồi lên.

Cơ chế tương tự có thể giúp giải thích tại sao các mỏ sunfua thủy nhiệt dọc theo các vòng cung đảo ngầm dưới biển thường chứa lượng vàng lớn bất thường. Các mỏ này hình thành khi các chất lỏng nóng, giàu khoáng chất lưu thông qua các vùng núi lửa bên dưới đại dương.

Nguồn gốc hàng tỷ năm tạo ra giá trị vượt thời gian của vàng.

Thành phố biến mất suốt 1.200 năm bất ngờ lộ diện dưới đáy biển

Sau hơn một thiên niên kỷ chìm sâu dưới làn nước Địa Trung Hải, một thành phố huy hoàng của Ai Cập cổ đại đã trở lại ánh sáng.

Ít có phát hiện khảo cổ nào khiến giới khoa học kinh ngạc như việc tìm thấy thành phố Heracleion, còn được biết đến với tên Thonis, dưới đáy biển ngoài khơi thành phố Alexandria. Trong nhiều thế kỷ, Heracleion chỉ xuất hiện trong các ghi chép của sử gia Hy Lạp cổ đại và những truyền thuyết về một đô thị giàu có từng là cửa ngõ giao thương của Ai Cập. Không ít học giả từng cho rằng nơi này chỉ là một huyền thoại.

Cận cảnh con tàu gỗ gần như nguyên vẹn sau 333 năm dưới đáy biển

Có những con tàu chìm xuống biển để rồi biến mất mãi mãi. Nhưng cũng có những con tàu trở thành cỗ máy thời gian đưa quá khứ trở về với hiện tại.

Năm 1628, chiến hạm Vasa – niềm tự hào của Hải quân Thụy Điển – rời bến trong chuyến hải trình đầu tiên tại cảng Stockholm. Được trang bị 64 khẩu đại bác và trang trí bằng hàng trăm tác phẩm điêu khắc tinh xảo, đây là một trong những chiến hạm hùng mạnh nhất châu Âu thời bấy giờ. Thế nhưng, chỉ sau khi đi được khoảng 1.300 mét, một cơn gió mạnh khiến con tàu nghiêng sang một bên, nước tràn vào các cửa đặt pháo còn mở và Vasa nhanh chóng chìm xuống đáy biển trước sự chứng kiến của hàng nghìn người.

Nguyên nhân của thảm họa được xác định là do thiết kế mất cân bằng. Nhà vua Gustav II Adolf muốn con tàu mang hỏa lực mạnh hơn nên yêu cầu bổ sung thêm tầng pháo, khiến trọng tâm của Vasa quá cao so với phần thân tàu. Dù các thợ đóng tàu đã nhận thấy dấu hiệu bất ổn trong quá trình thử nghiệm, họ vẫn không thể phản đối mệnh lệnh của nhà vua. Kết quả là một kiệt tác kỹ thuật lại trở thành một trong những thất bại hàng hải nổi tiếng nhất lịch sử.

Nạo vét đáy biển, phát hiện xác tàu chở kho báu giá trị

Trong quá trình nạo vét đáy biển ngoài khơi thành phố Cádiz, Tây Ban Nha, các chuyên gia phát hiện xác tàu đắm khoảng 400 tuổi chở 27 khẩu pháo, 18 thỏi bạc...

Xác tàu Delta I được các nhà khảo cổ phát hiện trong quá trình nạo vét đáy biển ngoài khơi thành phố Cádiz, Tây Ban Nha để mở rộng một cảng container.

Cuộc khai quật do Trung tâm Khảo cổ học dưới nước của Viện Di sản Lịch sử Andalusia (Tây Ban Nha) chủ trì. Nhóm chuyên gia đã trục vớt được một số hiện vật từ xác tàu Delta I, bao gồm 27 khẩu pháo, 1 chiếc chuông đồng, ít nhất 18 thỏi bạc.

Đọc nhiều nhất

Tin mới